ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ГИС-ТЕХНОЛОГИЙ И ПРОСТРАНСТВЕННОГО АНАЛИЗА ДЛЯ ДИАГНОСТИКИ ПОЧВ И СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННЫХ КУЛЬТУР В СЕВЕРО-КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ

Ержан Ділмұрат; Лидия Сарсенова; Жанна Алманова; Нина Шестакова; Олег Соловьев; Григорий Звягин

doi:10.37884/4-2024/28

Аңдатпа

Мақалада Солтүстік Қазақстан облысында ГАЖ технологияларын пайдалана отырып, топырақ пен ауыл шаруашылығы дақылдарын диагностикалау үшін кеңістіктік талдауды зерттеу бойынша зерттеулер ұсынылған. Шектеулі деректер негізінде болжанатын карталарды құруға мүмкіндік беретін, сондай-ақ кез келген мәндердің кеңістіктік мінез-құлқын интерактивті түрде зерттеуге және деректерді көрсетілген мәндерсіз объектілерге интерполяциялау арқылы олардың одан әрі өзгеруін немесе күйін болжауға мүмкіндік беретін геостатистикалық Кригинг әдісін қолдану талдауы берілген. Бұл зерттеулерде топырақ-агрохимиялық көрсеткіштердің өзгеру болжамы қарастырылды: азот, фосфор және гумус. Кригинг кезінде бағдарлама белгілі бір нүктелер саны үшін математикалық функцияларды қолданады. Статистикалық тәуелділіктің мәндерін бағалау үшін вариограммалар мен ковариация функциялары жасалды және ұрықтандырылған фон мен бақылаудың әртүрлі дақылдарында белгісіз мәндерді болжау жүргізілді. Интерполяцияны құру деректерінің дұрыстығын тексеру үшін мақалада болжам картасы мен жылжымалы фосфор мен гумустың картограммасын салыстыру жүргізілді. Карталарды салыстыру нәтижесінде фосфор мен гумустың өзгеруінің ұқсас аймақтары анықталды, бұл Кригинг интерполяциясының жұмыс моделін және кейбір сәйкессіздіктерді көрсетеді, бұл әдістің қателіктерін көрсетуі мүмкін.

топырақ құнарлылығы, топырақ диагностикасы, геоақпараттық технологиялар, кеңістіктік талдау, интерполяция, дақылдар, топырақты өңдеу, минералды тыңайтқыштар.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Abuova A. B., Tulkubaeva S. A., Tulaev Yu.V., Sidorik A. I. Elements of GIS technology in agriculture // Science and Education. – 2019. – J. No. 4. – pp. 8-15.
2. New agricultural development map // http://geo.qoldau.kz/ru/geo-digital-map . 10/22/2024.
3.Baret F., Gayo G. and Major D. TSAVI: A vegetation index that minimizes the influence of soil brightness on the assessment of LAI or APAR // at the 12th Canadian Symposium on Remote Sensing and IGARSS 1990/ Vancouver. - 1989. - Vol. 3, No. 1. - pp. 1355-1357.
4.Uete A. R. Soil-adjusted vegetation Index (SAVI) // Remote sensing of the environment/ Arizona. – 1988 / Volume 25, No. 3. - pp. 295-309.
5.Dzhumabaev S.A., Aydinov Z. P. The use of geoinformation systems in agriculture in Kazakhstan – an intellectual and informational resource for decision-making // Seifullin readings: Proceedings of the Republican scientific and theoretical conference "Youth and Science- 11". - Astana, 2018 – Vol. 1, Part 3. - pp. 129-132.
6. Potanin V. G., Aleynikov A. F. Formation and prospects of geoinformation systems in agriculture // Computing technologies. – 2016. – J. No. 1. - pp. 82-93.
7.Baret F., Gayo G. and Major D. TSAVI: A vegetation index that minimizes the influence of soil brightness on the assessment of LAI or APAR // at the 12th Canadian Symposium on Remote Sensing and IGARSS 1990/ Vancouver. - 1989. - Vol. 3, No. 1. pp. 1355-1357.
8.Uete A. R. Soil and vegetation index (SAVI) // Remote sensing of the environment / Arizona. - 1988. - Vol. 25, No. 3. - pp. 295-309.
9.Uete A. R., Jackson R. D. and Post D. F. Spectral characteristics of vegetation cover with different soil background // Remote sensing of the environment / Arizona. - 1985. - Vol. 17, No. 1. - pp. 37-53.
10.Richardson A. J. and Wigand K. L. The difference between vegetation and background information about the soil // Photogrammetric engineering and remote sensing/ Weslaco. – 1977. - Vol. 43, No. 12. - pp. 1541-1552.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА ТОПЫРАҚ ПЕН ДАҚЫЛДАРДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН ГАЖ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖӘНЕ КЕҢІСТІКТІК ТАЛДАУДЫ ҚОЛДАНУ. Izdenister natigeler. 4 (104) (Dec. 2024), 271–277. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2024/28.

(1)СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА ТОПЫРАҚ ПЕН ДАҚЫЛДАРДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН ГАЖ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖӘНЕ КЕҢІСТІКТІК ТАЛДАУДЫ ҚОЛДАНУ. Izdenister natigeler 2024, No. 4 (104), 271-277. https://doi.org/10.37884/4-2024/28.

СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА ТОПЫРАҚ ПЕН ДАҚЫЛДАРДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН ГАЖ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖӘНЕ КЕҢІСТІКТІК ТАЛДАУДЫ ҚОЛДАНУ. (2024). Izdenister Natigeler, 4 (104), 271-277. https://doi.org/10.37884/4-2024/28

СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА ТОПЫРАҚ ПЕН ДАҚЫЛДАРДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН ГАЖ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖӘНЕ КЕҢІСТІКТІК ТАЛДАУДЫ ҚОЛДАНУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (104), p. 271–277, 2024. DOI: 10.37884/4-2024/28. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/789. Acesso em: 15 sep. 2026.

“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА ТОПЫРАҚ ПЕН ДАҚЫЛДАРДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН ГАЖ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖӘНЕ КЕҢІСТІКТІК ТАЛДАУДЫ ҚОЛДАНУ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 4 (104) (December): 271-77. https://doi.org/10.37884/4-2024/28.

“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА ТОПЫРАҚ ПЕН ДАҚЫЛДАРДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН ГАЖ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖӘНЕ КЕҢІСТІКТІК ТАЛДАУДЫ ҚОЛДАНУ” (2024) Izdenister natigeler, (4 (104), pp. 271–277. doi:10.37884/4-2024/28.

[1]“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА ТОПЫРАҚ ПЕН ДАҚЫЛДАРДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН ГАЖ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖӘНЕ КЕҢІСТІКТІК ТАЛДАУДЫ ҚОЛДАНУ”, Izdenister natigeler, no. 4 (104), pp. 271–277, Dec. 2024, doi: 10.37884/4-2024/28.

“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА ТОПЫРАҚ ПЕН ДАҚЫЛДАРДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН ГАЖ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖӘНЕ КЕҢІСТІКТІК ТАЛДАУДЫ ҚОЛДАНУ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (104), Dec. 2024, pp. 271-7, https://doi.org/10.37884/4-2024/28.

“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА ТОПЫРАҚ ПЕН ДАҚЫЛДАРДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН ГАЖ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖӘНЕ КЕҢІСТІКТІК ТАЛДАУДЫ ҚОЛДАНУ”. Izdenister natigeler, no. 4 (104) (December 30, 2024): 271–277. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/789.

1.СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА ТОПЫРАҚ ПЕН ДАҚЫЛДАРДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН ГАЖ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖӘНЕ КЕҢІСТІКТІК ТАЛДАУДЫ ҚОЛДАНУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (104):271-7. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/789

1.СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА ТОПЫРАҚ ПЕН ДАҚЫЛДАРДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН ГАЖ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖӘНЕ КЕҢІСТІКТІК ТАЛДАУДЫ ҚОЛДАНУ. Izdenister natigeler. 2024;(4 (104):271-277. doi:10.37884/4-2024/28

[1] 1. Abuova A. B., Tulkubaeva S. A., Tulaev Yu.V., Sidorik A. I. Elements of GIS technology in agriculture // Science and Education. – 2019. – J. No. 4. – pp. 8-15.

[2] 2. New agricultural development map // http://geo.qoldau.kz/ru/geo-digital-map . 10/22/2024.

[3] 3.Baret F., Gayo G. and Major D. TSAVI: A vegetation index that minimizes the influence of soil brightness on the assessment of LAI or APAR // at the 12th Canadian Symposium on Remote Sensing and IGARSS 1990/ Vancouver. - 1989. - Vol. 3, No. 1. - pp. 1355-1357.

[4] 4.Uete A. R. Soil-adjusted vegetation Index (SAVI) // Remote sensing of the environment/ Arizona. – 1988 / Volume 25, No. 3. - pp. 295-309.

[5] 5.Dzhumabaev S.A., Aydinov Z. P. The use of geoinformation systems in agriculture in Kazakhstan – an intellectual and informational resource for decision-making // Seifullin readings: Proceedings of the Republican scientific and theoretical conference "Youth and Science- 11". - Astana, 2018 – Vol. 1, Part 3. - pp. 129-132.

[6] 6. Potanin V. G., Aleynikov A. F. Formation and prospects of geoinformation systems in agriculture // Computing technologies. – 2016. – J. No. 1. - pp. 82-93.

[7] 7.Baret F., Gayo G. and Major D. TSAVI: A vegetation index that minimizes the influence of soil brightness on the assessment of LAI or APAR // at the 12th Canadian Symposium on Remote Sensing and IGARSS 1990/ Vancouver. - 1989. - Vol. 3, No. 1. pp. 1355-1357.

[8] 8.Uete A. R. Soil and vegetation index (SAVI) // Remote sensing of the environment / Arizona. - 1988. - Vol. 25, No. 3. - pp. 295-309.

[9] 9.Uete A. R., Jackson R. D. and Post D. F. Spectral characteristics of vegetation cover with different soil background // Remote sensing of the environment / Arizona. - 1985. - Vol. 17, No. 1. - pp. 37-53.

[10] 10.Richardson A. J. and Wigand K. L. The difference between vegetation and background information about the soil // Photogrammetric engineering and remote sensing/ Weslaco. – 1977. - Vol. 43, No. 12. - pp. 1541-1552.