RESISTANCE OF WALNUT VARIETIES TO WALNUT BLIGHT CAUSED BY PANTOEA AGGLOMERANS IN THE SOUTHERN HORTICULTURAL ZONE OF KAZAKHSTAN

Gulshariya Kairova; Elmira Ismagulova; Sergey Oleichenko; Gulnur Suleimanova; Hüseyin Basim; Moldir Sarshayeva

doi:10.37884/2-2024/23

Аңдатпа

Грек жаңғағының бактериозы жаңғақ дақылдарының зиянды ауруларының бірі болып табылады. Бұл ауру Pantoea agglomerans бактериясынан туындаған және соңғы жылдары жаңғақ екпелеріне елеулі қауіп төндіріп, кеңінен таралды. Ауру өнімнің жартысынан көбін жойып қана қоймайды, сонымен қатар ағаштың қабықтараның жарылуына және бөрікбасының біртіндеп құрғауына әкеліп соғады және инфекция көзі болып қала береді. Ауылшаруашылық өсімдіктерінің заманауи сортына, соның ішінде жаңғақ дақылдарына қойылатын маңызды талаптардың бірі - ауруларға төзімділігін арттыруы болып табылады.

Бүгінгі таңда Қазақстанда жаңғақ дақылдары ауруларының таралуы және сорттардың зиянды ауруларға төзімділігі туралы деректер жоқ. Бұл өнеркәсіптік және жеке жаңғақ бақтары үшін қолайлы сортты ұсынуға мүмкіндік бермейді. Селекциялық процесті жетілдіру және жаңғақ ағаштарының өнімділігін арттыру үшін сорттардың ең қауіпті патогендерге төзімділігін бағалау өте өзекті мәселе болып табылады.

Екі жылдық мониторингтік зерттеулер барысында Қазақстанда тұңғыш рет негізгі жеміс өңірлеріндегі грек жаңғағының перспективалы 23 сорт пен түрлерінің бактериялық дақ қоздырғышына (Pantoea agglomerans) төзімділігіне баға берілді.

Pantoea agglomerans бактериясынан туындаған грек жаңғағының бактериозы жыл сайын өсімдіктерге зиян келтіреді, сонымен қатар аурудың зақымдану дәрежесі қалыптасқан ауа-райы мен климаттық жағдайларға байланысты екендігі анықталды.

Жүргізілген зерттеулердің нәтижелері грек жаңғағының Молдова селекциясының Kazaku сорты бактериозға жоғары төзімділікке ие екенін көрсетті. Зертеу жүргізген жылдар бойы грек жаңғағының Miroslava, Ovidiu, Germisara, Yarivski, Peshanski, Kogylnichanu, 185, Lipin 2, Liaohe, Fernor, Plin, Kishinevski сорттарында аурумен зақымдалуы төмен болдып, 2 баллдан аспағаны байқалды. Бұл сорттар өнеркәсіптік және жеке жаңғақ бақтарының өнімділігін арттыру және селекциялық процесті жақсарту үшін қолайлы сорт ретінде пайдалануға ұсынылады.

грек жаңғағы, сорт, грек жаңғағының бактериозы, Pantoea agglomerans, сорттардың ауруға төзімділігі, аурудың дамуы, аурудың таралуы

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Richter, A.A.; Yadrov, A.A. Walnut. Moscow: Agropromizdat. 1985, 215. (in Russian).
2. Oleichenko, S.N. Bookmark walnut plantations in the South of Kazakhstan. Collection of materials of the international scientific and practical seminar "Providing the nut growing industry of Kazakhstan with high-quality planting material of promising forms varieties". 2018, 10-13. (in Russian).
3. Nussipzhanov, N.S.; Oleichenko, S.N.; Shoibekova, A.Zh. Improvement of methods for increasing the germination capacity of walnut seeds (Juglans regia). Izdenister, natijeler - Research and results. 2020, N3(87), ISSN 2304-3334. (in Russian).
4. Zubkov, A.V.; Antonenko, V.V.; Thiessen, M.V.; Indolov, V.M. Infestation of species of the genus Juglans L. in the conditions of the Non-Black Earth Region of the middle zone of Russia. Vestnik agrarnoi nauki. 2021, 1(88), 3-8. (in Russian).
5. Dutkiewicz, J.; Mackiewicz, B.; Lemieszek, M.K.; Golec, M.; Milanowski, J. Pantoea agglomerans: a mysterious bacterium of evil and good. Part IV. Beneficial effects. Ann. Agric. Environ. Med. 2016, 23, 206–222. DOI: 10.5604/12321966.1203879.
6. Xiao, J.; Liu, Z.; Sun, S.; Fan, C.; Wang, D.; Zhang, D. Complete Genome Sequence of Pantoea agglomerans CHTF15, a Walnut Pathogen. Mol Plant Microbe Interact. 2023, 36(2), 134-137. https://doi.org/10.1094/MPMI-10-22-0216-A.
7. Gutiérrez-Barranquero, J.A.; Cazorla, F.M.; Torés, J.A.; Vicente, A. Pantoea agglomerans as a new etiological agent of a bacterial necrotic disease of mango trees. Phytopathology. 2019, 109:17-26. DOI:10.1094/PHYTO-06-18-0186-R
8. An, X.H; Wang, N.; Wang, H.; Li, Y.; Si, X.Y.; Zhao, S.; Tian, Y. Physiological and transcriptomic analyses of response of walnuts (Juglans regia) to Pantoea agglomerans infection. Front Plant Sci. 2023. 5; 14:1294643. DOI: 10.3389/fpls.2023.1294643.
9. Yang, K.Q.; Qu, W.W.; Liu , X.; Liu , H.X.; Hou, L.Q. First report of Pantoea agglomerans causing brown apical necrosis of walnut in China. Plant Dis. 2011, 95(6):773. DOI: 10.1094/PDIS-01-11-0060.
10. Shamrai, S.N.; Glushchenko, V.I. Fundamentals of field research in phytopathology and phytoimmunology: textbook. Kharkiv: KhNU named after V.N. Karazin. 2006, 64. (in Russian).
11. Programme and methodology of varietal studies of fruit, berry and nut crops. Under the general editorship of E. N. Sedov and T. P. Ogoltsova. Orel: VNIISPK Publishing House. 1999, 102-111. (in Russian).
12. Meteorological and hydrological databases of the National Hydrometeorological Service of Kazakhstan (2022 and 2023). Available on: https://www.kazhydromet.kz/ru/about/o-nacionalnoy-gidrometeorologicheskoy-sluzhbe-kazahstana.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨНДІРУ АЙМАҒЫНДАҒЫ PANTOEA AGGLOMERANS ҚОЗДЫРҒЫШЫ ТУДЫРҒАН БАКТЕРИОЗҒА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ СОРТТАРЫНЫҢ ТӨЗІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler. 2 (102) (Jun. 2024), 238–248. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2024/23.

(1)ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨНДІРУ АЙМАҒЫНДАҒЫ PANTOEA AGGLOMERANS ҚОЗДЫРҒЫШЫ ТУДЫРҒАН БАКТЕРИОЗҒА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ СОРТТАРЫНЫҢ ТӨЗІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler 2024, No. 2 (102), 238-248. https://doi.org/10.37884/2-2024/23.

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨНДІРУ АЙМАҒЫНДАҒЫ PANTOEA AGGLOMERANS ҚОЗДЫРҒЫШЫ ТУДЫРҒАН БАКТЕРИОЗҒА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ СОРТТАРЫНЫҢ ТӨЗІМДІЛІГІ. (2024). Izdenister Natigeler, 2 (102), 238-248. https://doi.org/10.37884/2-2024/23

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨНДІРУ АЙМАҒЫНДАҒЫ PANTOEA AGGLOMERANS ҚОЗДЫРҒЫШЫ ТУДЫРҒАН БАКТЕРИОЗҒА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ СОРТТАРЫНЫҢ ТӨЗІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (102), p. 238–248, 2024. DOI: 10.37884/2-2024/23. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/584. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨНДІРУ АЙМАҒЫНДАҒЫ PANTOEA AGGLOMERANS ҚОЗДЫРҒЫШЫ ТУДЫРҒАН БАКТЕРИОЗҒА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ СОРТТАРЫНЫҢ ТӨЗІМДІЛІГІ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 2 (102) (June): 238-48. https://doi.org/10.37884/2-2024/23.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨНДІРУ АЙМАҒЫНДАҒЫ PANTOEA AGGLOMERANS ҚОЗДЫРҒЫШЫ ТУДЫРҒАН БАКТЕРИОЗҒА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ СОРТТАРЫНЫҢ ТӨЗІМДІЛІГІ” (2024) Izdenister natigeler, (2 (102), pp. 238–248. doi:10.37884/2-2024/23.

[1]“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨНДІРУ АЙМАҒЫНДАҒЫ PANTOEA AGGLOMERANS ҚОЗДЫРҒЫШЫ ТУДЫРҒАН БАКТЕРИОЗҒА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ СОРТТАРЫНЫҢ ТӨЗІМДІЛІГІ”, Izdenister natigeler, no. 2 (102), pp. 238–248, Jun. 2024, doi: 10.37884/2-2024/23.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨНДІРУ АЙМАҒЫНДАҒЫ PANTOEA AGGLOMERANS ҚОЗДЫРҒЫШЫ ТУДЫРҒАН БАКТЕРИОЗҒА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ СОРТТАРЫНЫҢ ТӨЗІМДІЛІГІ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (102), June 2024, pp. 238-4, https://doi.org/10.37884/2-2024/23.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨНДІРУ АЙМАҒЫНДАҒЫ PANTOEA AGGLOMERANS ҚОЗДЫРҒЫШЫ ТУДЫРҒАН БАКТЕРИОЗҒА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ СОРТТАРЫНЫҢ ТӨЗІМДІЛІГІ”. Izdenister natigeler, no. 2 (102) (June 29, 2024): 238–248. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/584.

1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨНДІРУ АЙМАҒЫНДАҒЫ PANTOEA AGGLOMERANS ҚОЗДЫРҒЫШЫ ТУДЫРҒАН БАКТЕРИОЗҒА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ СОРТТАРЫНЫҢ ТӨЗІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2 (102):238-4. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/584

1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨНДІРУ АЙМАҒЫНДАҒЫ PANTOEA AGGLOMERANS ҚОЗДЫРҒЫШЫ ТУДЫРҒАН БАКТЕРИОЗҒА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ СОРТТАРЫНЫҢ ТӨЗІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler. 2024;(2 (102):238-248. doi:10.37884/2-2024/23

[1] 1. Richter, A.A.; Yadrov, A.A. Walnut. Moscow: Agropromizdat. 1985, 215. (in Russian).

[2] 2. Oleichenko, S.N. Bookmark walnut plantations in the South of Kazakhstan. Collection of materials of the international scientific and practical seminar "Providing the nut growing industry of Kazakhstan with high-quality planting material of promising forms varieties". 2018, 10-13. (in Russian).

[3] 3. Nussipzhanov, N.S.; Oleichenko, S.N.; Shoibekova, A.Zh. Improvement of methods for increasing the germination capacity of walnut seeds (Juglans regia). Izdenister, natijeler - Research and results. 2020, N3(87), ISSN 2304-3334. (in Russian).

[4] 4. Zubkov, A.V.; Antonenko, V.V.; Thiessen, M.V.; Indolov, V.M. Infestation of species of the genus Juglans L. in the conditions of the Non-Black Earth Region of the middle zone of Russia. Vestnik agrarnoi nauki. 2021, 1(88), 3-8. (in Russian).

[5] 5. Dutkiewicz, J.; Mackiewicz, B.; Lemieszek, M.K.; Golec, M.; Milanowski, J. Pantoea agglomerans: a mysterious bacterium of evil and good. Part IV. Beneficial effects. Ann. Agric. Environ. Med. 2016, 23, 206–222. DOI: 10.5604/12321966.1203879.

[6] 6. Xiao, J.; Liu, Z.; Sun, S.; Fan, C.; Wang, D.; Zhang, D. Complete Genome Sequence of Pantoea agglomerans CHTF15, a Walnut Pathogen. Mol Plant Microbe Interact. 2023, 36(2), 134-137. https://doi.org/10.1094/MPMI-10-22-0216-A.

[7] 7. Gutiérrez-Barranquero, J.A.; Cazorla, F.M.; Torés, J.A.; Vicente, A. Pantoea agglomerans as a new etiological agent of a bacterial necrotic disease of mango trees. Phytopathology. 2019, 109:17-26. DOI:10.1094/PHYTO-06-18-0186-R

[8] 8. An, X.H; Wang, N.; Wang, H.; Li, Y.; Si, X.Y.; Zhao, S.; Tian, Y. Physiological and transcriptomic analyses of response of walnuts (Juglans regia) to Pantoea agglomerans infection. Front Plant Sci. 2023. 5; 14:1294643. DOI: 10.3389/fpls.2023.1294643.

[9] 9. Yang, K.Q.; Qu, W.W.; Liu , X.; Liu , H.X.; Hou, L.Q. First report of Pantoea agglomerans causing brown apical necrosis of walnut in China. Plant Dis. 2011, 95(6):773. DOI: 10.1094/PDIS-01-11-0060.

[10] 10. Shamrai, S.N.; Glushchenko, V.I. Fundamentals of field research in phytopathology and phytoimmunology: textbook. Kharkiv: KhNU named after V.N. Karazin. 2006, 64. (in Russian).

[11] 11. Programme and methodology of varietal studies of fruit, berry and nut crops. Under the general editorship of E. N. Sedov and T. P. Ogoltsova. Orel: VNIISPK Publishing House. 1999, 102-111. (in Russian).

[12] 12. Meteorological and hydrological databases of the National Hydrometeorological Service of Kazakhstan (2022 and 2023). Available on: https://www.kazhydromet.kz/ru/about/o-nacionalnoy-gidrometeorologicheskoy-sluzhbe-kazahstana.