Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ

Асқар Кашкаров 1 , Ақгүл Кәсіпхан 1 , Роза Кузданова 1 , Жанна Алманова 1 , Гүлнұр Кекілбаева 1

1 «С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті» КеАҚ, Астана қ

doi.org/10.37884/3-2023/17 Бет. 162-171 Қабылданды 20.07.2023 Жарияланды 29.09.2023

Аңдатпа

Бұл мақалада Орталық Қазақстанның күңгірт қара-қоңыр топырақтарында, минералды тыңайтқыштардың Ақсай мұртты 55 бұршақ сортының өнімділігіне әсерін және бұршақ вегетациясы кезінде фазалар: көшеттер; бүршіктену және гүлдену бойынша нитрат азоты, жылжымалы фосфор, алмасатын калий сияқты топырақтың негізгі қоректік элементтерінің динамикасын зерттеу бойынша, 2021-2022 жж. жүргізілген зерттеу нәтижелері келтірілген. Жоғарыда аталған дақылды егу үш түрлі тұқым себу нормасымен (1 гектарға 0,8; 1,0; 1,2 млн. дана тұқым), үш түрлі себу мерзімінде (11; 15; 20 мамыр) және үш фон бойынша: бақылау (тыңайтқышсыз); P 82 кг/га ә.е.з.; P 82 кг/га ә.е.з. + N 17 кг/га ә.е.з жүргізілді. Бұршақ егу алдында топырақтағы нитрат азотының мөлшері барлық егу нормалары бойынша егу мерзімі мен климаттық жағдайларға байланысты өте төменнен жоғарыға дейін болды. Аммофосты енгізу бұршақты себудің барлық мерзімдері мен нормалары бойынша топырақтағы нитрат азотының мөлшерін арттырды: 11 мамырда себу мерзімі бар нұсқаларда 16,6-17,5 мг/кг-ға дейін және кейінірек себу мерзімі бар нұсқаларда 28,1-37,5 мг/кг-ға дейін. Аммоний сульфатын қосымша қолдану сәйкесінше топырақтағы нитрат азотының мөлшерін одан әрі арттырды - 40,5 мг/кг топыраққа дейін. Бақылау нұсқаларында (тыңайтқышсыз) бұршақ себер алдында топырақтағы жылжымалы фосфордың мөлшері 8,8-23,5 мг/кг деңгейінде өте төмен және төмен болды. Құрамында фосфор бар тыңайтқыш ретінде аммофосты қолдану топырақтағы жылжымалы фосфордың мөлшерін 38,1 мг/кг дейін арттырды, бұл қамтамасыз етудің көтеріңкі деңгейіне сәйкес келеді.

Орташа алғанда, зерттеу жүргізілген екі жыл аралығындаең жоғары өнімділік - 20,26 ц/га, егу мерзімі 20 мамыр, 1 гектарға 1,2 млн. дана тұқым себу нормасымен, Р 82 кг/га ә.е.з. + N 17 кг/га ә.е.з. енгізумен нұсқа бойынша алынды. Біз зерттеген себу мерзімдерінің ішінде үшіншісі ең оңтайлы болды,егукүні - 20 мамыр, бұл өз кезегінде зерттелетін дақылдың ең жоғары өнімділігін қамтамасыз етті - 20,26 ц/га.

топырақ, бұршақ, нитрат азоты, жылжымалы фосфор, минералды тыңайтқыштар, өнімділік.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Савельев В.А. Горох. Монография. - Куртамыш: ООО «Куртамышская типография», 2016. -234 с.
  2. 2. RawalNabin, Rawal N., Khatri Narayan, Khadka Dinesh, Paneru Prakash.Fertilizer management and incorporation of legumes on performance of maize (Zea mays L.) in western hills of Nepal// Journal of Agriculture and Food Research, 2023, 14(100690)
  3. 3. Bhat TA, Gupta M, Ganai MA, Ahanger RA, Bhat HA. Yield, Soil Health and Nutrient Utilization of Field Pea (Pisum sativum L.) as Affected by Phosphorus and Biofertilizers under Subtropical Conditions of Jammu// International Journal of Modern Plant and Animal Science. 2013;1(1):1-8.
  4. 4. Verma PD, Swaroop N, Upadhyay Y, Swamy A, Dhruw SS. Role of phosphorus, zinc and rhizobium on growth and yield of field pea (Pisum sativum L) var. Rachna. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry. 2018;7(1):1479-1492.
  5. 5.https://studbooks.net/1199282/agropromyshlennost/sostavlenie_shemy_sevooborota_plana_perehoda_rotatsionnyh_tablits
  6. 6. Статистика сельского, лесного, охотничьего и рыбного хозяйства. Валовый сбор сельскохозяйственных культур в Республике Казахстан (2022 г.) [Электронный ресурс]. - Бюро национальной статистики Агенства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан. - URL: https://new.stat.gov.kz/ru/industries/business-statistics/stat-forrestvillage-hunt-fish/publications/5099/
  7. 7. Доспехов Б.А. Методика полевого опыта (с основами статистической обработки результатов исследований). - 5-е изд., доп. и перераб. - М.: Агропромиздат, 1985. - 351 с.
  8. 8 https://propozitsiya.com/ru/mineralnoe-pitanie-gorohа
  9. 9. AL-Bayati HJM, Ibraheem FFR, Allela WBAM, AL-Taey DKA. Role of organic and chemical fertilizer on growth and yield of two cultivars of pea (Pisum sativum L.) PlantArchives. 2019;19(1):1249-1253
  10. 10. Черненок В.Г. Научные основы и практические приемы управления плодородием почв и продуктивностью культур в Северном Казахстане. - Астана, 2009. - 66 с.
  11. 11. Черненок В.Г. Теоретические основы оптимизации и диагностики минерального питания зерновых культур в сухостепной зоне Северного Казахстана: дис. ...докт. с.-х. наук: 06.01.04. - Омск, 1993. - 55 с.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 3 (99) (Sep. 2023), 162–171. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2023/17.
(1)МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler 2023, No. 3 (99), 162-171. https://doi.org/10.37884/3-2023/17.
МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. (2023). Izdenister Natigeler, 3 (99), 162-171. https://doi.org/10.37884/3-2023/17
МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (99), p. 162–171, 2023. DOI: 10.37884/3-2023/17. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/346. Acesso em: 15 sep. 2026.
“МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 3 (99) (September): 162-71. https://doi.org/10.37884/3-2023/17.
“МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ” (2023) Izdenister natigeler, (3 (99), pp. 162–171. doi:10.37884/3-2023/17.
[1]“МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 3 (99), pp. 162–171, Sep. 2023, doi: 10.37884/3-2023/17.
“МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (99), Sept. 2023, pp. 162-71, https://doi.org/10.37884/3-2023/17.
“МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 3 (99) (September 29, 2023): 162–171. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/346.
1.МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Sep. 29 [cited 2026 Sep. 15];(3 (99):162-71. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/346
1.МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ АҚСАЙ МҰРТТЫ 55 БҰРШАҚ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2023;(3 (99):162-171. doi:10.37884/3-2023/17