Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ВЕТЕРИНАРИЯ

ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ

Ердәулет Алтынбек 1 , Кайрат Искаков 2 , Маржан Байниетова 1 , Нуржан Шаугимбаева 3 , Бейбит Кулатаев 1

1 «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КЕАҚ; 2 "Қазақ мал шаруашылығы және жемшөп өндірісі ғылыми-зерттеу институты" ЖШС; 3 Алматы технологиялық университеті

doi.org/10.37884/1-2025/04 Бет. 28-35 Қабылданды 27.01.2025 Жарияланды 30.03.2025

Аңдатпа

Қазақстанда қой шаруашылығы ауыл шаруашылығының жетекші саласы болып табылады. Бұл аумақтың рельефінің сипатына, сондай-ақ ғасырлар бойғы дәстүрлерге байланысты ерекше табиғи-экономикалық және климаттық жағдайларға байланысты. Ежелгі заманнан бері Қазақстанда қой шаруашылығы кең жайылымдық жерлерді пайдалануға негізделген. "Ержан" шаруа қожалығында отарында өсірілетін еділбай тұқымды қойлар жоғары ет-май өнімділігімен, ерте жетілуімен және Қазақстанның оңтүстік-шығысының табиғи-климаттық және жемшөп жағдайларына жақсы бейімделуімен сипатталады. Селекциялық топта аталық қошқарларының орташа салмағы 105-110 кг, жүнді қырқу – 3,2 – 3,5 кг, аналықта тиісінше 73-76 және 2,2 – 2,4 кг құрайды. Еркек козылар туылғаннан бастап өсіп жетілу кезеңіндегі енесінен бөлгенге дейін орташа тәуліктік массасы 290-296 г, ұрғашыда 260-270 грамм. Тірі салмағы мен жүннің класы отар қойының өнімді және асыл тұқымды қасиеттерін жетілдіру кезінде "Ержан" шаруа қожалықта еділбай қойлары үшін таңдау мен іріктеудің маңызды селекциялық белгілері болып табылады. Тірі салмақ бойынша іріктеу жүргізу, нарықтық сұранысты ескере отырып, етке қошқарларды сату кезінде орташа 7-8айлық кезінде немесе 18 айлық кезінде екі мерзім уақытта өткізу ұсынылатыны анықталды.

селекция, аталық қошқар, қошқар, қой, қылшық жүн, көбею қабілеті.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1.Iskakov K.A., Kulataev B.T., Zhumagaliyeva G.M., Pares Casanova P.M., Productive and Biological Features of Kazakh Fine-Wool Sheep in the Conditions of the Almaty Region. [Text]/ invited review K.A. Iskakov B.T.Kulataev G.M. Zhumagaliyeva P.M. Pares Casanova // This open access article is distributed under a Creative Commons 79 Attribution (CC-BY) 3.0 license. Online Journal of Biological Sciences. Investigations. Science Publications. Received:12-06-2017. Revised: 04-07-2017.Accepted: 04-08-2017.
  2. 2.Zhumagaliyeva, G. M. Kulatayev. B. T. Productive and reproductive qualities of sheep of the kazakh fine-wool breed. [Text]/ G. M. Zhumagaliyeva, B. T. Kulatayev. // News of the national academy of sciences of the republic of Kazakhstan. Kazakh national agrarian university. Series of agricultural sciences. 6 (48). November – december 2018.Almaty, NAS RK. 81-86р.
  3. 3.Zengkui Lu. Yaojing Yue. Haina Shi. Jinxia Zhang. Tiaoguo Liu. Jianbin Liu. And Bohui Yang. Effects of Sheep Sires on Muscle Fiber Characteristics, Fatty Acid Composition and Volatile Flavor Compounds in F1 Crossbred Lambs [Text]/ invited review Lu Zengkui. Yue Yaojing. Shi Haina. Zhang Jinxia. Liu Tiaoguo. Liu Jianbin.
  4. And Yang Bohui // Foods 2022, 11(24), 4076; https://doi.org/10.3390/foods11244076
  5. 4.Prache S. Schreurs N. Guillier L. Factors affecting sheep carcass and meat quality attributes. [Text]/ invited review S. Prache N. Schreurs L. Guillier // Animal Volume 16, Supplement 1, February 2022, 100330 https://doi.org/10.1016/j.animal.2021.100330
  6. 5.Vieira Landim Aline, Donato Roriz Natan, Mateus Freitas Silveira Robson, Hernando Ortiz Vega Wilder, Henrique Araújo Costa Hélio, Oliveira de Sousa Luiz Carlos,César Alves Genilson, Ferreira Josiel, Barreto Mourão Gerson. Sheep meat production in the Brazilian semi-arid region: crossing between indigenous breeds. [Text]/ invited review Aline Vieira Landim, Natan Donato Roriz, Robson Mateus Freitas Silveira, Wilder Hernando Ortiz Vega, Hélio Henrique Araújo Costa, Luiz Carlos Oliveira de Sousa, Genilson César Alves, Josiel Ferreira, Gerson Barreto Mourão. // Trop Anim Health Prod . 2021 Oct 9;53(5):510. doi: 10.1007/s11250-021-02947-1
  7. 6.Kanapin K. Edilbay sheep. [Textbook]/ K. Kanapin// Almaty 2009 184 s.
  8. 7.Alishev K.Z. Aktobe semi-coarse-wooled sheep [Textbook]/ K.Z. Alishev// Aktyubinsk 1994: 185 s.
  9. 8.Orakbayeva A.D. Adylkanova Sh.R. Sadykulov T.S. Sansyzbayeva B.K. FORMATION OF MEAT PRODUCTIVITY OF LAMBS OF THE SARYARKINSKY FAT-TAILED SHEEP BREED (INTRA-BREED ZHANAARKINSKY TYPE) [Text] / A.D.Orakbayeva, Sh.R. Adylkanova, T.S.Sadykulov, B.K.Sansyzbayeva. // Istenister, natizheler -Research, results №4(100) 2023, ISSN 2304-3334 https://doi.org/10.37884/4-2023/03
  10. 9.Mohapatra Arpita and Shinde A.K. Fat-tailed sheep for meat production in tropical countries. [Text]/ invited review Arpita Mohapatra and A.K. Shinde // Indian Journal of Small Ruminants 2018, 24(1): 1-17 DOI: 10.5958/0973-9718.2018.00020.X
  11. 10.Zhibek N., Faya S., Bazarhan R., Bakytgul A., Aigul K. The basic tendencies of the agricultural sector of Kazakhstan's economy in the sheep industry [Text]/ invited review N. Zhibek S. Faya R. Bazarhan A. Bakytgul K. Aigul // Espacios, 2017, 38(44), 33 http://www.revistaespacios.com/a17v38n44/17384433.html
  12. 11.Islamov E.I. Kulmanova, G.A. Kulataev B.T. I.E. Mukhametzharova I.E. GENETIC BASES FOR IMPROVING THE REPRODUCTIVE AND PRODUCTIVE QUALITIES OF THE SOUTH-KAZAKH MERINOES BRED IN THE DESERT CONDITIONS CHU-ILI LOW MOUNTAINS AND THE MOIYN-KUM SANDS [Text]/ E.I. Islamov, G.A. Kulmanova, B.T. Kulataev, I.E. Mukhametzharova // № 2 (98) (2023) Research, results https://doi.org/10.37884/2-2023/0

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ. Izdenister natigeler. 1 (105) (Mar. 2025), 28–35. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2025/04.
(1)ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ. Izdenister natigeler 2025, No. 1 (105), 28-35. https://doi.org/10.37884/1-2025/04.
ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ. (2025). Izdenister Natigeler, 1 (105), 28-35. https://doi.org/10.37884/1-2025/04
ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (105), p. 28–35, 2025. DOI: 10.37884/1-2025/04. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/857. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 1 (105) (March): 28-35. https://doi.org/10.37884/1-2025/04.
“ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ” (2025) Izdenister natigeler, (1 (105), pp. 28–35. doi:10.37884/1-2025/04.
[1]“ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ”, Izdenister natigeler, no. 1 (105), pp. 28–35, Mar. 2025, doi: 10.37884/1-2025/04.
“ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (105), Mar. 2025, pp. 28-35, https://doi.org/10.37884/1-2025/04.
“ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ”. Izdenister natigeler, no. 1 (105) (March 30, 2025): 28–35. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/857.
1.ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (105):28-35. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/857
1.ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН КӨБЕЮ ЖӘНЕ ЖҮН ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ЖАҚСАРТУ. Izdenister natigeler. 2025;(1 (105):28-35. doi:10.37884/1-2025/04