ИМИТАЦИОННОЕ МОДЕЛИРОВАНИЕ ТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ ПРОЦЕССОВ В СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННОМ ПРОИЗВОДСТВЕ

М.С.  Агзамов

doi:10.37884/1-2022/15

Аңдатпа

Ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттыру мен оны интенсификациялаудың шешуші бағыттарының бірі – механизмдерді қолдануды жақсарту. Бұл жағдайда ең маңызды міндет нақты өндірістік және табиғи-экономикалық жағдайларды ескере отырып, оңтайлы машина-трактор агрегаттарын (МТА), машина кешендерін және машина-трактор паркінің (МТП) құрамдарын негіздеу болып табылады. Шаруашылықтар үшін технологиялық және техникалық шешімдердің барлық алуан түрінен өндірістің максималды тиімділігін қамтамасыз ететін нұсқаларды таңдау керек. Мақалада дәнді дақылдарды егудің технологиялық желілерін қалыптастыру мәселелері қарастырылған, сызықтық бағдарламалау әдістерін қолдану арқылы оңтайландырудың кемшіліктері анықталған. Технологиялық процесті көрсетілген агротехникалық мерзімдерде тиімдірек орындауды қамтамасыз ететін имитациялық модельдеу әдісін қолдану арқылы оңтайландыру мәселесін шешу мүмкіндігі көрсетілген. Имитациялық модельдеу – зерттелетін жүйе нақты жүйені жеткілікті дәлдікпен сипаттайтын модельмен ауыстырылатын және осы жүйе туралы ақпарат алу үшін онымен тәжірибелер жүргізілетін зерттеу әдісі. Имитациялық модельдеу жүйенің әрекетін уақыт бойынша болжауға мүмкіндік береді. Дәнді дақылдарды егу процесінің имитациялық моделі әзірленді, ол өзара байланысты екі кезек жүйесі (QS) және машиналардың нақты жұмыс жағдайларын ескере отырып, технологиялық желілерді оңтайландырудың математикалық моделі. Дәнді дақылдарды егу технологиялық процесінің негізгі элементтерін жүзеге асырудың заңдылықтары белгіленді.

технологиялық желі; себу; дәнді дақылдар; машина-трактор агрегаттары, оңтайландыру, имитациялық модельдеу, кезек жүйесі.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Завора В.А., Толокольников В.И. К вопросу обоснования продолжительности выполнения механизированных работ в растениеводстве // Вестник Алтайского государственного аграрного университета, 2007, №1. С. 39 - 41.
2. Кем A.A., Миклашевич B.Л., Зарипова Н.А., Алгазин Д.Н.Технологическое обоснование комплектования МТА при производстве продукции растениеводстве // Достижения науки и техники АПК, 2009. С. 59 - 61.
3. Добышев А.С. Повышение эффективности возделывания зерновых культур применением комбинированных агрегатов и рабочих органов. Дисс. на соис. уч. ст. д-ра техн. наук, Горки, 2003. – 415 с.
4. Беляев В.И. Повышение эффективности обработки почвы и посева зерновых культур при использовании перспективных машинно-тракторных агрегатов. Дисс. на со-ис. уч. ст. д-ра техн. наук, Барнауд, 2000. - 411 с.
5. Дмитриенко Е.Н. Формирование структуры механизированных звеньев производства зерна в условиях Красноярской лесостепи. Дисс. на соис. уч. ст. канд. техн. наук, Красноярск, 2009.
6. Тыныштыкбаев Б.Е. Оптимальное проектирование ресурсосберегающих производственных процессов заготовки стебельчатых кормов в условиях Приаралья Казахста-на. Дисс. на соис. уч. ст. д-ра техн. наук, Москва, 2000. – 405 с.
7. Улезько А.В., Курносов А.П., Тютюников А.А. Имитационное моделирование как инструмент исследования агроэкономических систем. URL: http://naukarus.com/imitatsionnoe-modelirovanie-kak-instrument-issledovaniya-agroekonomicheskih-sistem
8. Шеннон Р. Имитационное моделирование систем - искусство и наука. - М.: Мир, 1978. - 420 с.
9. Лобырев И.С., Богомаз М.А. Моделирование производственных процессов в сельском хозяйстве // Вестник Брянской государственной сельскохозяйственной академии, 2011.
10. Синельников В.М., Войтик О.С. Экономико-математическая модель оптимизации производственной структуры сельскохозяйственного предприятия // Исследования, результаты, 2015.
11. Астафьев В.Л., Жангабулов Н.С. Повышение эффективности использования посевных комплексов за счет применения высокопроизводительного загрузчика. В кн.: «Материалы LII международной научно-технической конференции «Достижения науки – агропромышленному производству» / Под ред. д-ра техн. наук, проф. Н.С. Сергеева. – Челябинск: ЧГАА, 2013. – Ч. III.С. 7 - 11.
12. Мальков М.В., Олейник А.Г., Федоров А.М. Моделирование технологических процессов: методы и опыт // Труды Кольского научного центра РАН, 2010.
13. Жихарев А.Г., Маторин С.И., Корчагина К. Имитационное моделирование с применением системного подхода и исчисления объектов // Объектные системы, 2016. С. 28 - 32
14. Емельянов А.А., Власова Е.А., Дума Р.В. Имитационное моделирование экономических процессов: - Учебное пособие. – М.: Финансы и статистика, 2002. - 368с.
15. Общая характеристика метода имитационного моделирования. URL: https://studme.org/163951/informatika/obschaya_harakteristika_metoda_imitatsionnogo_modelirov

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2022. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНДІРІСІНДЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ ИМИТАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН МОДЕЛЬДЕУ. Izdenister natigeler. 1 (93) (Mar. 2022), 120–138. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2022/15.

(1)АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНДІРІСІНДЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ ИМИТАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН МОДЕЛЬДЕУ. Izdenister natigeler 2022, No. 1 (93), 120-138. https://doi.org/10.37884/1-2022/15.

АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНДІРІСІНДЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ ИМИТАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН МОДЕЛЬДЕУ. (2022). Izdenister Natigeler, 1 (93), 120-138. https://doi.org/10.37884/1-2022/15

АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНДІРІСІНДЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ ИМИТАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН МОДЕЛЬДЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (93), p. 120–138, 2022. DOI: 10.37884/1-2022/15. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/91. Acesso em: 15 sep. 2026.

“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНДІРІСІНДЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ ИМИТАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН МОДЕЛЬДЕУ”. 2022. Izdenister Natigeler, no. 1 (93) (March): 120-38. https://doi.org/10.37884/1-2022/15.

“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНДІРІСІНДЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ ИМИТАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН МОДЕЛЬДЕУ” (2022) Izdenister natigeler, (1 (93), pp. 120–138. doi:10.37884/1-2022/15.

[1]“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНДІРІСІНДЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ ИМИТАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН МОДЕЛЬДЕУ”, Izdenister natigeler, no. 1 (93), pp. 120–138, Mar. 2022, doi: 10.37884/1-2022/15.

“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНДІРІСІНДЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ ИМИТАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН МОДЕЛЬДЕУ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (93), Mar. 2022, pp. 120-38, https://doi.org/10.37884/1-2022/15.

“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНДІРІСІНДЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ ИМИТАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН МОДЕЛЬДЕУ”. Izdenister natigeler, no. 1 (93) (March 30, 2022): 120–138. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/91.

1.АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНДІРІСІНДЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ ИМИТАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН МОДЕЛЬДЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2022 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (93):120-38. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/91

1.АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНДІРІСІНДЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ ИМИТАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН МОДЕЛЬДЕУ. Izdenister natigeler. 2022;(1 (93):120-138. doi:10.37884/1-2022/15

[1] 1. Завора В.А., Толокольников В.И. К вопросу обоснования продолжительности выполнения механизированных работ в растениеводстве // Вестник Алтайского государственного аграрного университета, 2007, №1. С. 39 - 41.

[2] 2. Кем A.A., Миклашевич B.Л., Зарипова Н.А., Алгазин Д.Н.Технологическое обоснование комплектования МТА при производстве продукции растениеводстве // Достижения науки и техники АПК, 2009. С. 59 - 61.

[3] 3. Добышев А.С. Повышение эффективности возделывания зерновых культур применением комбинированных агрегатов и рабочих органов. Дисс. на соис. уч. ст. д-ра техн. наук, Горки, 2003. – 415 с.

[4] 4. Беляев В.И. Повышение эффективности обработки почвы и посева зерновых культур при использовании перспективных машинно-тракторных агрегатов. Дисс. на со-ис. уч. ст. д-ра техн. наук, Барнауд, 2000. - 411 с.

[5] 5. Дмитриенко Е.Н. Формирование структуры механизированных звеньев производства зерна в условиях Красноярской лесостепи. Дисс. на соис. уч. ст. канд. техн. наук, Красноярск, 2009.

[6] 6. Тыныштыкбаев Б.Е. Оптимальное проектирование ресурсосберегающих производственных процессов заготовки стебельчатых кормов в условиях Приаралья Казахста-на. Дисс. на соис. уч. ст. д-ра техн. наук, Москва, 2000. – 405 с.

[7] 7. Улезько А.В., Курносов А.П., Тютюников А.А. Имитационное моделирование как инструмент исследования агроэкономических систем. URL: http://naukarus.com/imitatsionnoe-modelirovanie-kak-instrument-issledovaniya-agroekonomicheskih-sistem

[8] 8. Шеннон Р. Имитационное моделирование систем - искусство и наука. - М.: Мир, 1978. - 420 с.

[9] 9. Лобырев И.С., Богомаз М.А. Моделирование производственных процессов в сельском хозяйстве // Вестник Брянской государственной сельскохозяйственной академии, 2011.

[10] 10. Синельников В.М., Войтик О.С. Экономико-математическая модель оптимизации производственной структуры сельскохозяйственного предприятия // Исследования, результаты, 2015.

[11] 11. Астафьев В.Л., Жангабулов Н.С. Повышение эффективности использования посевных комплексов за счет применения высокопроизводительного загрузчика. В кн.: «Материалы LII международной научно-технической конференции «Достижения науки – агропромышленному производству» / Под ред. д-ра техн. наук, проф. Н.С. Сергеева. – Челябинск: ЧГАА, 2013. – Ч. III.С. 7 - 11.

[12] 12. Мальков М.В., Олейник А.Г., Федоров А.М. Моделирование технологических процессов: методы и опыт // Труды Кольского научного центра РАН, 2010.

[13] 13. Жихарев А.Г., Маторин С.И., Корчагина К. Имитационное моделирование с применением системного подхода и исчисления объектов // Объектные системы, 2016. С. 28 - 32

[14] 14. Емельянов А.А., Власова Е.А., Дума Р.В. Имитационное моделирование экономических процессов: - Учебное пособие. – М.: Финансы и статистика, 2002. - 368с.

[15] 15. Общая характеристика метода имитационного моделирования. URL: https://studme.org/163951/informatika/obschaya_harakteristika_metoda_imitatsionnogo_modelirov