Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ

Нурзихан Сейткали 1 , Асхат Наушабаев 2 , Турсунай Василина 2 , Зәкір Зәріп 2 , Нурбек Икимбаев 3

1 Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті; 2 КЕАҚ «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті»; 3 "Амиран"шаруа қожалығы

doi.org/10.37884/4-2023/12 Бет. 98-109 Қабылданды 02.10.2023 Жарияланды 06.12.2023

Аңдатпа

-

Мақалада Іле Алатауы тау етегі жазықтығының ашық сұр топырақтар аймағында дақ түрінде қалыптасқан ауырқұмбалшықты содалы-сортаңданған кебірлерде фосфогипс, элементарлы күкірт және күкірт қышқылының баламалы дозаларымен қышқылдаудың салыстырмалы мелиорациялық тиімділігін анықтау мақсатында жүргізілген далалық сынақтардың деректері берілген. Аталған мелиоранттарды тоғыз айлық инкубация мен екінші реттік тұздарды сумен шайю жұмыстарын жүргізуден кейін топырақтың су сүзіндісінің иондық құрамында  пен  иондарының концентрациясы азайған, нәтижесінде содалы сортаңданған топырақтың өте күшті сілтілі ортасы (рН ~ 9,0-10,0) бейтараптыға жақындаған (рН 7,4-7,9). Сонымен бірге топырақтың 0-20см қабатында сіңірілген натрийдің үлесі мелиоранттардың 9 ай инкубациядан кейін кебірленбеген дәрежеге жетіп, өсімдіктерге біршама қолайлы жағдай жасаған.

содалы сортаңдану, кебірлену, күкірт қышқылы, фосфогипс және элементарлы күкірт, қышқылдау

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Глазовский Н.Ф. Современное соленакопление в аридных областях. М., Наука. 1987. 43с
  2. 2. Кондорская Н.И. Географическое распространение почв содового засоления в СССР. Почвоведение. №9. 1965. С.10-15.
  3. 3. Боровский В.М. 1982. Формирование засоленных почв и галогеохимические провинции Казахстана. Алматы: Наука КазССР. 253 с.
  4. 4. Issanova, G., et al. (2017). "Saline soils and identification of salt accumulation provinces in Kazakhstan." Arid ecosystems 7: 243-250.
  5. 5. Боровский В.М. Геохимия засоленных почв Казахстана. -М.: Наука, 1978. – 172 c.
  6. 6. Munns, R.,Tester, M., 2008. Mechanisms of salinity tolerance. Annu. Rew. Plant Biol. 59, 651-681.
  7. 7. Пивень Е.Н. Изменение стока рек Или-Балхашского региона. В кн. Международный экологический форум Балхаш 2000. Алматы, 2000. С.36-37.
  8. 8. Кубенкулов К.К., Наушабаев А.Х., Хоханбаева Н.А., Сейткали Н. Жартылай гидроморфты содалы сортан-кебірдің су сyзiндiсi кұрамына фосфогипс, элементарлы күкірт және күкіртқышқылының салыстырмалы әсері//Известия НАН РК. Серия аграрных наук, №1 (43). Алматы, 2018. –С 110– 115.
  9. 9. Тазабеков Т.Т. Повышение плодородия горных и предгорных почв. - Алма-Ата, 1983. - 176 с.
  10. 10. В.В.Егоров., Н.Г.Минашина. Почвы аридной зоны как объект орошения. Изд-во Наука. Москва. 1968. C. 32-37
  11. 11. Беликова С. В. Влияние глубокой вспашки и фосфогипса на солевой состав луговых солонцов //Основные пути повышения плодородия почв Ставрополья. Ставрополь. – 1982. – С. 91-96.
  12. 12. Антонова М. М., Волынкина К. А. Агроэкологическая оценка засолённых почв на примере солонцов Астраханской области //Природные ресурсы Центрального региона России и их рациональное использование. – 2017. – С. 155-160.
  13. 13. Барыгина К. В., Исаков А. Е. Использование отходов промышленности для химической мелиорации почв //ббк 10 Научно-издательский центр «Открытие» otkritieinfo. ru. – 2017. – С. 18.
  14. 14. Егоров В.В. Содовое засоление в Южном Циньцзияне // Почвоведение, 1961. №5.
  15. 15. Томпсон Л.Н, Троц Ф.Р. почвы и их плодородие, М, колос.1985г. С.293-297
  16. 16. Chhabra R. (1994) Soil Salinity and Water Quality. Oxford and IBH Publ., Co., New Delhi.
  17. 17. Алиева Ш. Г. Об изменении солонцовых свойств содовозасоленных почв Карабхской равнины // Тезисы докл. юбил. науч.-произв. конф. по вопр. мелиор. и орош. сельхозкультур, посвящ. пятилетию со дня организ. Муганской опытно-мелиор. станции и двадцатилетию организации АЗНИИГиМ. - Баку, 1965. - С. 24 - 26.
  18. 18. Аринушкина Е.В. Руководство по химическому анализу почв. - М.: изд. МГУ, 1970. - С. 387-421.
  19. 19. Методические указания к лабораторно-практическим занятиям по мелиоративному почвоведению. - М., 1981. - 38 с.
  20. 20. Сборник методических указаний по лабораторным исследованиям почв и растительности Республики Казахстан (издание третье, дополненное и переработанное. Алматы. 1998. С. 188-200.
  21. 21. Полынов Б.Б. Избранные труды, М., АНСССР, 1956, С.15-102.
  22. 22. Тазабеков Т.Т., Рубинштейн М.И., Половицкий И.Я., Михайличенко В.Н., Кубенкулов К.К. Солонцы и их мелиорация. Алма-Ата, 1983. -С. 41-47.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 4 (100) (Dec. 2023), 98–109. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2023/12.
(1)ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler 2023, No. 4 (100), 98-109. https://doi.org/10.37884/4-2023/12.
ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ. (2023). Izdenister Natigeler, 4 (100), 98-109. https://doi.org/10.37884/4-2023/12
ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (100), p. 98–109, 2023. DOI: 10.37884/4-2023/12. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/383. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 4 (100) (December): 98-109. https://doi.org/10.37884/4-2023/12.
“ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ” (2023) Izdenister natigeler, (4 (100), pp. 98–109. doi:10.37884/4-2023/12.
[1]“ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 4 (100), pp. 98–109, Dec. 2023, doi: 10.37884/4-2023/12.
“ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (100), Dec. 2023, pp. 98-109, https://doi.org/10.37884/4-2023/12.
“ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 4 (100) (December 6, 2023): 98–109. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/383.
1.ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Dec. 6 [cited 2026 Sep. 15];(4 (100):98-109. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/383
1.ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІ ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ЕТЕГІНДЕ АРАЛАС СОДАЛЫ СОРТАҢДАНҒАН КЕБІРДІҢ ИОНДЫҚ ҚҰРАМЫНА ҚЫШҚЫЛДАУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2023;(4 (100):98-109. doi:10.37884/4-2023/12