ВНЕДРЕНИЕ ИННОВАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ ПРИ МОНИТОРИНГЕ ЗЕМЕЛЬНЫХ РЕСУРСОВ

Маржан Нурпеисова; Динара Киргизбаева; Айжан Жилдикбаева; Эльдар Азимов; Алмат Утесбаев

doi:10.37884/3-2025/49

Аңдатпа

Мақалада жер ресурстарын мониторингтеу мен картографиялау мақсатында инновациялық технологияларды (ұшқышсыз ұшу аппараттары – ҰҰА) практикалық қолдану мәселелері қарастырылып, негіздемесі берілген. Ауыл шаруашылығын картографиялау үшін мәлімет көздерінің заманауи және келешектегі түрлері туралы көзқарастар ұсынылып, әртүрлі бағыттағы карталарды жасау үшін бастапқы материалдар мен картографиялық құжаттарды іріктеу мысалдары келтірілген. Сондай-ақ, біртұтас электрондық картографиялық негіз, Жерді қашықтықтан зондтау деректері және ұшқышсыз ұшу аппараттары бойынша мәліметтерді дайындау қарастырылған.

Жүргізілген ғылыми жұмыстар нәтижесінде төмендегілер зерттеліп, жетілдірілді:

– республикада және шетелде ауыл шаруашылық кешендерін картографиялау тәжірибесі мен әдістемесі;

– ҰҰА деректері негізінде ауыл шаруашылық нысандарын геоақпараттық картографиялау әдістемесі мен технологиясы.

Кооперативтік және үй маңындағы шаруашылықтардың жерлерін мониторингтеу және цифрлық картографиялау технологиялық схемасы әзірленіп, қашықтықтан зондтау деректері негізінде олардың үшөлшемді моделін құру әдістемесі жасалды. Фермерлік және кооперативтік шаруашылықтардың жерлеріне арналған геоақпараттық карталарды жасау әдістемесі ауыл шаруашылығын жоспарлау мен ұқсас жағдайлардағы басқа республикаларда жер пайдалануды ұйымдастыру кезінде пайдалануға болады. Сондай-ақ зерттеу нәтижелері ғылыми ұйымдардың зерттеу жұмыстарына, магистранттар мен докторанттардың диссертациялық зерттеулерінде, университеттің оқу процесінде қолданыс табады.

жер пайдалану жер ресурстары Ауыл шаруашылығы ақпараттық қамтамасыз ету ауыл шаруашылық картасы ұшқышсыз ұшу аппараттары геоақпараттық технологиялар

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Земельный кодекс Республики Казахстан. от 20 июня 2003 года № 442 (с и изменениями и дополнениями 2022 года.). https://adilet.zan.kz/rus/docs/K030000442
2. Цекоева Ф.К. Мониторинг земель на основе новых технологий / Ф.К. Цекоева // Московский экономический журнал, №1, 2017. – С 67-71.
3. Ковальчук И.Н. Земельный мониторинг и кадастр: современный инструментарий. Москва: КНОРУС, 2018. ISBN 978-5-406-06295-1.
4. Вдовенко А.В. и др. Использование инновационных технологий в целях мониторинга земель // Международный научно-исследовательский журнал. – 2022. – № 1. –С. 172-177.
5. Тимур Рафиков, Мөлдир Ерболқызы, Айжан Жилдикбаева. Применение данных дистанционного зондирования земли и анализа NDVI в Восточно-Казахстанской области // Журнал «Исследования и результаты». – КазНАУ. – Алматы, 2024.– № 1.– С.183-191. https://doi.org/10.37884/1-2024/18.
6. Полухина В.С., Цораева Э.Н. Использование современных информационных технологий в проведении мониторинга земель сельскохозяйственного назначения // Математическое моделирование и информационные технологии при исследовании явлений и процессов в различных сферах деятельности. – 2022. – С. 230-233.
7. Иванников Д.И., Жабин А.А., Молодцов Д.С. Инновации в космическом мониторинге земель сельскохозяйственного назначения // Международный электронный журнал European Researcher. – 2018. – С. 367-370.
8. Хоанг З.Х. Разработка содержания и технологии создания электронных сельскохозяйственных карт Cеверного Вьетнама на основе ГИС и ДЗЗ: дисс. канд. наук: 25.00.33/ З.Х. Хоанг. – Иркутск. – 2016. – 148 с.
9. Nurpeissova М., Mingzhasarov В., Burkhanov В., Kyrgizbaeva D. Influence of meteorological factors on the accuracy of monitoring results// News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan-Series of Geology and Technical Sciences.– №5, 2023.–С.102-108. https://doi.org/10.32014/2023.2518-170X.292
10. Касымгалиев С.К., Келинбаева Р.Ж., Ыдырыс А.Б., Утесбаев А.К. Геоинформационное обеспечение использования земельных ресурсов Кызылординской области// Сборник МеждунНПК «Географические основы устойчивого развития”. – Алматы: КазНУ, 2000. – С.233-238.
11. Nurpeisova М., Dzhangulova G., Kurmanbaev О., Sarsembekova Z., Оrmanbekova A. Creation of geodetic reference network for monitoring transport interchanges in seismic//NEWS of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan series of geology and technical. – 2024. – No.4. – pp.209-223. https://doi.org/10.32014/2024.2518-170X.4364
12. Утесбаев А.К. Совершенствование технологии геоинформационного обеспечения в создании цифровых сельскохозяйственных карт //Труды МНК молодых ученых «Фараби әлемі». – Алматы: КазНУ, 2024.– C.88-90.
13. Киргизбаева Д.М., Утесбаев А.К., Мадимарова Г.С. Инновационные технологии создания цифровых карт // Международная научно-техническая конференция “Перспективы применения цифровых технологий в рациональном и безопасном недрапользовании”. – Ташкент: ТашГТУ, 2024.– С.43-45.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ЖЕР РЕСУРСТАРЫН МОНИТОРИНГТЕУ КЕЗІНДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ. Izdenister natigeler. 3 (107) (Sep. 2025), 508–518. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2025/49.

(1)ЖЕР РЕСУРСТАРЫН МОНИТОРИНГТЕУ КЕЗІНДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ. Izdenister natigeler 2025, No. 3 (107), 508-518. https://doi.org/10.37884/3-2025/49.

ЖЕР РЕСУРСТАРЫН МОНИТОРИНГТЕУ КЕЗІНДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ. (2025). Izdenister Natigeler, 3 (107), 508-518. https://doi.org/10.37884/3-2025/49

ЖЕР РЕСУРСТАРЫН МОНИТОРИНГТЕУ КЕЗІНДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (107), p. 508–518, 2025. DOI: 10.37884/3-2025/49. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1041. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ЖЕР РЕСУРСТАРЫН МОНИТОРИНГТЕУ КЕЗІНДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 3 (107) (September): 508-18. https://doi.org/10.37884/3-2025/49.

“ЖЕР РЕСУРСТАРЫН МОНИТОРИНГТЕУ КЕЗІНДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ” (2025) Izdenister natigeler, (3 (107), pp. 508–518. doi:10.37884/3-2025/49.

[1]“ЖЕР РЕСУРСТАРЫН МОНИТОРИНГТЕУ КЕЗІНДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ”, Izdenister natigeler, no. 3 (107), pp. 508–518, Sep. 2025, doi: 10.37884/3-2025/49.

“ЖЕР РЕСУРСТАРЫН МОНИТОРИНГТЕУ КЕЗІНДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (107), Sept. 2025, pp. 508-1, https://doi.org/10.37884/3-2025/49.

“ЖЕР РЕСУРСТАРЫН МОНИТОРИНГТЕУ КЕЗІНДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ”. Izdenister natigeler, no. 3 (107) (September 30, 2025): 508–518. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1041.

1.ЖЕР РЕСУРСТАРЫН МОНИТОРИНГТЕУ КЕЗІНДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3 (107):508-1. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1041

1.ЖЕР РЕСУРСТАРЫН МОНИТОРИНГТЕУ КЕЗІНДЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ. Izdenister natigeler. 2025;(3 (107):508-518. doi:10.37884/3-2025/49

[1] 1. Земельный кодекс Республики Казахстан. от 20 июня 2003 года № 442 (с и изменениями и дополнениями 2022 года.). https://adilet.zan.kz/rus/docs/K030000442

[2] 2. Цекоева Ф.К. Мониторинг земель на основе новых технологий / Ф.К. Цекоева // Московский экономический журнал, №1, 2017. – С 67-71.

[3] 3. Ковальчук И.Н. Земельный мониторинг и кадастр: современный инструментарий. Москва: КНОРУС, 2018. ISBN 978-5-406-06295-1.

[4] 4. Вдовенко А.В. и др. Использование инновационных технологий в целях мониторинга земель // Международный научно-исследовательский журнал. – 2022. – № 1. –С. 172-177.

[5] 5. Тимур Рафиков, Мөлдир Ерболқызы, Айжан Жилдикбаева. Применение данных дистанционного зондирования земли и анализа NDVI в Восточно-Казахстанской области // Журнал «Исследования и результаты». – КазНАУ. – Алматы, 2024.– № 1.– С.183-191. https://doi.org/10.37884/1-2024/18.

[6] 6. Полухина В.С., Цораева Э.Н. Использование современных информационных технологий в проведении мониторинга земель сельскохозяйственного назначения // Математическое моделирование и информационные технологии при исследовании явлений и процессов в различных сферах деятельности. – 2022. – С. 230-233.

[7] 7. Иванников Д.И., Жабин А.А., Молодцов Д.С. Инновации в космическом мониторинге земель сельскохозяйственного назначения // Международный электронный журнал European Researcher. – 2018. – С. 367-370.

[8] 8. Хоанг З.Х. Разработка содержания и технологии создания электронных сельскохозяйственных карт Cеверного Вьетнама на основе ГИС и ДЗЗ: дисс. канд. наук: 25.00.33/ З.Х. Хоанг. – Иркутск. – 2016. – 148 с.

[9] 9. Nurpeissova М., Mingzhasarov В., Burkhanov В., Kyrgizbaeva D. Influence of meteorological factors on the accuracy of monitoring results// News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan-Series of Geology and Technical Sciences.– №5, 2023.–С.102-108. https://doi.org/10.32014/2023.2518-170X.292

[10] 10. Касымгалиев С.К., Келинбаева Р.Ж., Ыдырыс А.Б., Утесбаев А.К. Геоинформационное обеспечение использования земельных ресурсов Кызылординской области// Сборник МеждунНПК «Географические основы устойчивого развития”. – Алматы: КазНУ, 2000. – С.233-238.

[11] 11. Nurpeisova М., Dzhangulova G., Kurmanbaev О., Sarsembekova Z., Оrmanbekova A. Creation of geodetic reference network for monitoring transport interchanges in seismic//NEWS of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan series of geology and technical. – 2024. – No.4. – pp.209-223. https://doi.org/10.32014/2024.2518-170X.4364

[12] 12. Утесбаев А.К. Совершенствование технологии геоинформационного обеспечения в создании цифровых сельскохозяйственных карт //Труды МНК молодых ученых «Фараби әлемі». – Алматы: КазНУ, 2024.– C.88-90.

[13] 13. Киргизбаева Д.М., Утесбаев А.К., Мадимарова Г.С. Инновационные технологии создания цифровых карт // Международная научно-техническая конференция “Перспективы применения цифровых технологий в рациональном и безопасном недрапользовании”. – Ташкент: ТашГТУ, 2024.– С.43-45.