Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ВЕТЕРИНАРИЯ

ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

Әбдірахман Омбаев 1 , Серғалы Мырзақұлов 1 , Асхат Чиндалиев 2

1 Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті, Алматы; 2 Республикалық сүт және аралас тұқымдар палатасы, Астана қ.

doi.org/10.37884/3-2023/04 Бет. 36-48 Қабылданды 31.07.2023 Жарияланды 29.09.2023

Аңдатпа

Қазақстан Республикасындағы мал шаруашылығының қазіргі жағдайы мен даму болашағы туралы ақпарат берілген. Онда Қазақстанның ұлан-ғайыр жайылымдар аумағын игеруге ерекше назар аударылып, жергілікті халықтың әлеуметтік мәселелерін шешуде саланың маңызды рөл атқаратыны орынды айтылған.

ФАО деректері бойынша ауылшаруашылық малдары адам баласының барлық қажеттіліктерінің 30%-ға жуығын қанағаттандырады, ал жағдайлары төмендердің 70%-ға жуығы өмір сүруінің құрамдас бөлігі ретінде мал шаруашылығына толығымен тәуелді. Бұл ретте ауыл шаруашылығы малдарының ең қолайлы түрлері: ірі және уақ мал, жылқы, түйе және құс, өйткені осы жануарлардан халық сүт, ет және жеңіл өнеркәсіп шикізатын алады [1].

 Мақалада Қазақстанның шөлді және шөлейтті аймақтарының жайылымдарын қой, түйе және жылқы өсіру үшін пайдалануға болатыны атап көрсетілген.

Республиканың нақты экологиялық-географиялық аймақтарында өсірілетін ауыл шаруашылығы малдарының жаңа отандық тұқымдарын көбейту және одан әрі жетілдірудің үлкен болашағы бар. Кез келген мал шаруашылығының тиімді жұмыс істеуінің негізгі факторларының бірі жем-шөп базасын дамыту екені сөзсіз. Өйткені өнімнің өзіндік құнының құрылымының едәуір бөлігі мал азығына байланысты. Сонымен қатар, олар өнімнің өзіндік құнынада үлкен әсер етеді.

 Республиканың құрғақ және ыстық ауа райы жағдайында табиғи жайылымдар ауылшаруашылық малдарының жем-шөбінің негізі болып табылады, ал жайылымдық ауыспалы егіс — жайылымдық жерлерді дұрыс пайдаланудың негізгі жүйесі.

мал шаруашылығы, жайылым, мал бордақылау, ірі қарамал шаруашылығы, қой шаруашылығы, шаруашылық өнімдері.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Омбаев А.М. Животноводство Казахстана: прошлое, настоящее и будущее. Материалы международной научно-практической конференции, посвященной 90-летию ВИЖ имени Л.К.Эрнста. Дубровицы 2019. С.352-362
  2. 2. Алимаев И.И., Омбаев А.М., Жазылбеков Н.А., Смаилов К.Ш., Көшен Б.М. Концепция развития кормопроизводства и животноводства Республике Казахстан в разрезе регионов на 2011-2015 годы. Астана – Алматы , 2013 г., с 100
  3. 3. Омбаев А.М., Баймуканов Д.А., Бегалиева Д.А. Особенности выращивания телят черно-пестрой породы и казахского бурого типа молочного скота в профилакторный и молочный периоды. Научнo-практический журнал Западно-Казахстанского аграрно-технического университета имени Жангир хана. Наука и образование. 3-бөлім. № 4-3 (69) 2022. С. 80-91.
  4. 4. Спанов А.А., Қалмағамбетов М.Б., Қарымсақов Т.Н:, Сайлаубек П.Ж. Рекомендации по технологии содержания, кормления, воспроизводства и эксплутации крупного рогатого скота голштино-фризской породы. Алматы 2020. с 44
  5. 5. Baimukanov, A. D., Yuldashbayev, Y. A., Demin, V. A., Magomadov, T. A. & Aubakirov, K. A. (2021). Efficient Breeding in Kazakhstan Alatau Cattle Breed Population. American Journal of Animal and Veterinary Sciences, 16(4), 318-326. https://doi.org/10.3844/ajavsp.2021.318.326
  6. 6. Begalieva D. A., Ombayev A. M.,Baymukanov D.A. Milk productivity of black-and-white cows and her crossbreeds with holsteins. Вестник науки Казахского агротехнического университета им. С. Сейфуллина (междисциплинарный) № 4(115) I часть. Астана 2022, с. 185-194
  7. 7. Dzik S., Mituniewicz T., Beisenov A. Efficacy of a Biocidal Paint in Controlling Alphitobius diaperinus (Panzer) (Coleoptera: Tenebrionidae) and Improving the Quality of Air and Litter in Poultry Houses. Animals 2022, 12.1264.
  8. 8. Данкверт С.А., Холманов А.М., Осадчая О.Ю. Международная торговля живыми сельскохозяйственными животными. Москва, Экономика, 2014, с.37-46.
  9. 9. Олейник А.П. Страны мира в цифрах. Электронное издание, 2011.
  10. 10. Омбаев А.М. От опыта предков до современных технологий. Доклады ТСХА: Сборник статей. Вып.291. Ч. V/М.: Изд. РГАУ-МСХА, 2019. с. 383.
  11. 11. Жакыпов И.Т., Турысбаева Г.Б. Өндіруші-бұқалардың ұрығының сапасын бағалау, аталық жыныс бездерінің морфологиялық және ультрадыбыстық зерттеу нәтижелері. Ғылыми журнал «Ізденістер, нәтижелер» Алматы, 2020. №01(085) 63 бет.
  12. 12. Омбаев А.М. Применение "зеленых" технологий в кормопроизводстве и пастбищном хозяйстве. Ж. Вестник с/х науки Казахстана №3-4, 2017. с.11-16
  13. 13. Қалмағамбетов М.Б., Ашанин А.И. Методика составления рационов для крупного рогатого скота. Алматы 2020 г. с 22
  14. 14. Омбаев А.М. Казахстан овцеводческий. Селекционные и технологические аспекты интенсификации производства продукции овец и коз. Сборник трудов Международной научно-практической конференции. Российский государственный аграрный университет - МСХА им. К.А.Тимирязева. Изд. РГАУ-МСХА, 2019. - с.52
  15. 15. Исламов Е., Кулманова Г., Кулатаев Б., Мухаметжарова И. Генетические основы совершенствования воспроизводительных и продуктивных качеств южноказахских мериносов разводимых в пустынных условиях чу-илийских низкогорий и песков мойын-кум. Научный журнал «Исследования, результаты» Алматы, № 2 (98) (2023), 5-13
  16. 16. Омбаев А.М. Селекцинно-технологические достижения в животноводстве: от опыта предков до современных инновационных технологий. Сборник научных трудов по материалом Международной научно-практической конференции, проведенной 23 декабря 2020 года на тему: «Животноводство Казахстана: опыта предков до современных инновационных технологий» посвященной 90 летию Казахского национального аграрного университета, Алматы 2021, с. 15-21.
  17. 17. Islamov E.I. Condition and prospects of sheep breeding development in Kazakhstan / E.I. Islamov, G.A. Kulmanova// 12 th International symposium modern trends in livestock production, Belgrade, Serbia, 9-11 october 2019. P.96-107.
  18. 18. Муканова Л, Садыкулов Т., Адылканова Ш., Малмаков Н. Рост, развитие и мясная продуктивность курдючных ягнят разных генотипов. Научный журнал «Исследования, результаты» Алматы, № 2 (98) (2023), 60-68.
  19. 19. Омбаев А.М., Кулиев Т.М., Аманжолов К.Ж., Таджиев К.П., Акимбеков А.Р., Рахманов С.С. Методические рекомендации по развитию коневодства и верблюдоводства в республике Казахстан. Алматы, 2016 г. с 59.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ. Izdenister natigeler. 3 (99) (Sep. 2023), 36–48. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2023/04.
(1)ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ. Izdenister natigeler 2023, No. 3 (99), 36-48. https://doi.org/10.37884/3-2023/04.
ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ. (2023). Izdenister Natigeler, 3 (99), 36-48. https://doi.org/10.37884/3-2023/04
ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (99), p. 36–48, 2023. DOI: 10.37884/3-2023/04. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/360. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 3 (99) (September): 36-48. https://doi.org/10.37884/3-2023/04.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ” (2023) Izdenister natigeler, (3 (99), pp. 36–48. doi:10.37884/3-2023/04.
[1]“ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 3 (99), pp. 36–48, Sep. 2023, doi: 10.37884/3-2023/04.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (99), Sept. 2023, pp. 36-48, https://doi.org/10.37884/3-2023/04.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 3 (99) (September 29, 2023): 36–48. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/360.
1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Sep. 29 [cited 2026 Sep. 15];(3 (99):36-48. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/360
1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ. Izdenister natigeler. 2023;(3 (99):36-48. doi:10.37884/3-2023/04