ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ  АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ  МОДЕЛЬДЕУ

Дәрмен Әбілқайыров; Индира Сағынғанова; Мұратбек Усербаев; Сәуле Мендалиева; Бахытгуль Смаилова

doi:10.37884/3-2026/17

Аңдатпа

Шөп жинау технологиялары жинау және тасымалдау тіркесінің (ЖТТ) пайдалануды қамтиды. Тіркесі шөп жинаудан бастап, қалыптасқан шөп үйіндісін түсіруге дейінгі операциялардың үйлесімін қамтамасыз етеді. Материалдар мен әдістер.Бұл мақалада айналмалы калакшалы тиегішпен жинау бөлімшесіне өсімдік материалын ауа-механикалық тасымалдаудың егжей-тегжейлі негіздемесі, сондай-ақ технологиялық процестің тиісті математикалық модельдеуі ұсынылған. Ауа ағыны мен механикалық күш компоненттерінің әсерінен материалды тасымалдаудың мультипликативті әсерінің теориялық талдауы келтірілген; тиегіштің ротор қалақтарымен пайда болған ауа ағынының энергиясы ауа өткізгішіндегі қозғалысқа кедергіні жеңу үшін пайдаланылатыны көрсетілген; және жинау камерасын өсімдік материалымен оның өлшеміне қатысты толтыру процесінің теориялық талдауы ұсынылған, бұл тиісті тиеу құралдарының жылдамдық сипаттамаларын анықтауға мүмкіндік береді, бұл процестің жоғары сапалы орындалуын қамтамасыз етеді. Нәтижелер және талқылау. Зерттеу нәтижелері ауа ағынын тасымалдау қуатының есептелген және эксперименттік мәндерін, сондай-ақ тиегіштің ауа өткізгішінің кірісіндегі ауа ағынының жылдамдығын көрсетеді. Әртүрлі ротор жылдамдықтарында шөп бөліктерінің ұшу қашықтығына әсерінің графикалық тәуелділіктері алынды. Белгілі Бернулли теңдеуін қолдана отырып, өсімдік материалын тасымалдау кезіндегі ауа қысымының жалпы жоғалу балансының математикалық тәуелділігі алынды. Бұл мақалада ауа ағыны мен қысымын анықтау бойынша теориялық зерттеулердің нәтижелері, сондай-ақ кіріс, шығыс және құбыр еніндегі ауа ағыны жылдамдығының өзгеруінің аэродинамикалық эксперименттік зерттеулері ұсынылған. V₁ aуа ағынының жылдамдығына байланысты тиегіштен шығатын шөп бөлшегінің траекториясы үшін аналитикалық өрнек алынды. Қорытынды. Жинау және тасымалдау тіркесінің (ЖТТ) тиегішімен шөпті тасымалдаудың енгізілген пневмомеханикалық әдісінде тиегіштің кірісіндегі ауа ағынының жылдамдығы V₂= 30 м/с екені, ал тиегіштің шығысындағы жылдамдық 24 м/с дейін төмендейтіні анықталды.

жинау және тасымалдау блогы, пневматикалық-механикалық тиегіш, жинау ка мерасы, жылдамдық, қуат, ауа ағыны, қалақ, ротор, Бернулли теңдеуі

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

Alshynbay M.R., Astafyev V.L., Abulkhairov D.K. (2016). Recommendations for the integrated mechanization of grass harvesting for hay in Northern Kazakhstan. 2016. https://infourok.ru/rekomendacii-po-kompleksnoy-mehanizacii-uborki-trav-na-seno-v-severnom-kazahstane-nauchnaya-statya-2427313.html.
Astafyev V.L., Abulkhairov D.K., Derepaskin A.I., Bobkov S.I., Polischuk Yu.V., Binyukov Yu.V., Nema S.G., Naimanov I.D., Tarasenko V.I. (2005). Integrated mechanization of grass cultivation, harvesting and storage of roughage in Northern Kazakhstan: Recommendations. — Kostanay, 2005. 48 p.
Abulkhairov D.K., Sagynganova I.K., Userbaev M.T. (2022). Justification of the process flow chart and parameters of the hay compaction mechanism in the collecting chamber // «University of Enbekteri. Proceedings of the University» of Karaganda Technical University, 2022, No. 1.
Zaushitsyn V.E. (1991). Study of pneumatic transport of hay and straw products // Collection of works «Design and production of agricultural machinery / NTOMP Rostov OP, 1991. Р. 328.
Fateev M.N. (1967). Theoretical and experimental studies of the process of transporting chopped plant mass by rotary-type working bodies // Proceedings of VISKHOM, issue 55. — M.:, 1967. 656 p.
Bobkov S.I. (2009). Development of a pneumomechanical scheme for a machine for harvesting loose hay – a promising direction for mechanized harvesting of roughage // Bulletin of Science of the Kazakh Agrotechnical University named after S. Seifullin. — Astana, 2009. Pp. 67–70.
Abulkhairov D., Userbaev M., Sagynganova I. (2025). Research, results, and aggregate technology. Proceedings of the KazNAIU. — A. 2025. No. 2. DOI https://doi.org/10.37884/2-2025/54
Bobkov S.I., Abulkhairov D.K., Polischuk Yu.V., Derepaskin A.I. (2009). Innovative Patent of the Republic of Kazakhstan for Invention No. 20921 // Pneumatic Transport Device for Hay and Straw Materials., Bulletin No. 3, 2009.
Romanov G.I. (1979). Influence of the Air Environment on a Moving Stalk. – Mechanization and Electrification of Social Agriculture. 1979. No. 1.
Ofat E.A. (1965). Study of the Technological Process of Transporting Straw Materials // Collection of Agricultural Mechanics. — M., 1965. Vol. IV. P. 236
Targ S.M. (1986). Brief Course in Theoretical Mechanics, 1986. https://mechanicsrgsu.narod.ru/Targ.pdf
D. Abulkhairov, I. Sagynganova, M. Userbaev, S.I. Mendalieva, A.B. Bobeev (2024). Determining Optimal Parameters of the Air Flow Created by a Pneumatic Loader of a Cleaning and Transport Unit. «University of Yebekteri // Proceedings of the University» of Karaganda Technical University, 2024. No. 3. Рp. 60–79. http://tu.kstu.kz/publication/publication/download/872

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2026. ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ МОДЕЛЬДЕУ. Izdenister natigeler. 28, 3 (111) (Jun. 2026), 203–215. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2026/17.

(1)ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ МОДЕЛЬДЕУ. Izdenister natigeler 2026, 28 (3 (111), 203-215. https://doi.org/10.37884/3-2026/17.

ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ МОДЕЛЬДЕУ. (2026). Izdenister Natigeler, 28(3 (111), 203-215. https://doi.org/10.37884/3-2026/17

ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ МОДЕЛЬДЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], v. 28, n. 3 (111), p. 203–215, 2026. DOI: 10.37884/3-2026/17. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1345. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ МОДЕЛЬДЕУ”. 2026. Izdenister Natigeler 28 (3 (111): 203-15. https://doi.org/10.37884/3-2026/17.

“ ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ МОДЕЛЬДЕУ” (2026) Izdenister natigeler, 28(3 (111), pp. 203–215. doi:10.37884/3-2026/17.

[1]“ ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ МОДЕЛЬДЕУ”, Izdenister natigeler, vol. 28, no. 3 (111), pp. 203–215, Jun. 2026, doi: 10.37884/3-2026/17.

“ ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ МОДЕЛЬДЕУ”. Izdenister Natigeler, vol. 28, no. 3 (111), June 2026, pp. 203-15, https://doi.org/10.37884/3-2026/17.

“ ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ МОДЕЛЬДЕУ”. Izdenister natigeler 28, no. 3 (111) (June 30, 2026): 203–215. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1345.

1.ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ МОДЕЛЬДЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2026 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];28(3 (111):203-15. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1345

1.ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ТІРКЕСІНІҢ ЖИНАУ БӨЛІМШЕСІНЕ АУАМЕХАНИКАЛЫҚ АҒЫНЫМЕН ШӨП ТҮСУ ПРОЦЕСІН НЕГІЗДЕУ ЖӘНЕ МОДЕЛЬДЕУ. Izdenister natigeler. 2026;28(3 (111):203-215. doi:10.37884/3-2026/17

[1] Alshynbay M.R., Astafyev V.L., Abulkhairov D.K. (2016). Recommendations for the integrated mechanization of grass harvesting for hay in Northern Kazakhstan. 2016. https://infourok.ru/rekomendacii-po-kompleksnoy-mehanizacii-uborki-trav-na-seno-v-severnom-kazahstane-nauchnaya-statya-2427313.html.

[2] Astafyev V.L., Abulkhairov D.K., Derepaskin A.I., Bobkov S.I., Polischuk Yu.V., Binyukov Yu.V., Nema S.G., Naimanov I.D., Tarasenko V.I. (2005). Integrated mechanization of grass cultivation, harvesting and storage of roughage in Northern Kazakhstan: Recommendations. — Kostanay, 2005. 48 p.

[3] Abulkhairov D.K., Sagynganova I.K., Userbaev M.T. (2022). Justification of the process flow chart and parameters of the hay compaction mechanism in the collecting chamber // «University of Enbekteri. Proceedings of the University» of Karaganda Technical University, 2022, No. 1.

[4] Zaushitsyn V.E. (1991). Study of pneumatic transport of hay and straw products // Collection of works «Design and production of agricultural machinery / NTOMP Rostov OP, 1991. Р. 328.

[5] Fateev M.N. (1967). Theoretical and experimental studies of the process of transporting chopped plant mass by rotary-type working bodies // Proceedings of VISKHOM, issue 55. — M.:, 1967. 656 p.

[6] Bobkov S.I. (2009). Development of a pneumomechanical scheme for a machine for harvesting loose hay – a promising direction for mechanized harvesting of roughage // Bulletin of Science of the Kazakh Agrotechnical University named after S. Seifullin. — Astana, 2009. Pp. 67–70.

[7] Abulkhairov D., Userbaev M., Sagynganova I. (2025). Research, results, and aggregate technology. Proceedings of the KazNAIU. — A. 2025. No. 2. DOI https://doi.org/10.37884/2-2025/54

[8] Bobkov S.I., Abulkhairov D.K., Polischuk Yu.V., Derepaskin A.I. (2009). Innovative Patent of the Republic of Kazakhstan for Invention No. 20921 // Pneumatic Transport Device for Hay and Straw Materials., Bulletin No. 3, 2009.

[9] Romanov G.I. (1979). Influence of the Air Environment on a Moving Stalk. – Mechanization and Electrification of Social Agriculture. 1979. No. 1.

[10] Ofat E.A. (1965). Study of the Technological Process of Transporting Straw Materials // Collection of Agricultural Mechanics. — M., 1965. Vol. IV. P. 236

[11] Targ S.M. (1986). Brief Course in Theoretical Mechanics, 1986. https://mechanicsrgsu.narod.ru/Targ.pdf

[12] D. Abulkhairov, I. Sagynganova, M. Userbaev, S.I. Mendalieva, A.B. Bobeev (2024). Determining Optimal Parameters of the Air Flow Created by a Pneumatic Loader of a Cleaning and Transport Unit. «University of Yebekteri // Proceedings of the University» of Karaganda Technical University, 2024. No. 3. Рp. 60–79. http://tu.kstu.kz/publication/publication/download/872