Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ

Ботакоз Тезекбаева 1 , Алтын Хасейн 1 , Хорлан Беркімбай 1 , Гульвира Есенбаева 2 , Мария Георгиева 3 , Наталья Малахова 1

1 М.А. Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институты; 2 КЕАҚ «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті»; 3 Таулы мал шаруашылығы және егіншілік ғылыми-зерттеу институты

doi.org/10.37884/2-2025/36 Бет. 365-374 Қабылданды 17.04.2025 Жарияланды 30.06.2025

Аңдатпа

Мақалада бөрткен өсімдігінің Heaven Can Wait сортының in vitro жағдайында микроклоналды көбеюіне әртүрлі өсу реттегіштердің әсерін зерттеудің нәтижелері берілген. Тәжірибе барысында өсу гормондарының әртүрлі концентрациясы мен нұсқалары: BAP (6-бензиламинопурин), IBA (индол-3-май қышқылы), NAA (нафтилсірке қышқылы) және GA3 (гиббереллин) зерттелді. Ең жоғары көбею коэффициентіне (8,4) 1,0 мг/л BAP және 0,2 мг/л IBA өсу гормондарын біріктіріп қолданғанда қол жеткізілетіні анықталды. Деректерді талдау, IBA гормоны NAA гормонымен салыстырғанда микро өсінділердің пайда болуына неғұрлым жоғары әсер ететінін көрсетті. Сонымен қатар, GA3 гормонын қоректік ортаға енгізу,  көп жағдайда көбею жылдамдығын төмендегенін көрсетті, дегенмен, 1,0 мг/л BAP және 0,2 мг/л GA3 нұсқасы өскіндердің айтарлықтай ұзаруына (4,23 см-ге дейін) ықпал етті, бұл нәтижені тамырлану және акклиматизация кезеңінде қолдануға болады.  Алынған нәтижелер бөрткеннің жекелеген сорттарын микроклональды көбейту кезінде өсу реттегіштерінің оңтайлы концентрациясын таңдаудың маңыздылығын және Heaven Can Wait сортын коммерциялық мақсатта кеңінен енгізу үшін пайдалануға болатындығын көрсетеді.

бөрткен сорт қоректік орта экспланттар микроклоналды көбею өсу реттегіштер

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Baghdady G. A. In Vitro Propagation of Blackberries (Rubus sp) // Prime-Ark 45 Cultivar. Annals of Agricultural Science, Moshtohor, - 2021. – 59 (2). – Р. 287-294.
  2. 2. Агроинформационный портал. Выращивание ежевики в Казахстане: потенциал и вызовы // IndexBox. – 2023. – URL: https://www.indexbox.io/search/production-raspberry-blackberry-blueberry-and-cranberry-kazakhstan.
  3. 3. Долгих С. Г., Кабылбекова Б. Ж. Перспективы производства сертифицированного посадочного материала плодовых культур в Казахстане // Журнал КазНАУ, «Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты». - 2023. – №2 (98). - C. 133-143.
  4. 4. Кухарчик Н. Получение посадочного материала плодовых и ягодных растений in vitro // Наука и инновации. – 2019. – № 6. – С. 17-21.
  5. 5. Guney M, Kafkas S, Kefayati S, Motalebipour EZ, Turkeli Y, Ercisli S, Kafkas E. In vitro propogation of Physalis peruviana (l.) using apical shoot explants // Acta Scientiarum Polonorum Hortorum Cultus. – 2016. – 15(5). – P. 109-118
  6. 6. Jadan M, Ruiz J., Soria N., Mihai R. A. Synthetic seeds production and the induction of organogenesis in blackberry (Rubus glaucus Benth) // Romanian Biotechnological Letters. – 2015. – 20 (1). – P. 10134-10142.
  7. 7. AbdAlla M.M, Mostafa R.A.A. In Vitro Propagation of Blackberry (Rubus fruticosus L.) // Assiut J. Agric. Sci. – 2015. – 46. - P. 88-99.
  8. 8. Иванова-Ханина Л. В. Влияние гормонального состава питательной среды на интенсивность роста ежевики in vitro // Ученые записки Крымского федерального университета имени В. И. Вернадского Биология. Химия. - 2019. – № 4(70). – С. 51–59.
  9. 9. Magdi S, Fouad M. Influence of Plant Growth Regulators and Dark Pretreatment on Shoot Proliferation, Rooting and Acclimatization of Thorny Blackberry // Egyptian Journal of Horticulture. - 2023. - 50(2). – P. 135-148.
  10. 10. Clark, J. R., Finn, C. E. Blackberry breeding and genetics, Fruit // Vegetable and Cereal Science and Biotechnology. - 2011. 5(1), P. 27-43.
  11. 11. Fira A., Clapa D., Plopa C. New aspects regarding the micropropagation of blackberry cultivar'thornless evergreen' // Bulletin of the University of Agricultural Sciences and Veterinary Medicine Cluj-Napoca. Horticulturae. - 2010. - 67(1). P. 41-44.
  12. 12. Калинин Ф. Л. Методы культуры тканей в физиологии и биохимии растений / Ф. Л. Калинин, В. В. Сарнацкая, В. Е. Полищук. – К.: Наукова думка, 1980. – 488 с.
  13. 13. Бутенко Р. Г. Культура изолированных тканей и физиология морфогенеза растений / Р. Г. Бутенко. – М.: Наука, 1964. – 272 с.
  14. 14. Murashige T. A revised medium for rapid growth and bioassay with tobacco tissue cultures / T. Murashige, F. Skoog // Physiologia Plantarum. – 1962. – Vol. 15. – Р. 473–497.
  15. 15. Тезекбаева Б., Хасейн А., Хансеитова А., Есенбаева Г., Георгиева М., Малахова Н. Оптимизация условий введения в культуру in vitro и микроклонального размножения растений ежевики (Rubus L.) // Журнал КазНАУ «Ізденістер, нәтижелер –Исследования, результаты». - 2024. - № 3(103), ‒ С. 278-288.
  16. 16. Kornatskiy S. A. New approaches to micropropagation of raspberry. // Acta Horticulturae - 2020. - P. 113-116.
  17. 17. Шорников Д. Г., Брюхина С. А., Муратова С. А., Янковская М. Б, Папихин Р. В. Оптимизация условий культивирования in vitro ягодных и декоративных культур // Вестник российских университетов. Математика. - 2010. №15(2). – С. 640-645.
  18. 18. Гашенко О. А., Фролова Л. В. Размножение ежевики сорта Стэфан в культуре in vitro // Плодоводство. – 2022. – Т. 31. – №. 1. – С. 144-149.
  19. 19. Турдиев Т., Ковальчук И., Успанова Г., Чуканова Н., Фролов С. Оптимизация технологии клонального микроразмножения для сохранения генофонда растений груши (P. communis L.) // Вестник КазНУ. Серия биологическая. – 2020. – № 4 (98). – С. 5–12.
  20. 20. Samaan M. S. F., Nasser M. A. E. Micropropagation of Blackberry (Rubus fruticosus.) cv. Karaka Black // Egyptian Journal of Horticulture. – 2022. - 49(2). P. 187-198.
  21. 21. Najaf-Abadi A.J., Hamidoghlu Y. Micropropagation of thornless trailing blackberry (Rubus Sp.) by axillary bud explants // Australian Journal of Crop Science. – 2009. -3(4). P. 191-194.
  22. 22. Оразбаева Г.К., Хасанов В.Т.,Искаков А.Р., Швидченко В.К. Клональное размножение растений черной смородины (Ribes Nigrum L.) in vitro // Вестник науки КазАТУ им. С.Сейфуллина. – 2012. - №1 (72).
  23. 23. Wu J. H, Miller S. A, Hall H. K, Mooney P. A. Factors affecting the efficiency of micropropagation from lateral buds and shoot tips of Rubus // Plant Cell Tissue Organ Culture. - 2009. -99. – P. 17-25.
  24. 24. Sabooni N., Shekafandeh A., Gharaghani A., Teixeira Da Silva J. A. Tissue culture of Rubus sp. by different methods and assessment of genetic fidelity of regenerated plants using RAPD // Agriculturae Conspectus Scientificus. – 2022. – 87(3). – P. 223-230.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2 (106) (Jun. 2025), 365–374. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2025/36.
(1)БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler 2025, No. 2 (106), 365-374. https://doi.org/10.37884/2-2025/36.
БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ. (2025). Izdenister Natigeler, 2 (106), 365-374. https://doi.org/10.37884/2-2025/36
БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (106), p. 365–374, 2025. DOI: 10.37884/2-2025/36. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/950. Acesso em: 15 sep. 2026.
“БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 2 (106) (June): 365-74. https://doi.org/10.37884/2-2025/36.
“БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ” (2025) Izdenister natigeler, (2 (106), pp. 365–374. doi:10.37884/2-2025/36.
[1]“БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 2 (106), pp. 365–374, Jun. 2025, doi: 10.37884/2-2025/36.
“БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (106), June 2025, pp. 365-74, https://doi.org/10.37884/2-2025/36.
“БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 2 (106) (June 30, 2025): 365–374. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/950.
1.БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];(2 (106):365-74. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/950
1.БӨРТКЕННІҢ HEAVEN CAN WAIT СОРТЫНЫҢ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮІНЕ ӨСУ РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2025;(2 (106):365-374. doi:10.37884/2-2025/36