РАЗРАБОТКА ГИС АГРОЭКОЛОГИЧЕСКОЙ ОЦЕНКИ ЗЕМЕЛЬ ДЛЯ ПРОЕКТИРОВАНИЯ АДАПТИВНО-ЛАНДШАФТНЫХ СИСТЕМ ЗЕМЛЕДЕЛИЯ В КОСТАНАЙСКОЙ ОБЛАСТИ

Ержан Ділмұрат; Валерий Кирюшин; Жанна Алманова; Григорий Звягин; Александр Сидорик

doi:10.37884/4-2024/21

Аңдатпа

Жұмыста топырақтың химиялық және физикалық сипаттамаларын ғана емес, сонымен қатар дақылдарға және олардың өнімділігі мен сыртқы әсерлерге төзімділігіне әсер ететін биологиялық көрсеткіштерді ескеретін жерді агроэкологиялық бағалаудың заманауи әдістері қолданылды. Құнарлылықтың жекелеген көрсеткіштеріне назар аударатын дәстүрлі тәсілдерден айырмашылығы, бұл жұмыста антропогендік факторлардың әсерін, климаттың өзгеруін және динамикадағы деградация процестерін ескеретін кешенді тәсіл қолданылады. Бұл жердің жағдайын дәлірек және функционалды бағалауға және оларды тұрақты пайдалану бойынша ұсыныстар жасауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жұмыста жердің агроэкологиялық жағдайының жоғары дәлдіктегі карталарын жасау үшін қашықтықтан зондтау деректері мен геоақпараттық жүйелердің (ГАЖ) интеграциясы сипатталған. Бұл технологиялар үлкен аудандардағы жер жамылғысының өзгеруін жедел бақылауға мүмкіндік береді, бұл әсіресе қарқынды егіншілік жағдайында және климаттың өзгеруі аясында маңызды. Авторлар жер жамылғысының микроқұрылымдарының әзірленген электрондық карталарын, агроэкологиялық топтар мен жер түрлерінің карталарын, геоморфологиялық картаны және егіншіліктің адаптивті-ландшафттық жүйелерін жобалаудың негізі және негізі болып табылатын басқа да карталарды ұсынды.

жерді агроэкологиялық бағалау, геоақпараттық жүйелер, топырақ-ландшафттық картаға түсіру, топырақ құнарлылығы, электрондық карталар, электрондық платформалар, вегетациялық индекстер

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1.Кирюшин Валерий Иванович Разработка и проектирование адаптивно-ландшафтных система земледелия в различных природно-сельскохозяйственных зонах // Известия ТСХА. 2002. №1.
2.Кененбаев С.Б., Иорганский А.И., Ландшафтное земледелие в Казахстане, Сельскохозяйственный журнал «Аграрный сектор», июль – 2010
3.Кирюшин В.И. Теория адаптивно-ландшафтного земледелия и проектирования агроландшафтов. – М.: КолосС, 2011. – 443 с.
4.Куришбаев А.К., Алманова Ж.С. Роль агроэкологической оценки земель в проектировании адаптивно-ландшафтных систем земледелия в Казахстане // Вестник науки Казахского агротехнического университета им. С. Сейфуллина. – 2015. – №2(85). – С. 65-72.
5.Оразбаев К., Абдибаттаева М.М. Экологические и агроландшафтные особенности зональных систем земледелия в условиях Казахстана // Успехи современного естествознания. – 2013. – №1. – C. 92-97.
6.Дубачинская Н.Н. Роль агроэкологической оценки земель в адаптивно-ландшафтных системах земледелия сухостепной зоны Казахстанской провинции // Агрономия и лесное хозяйство. – 2009. – №4. – С. 13-16.
7.Смирнова Л.Г. Применение геоинформационных систем для агроэкологической оценки земель при проектировании адаптивно-ландшафтных систем земледелия // Достижения науки и техники АПК. – 2011. – №11. – С. 11-14.
8.Ибатуллин С.Р. Агроэкологический фактор в условиях адаптивно-ландшафтного земледелия // От зональной почвозащитной системы земледелия к адаптивно-ландшафтной: матер. науч.-практ. конф. – Алматы, 2008. – С. 92-94.
9.Агроэкологическое моделирование и проектирование (интерактивный курс): учебно-практическое пособие / под ред. И.И. Васенева. – М.: Изд-во РГАУ – МСХА им. К.А. Тимирязева, 2010. – 261 с.
10.Almanova Zh, Kenzhegulova S, Kashkarov A, Kekilbayeva G, Ussalinov E, Yerzhan D, Zhakenova A, Zvyagin G. Changes in Soil Fertility Indicators after Long-Term Agricultural Use in Northern Kazakhstan // International Journal of Design & Nature and Ecodynamics. – 2023. Vol. 18, No. 5. pp. 1045-1053

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЕГІНШІЛІКТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН-ЛАНДШАФТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ ҮШІН ЖЕРДІ АГРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ГАЖ ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler. 4 (104) (Dec. 2024), 208–215. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2024/21.

(1)ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЕГІНШІЛІКТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН-ЛАНДШАФТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ ҮШІН ЖЕРДІ АГРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ГАЖ ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler 2024, No. 4 (104), 208-215. https://doi.org/10.37884/4-2024/21.

ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЕГІНШІЛІКТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН-ЛАНДШАФТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ ҮШІН ЖЕРДІ АГРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ГАЖ ӘЗІРЛЕУ. (2024). Izdenister Natigeler, 4 (104), 208-215. https://doi.org/10.37884/4-2024/21

ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЕГІНШІЛІКТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН-ЛАНДШАФТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ ҮШІН ЖЕРДІ АГРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ГАЖ ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (104), p. 208–215, 2024. DOI: 10.37884/4-2024/21. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/787. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЕГІНШІЛІКТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН-ЛАНДШАФТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ ҮШІН ЖЕРДІ АГРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ГАЖ ӘЗІРЛЕУ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 4 (104) (December): 208-15. https://doi.org/10.37884/4-2024/21.

“ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЕГІНШІЛІКТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН-ЛАНДШАФТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ ҮШІН ЖЕРДІ АГРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ГАЖ ӘЗІРЛЕУ” (2024) Izdenister natigeler, (4 (104), pp. 208–215. doi:10.37884/4-2024/21.

[1]“ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЕГІНШІЛІКТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН-ЛАНДШАФТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ ҮШІН ЖЕРДІ АГРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ГАЖ ӘЗІРЛЕУ”, Izdenister natigeler, no. 4 (104), pp. 208–215, Dec. 2024, doi: 10.37884/4-2024/21.

“ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЕГІНШІЛІКТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН-ЛАНДШАФТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ ҮШІН ЖЕРДІ АГРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ГАЖ ӘЗІРЛЕУ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (104), Dec. 2024, pp. 208-15, https://doi.org/10.37884/4-2024/21.

“ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЕГІНШІЛІКТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН-ЛАНДШАФТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ ҮШІН ЖЕРДІ АГРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ГАЖ ӘЗІРЛЕУ”. Izdenister natigeler, no. 4 (104) (December 30, 2024): 208–215. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/787.

1.ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЕГІНШІЛІКТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН-ЛАНДШАФТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ ҮШІН ЖЕРДІ АГРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ГАЖ ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (104):208-15. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/787

1.ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЕГІНШІЛІКТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН-ЛАНДШАФТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ ҮШІН ЖЕРДІ АГРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ГАЖ ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler. 2024;(4 (104):208-215. doi:10.37884/4-2024/21

[1] 1.Кирюшин Валерий Иванович Разработка и проектирование адаптивно-ландшафтных система земледелия в различных природно-сельскохозяйственных зонах // Известия ТСХА. 2002. №1.

[2] 2.Кененбаев С.Б., Иорганский А.И., Ландшафтное земледелие в Казахстане, Сельскохозяйственный журнал «Аграрный сектор», июль – 2010

[3] 3.Кирюшин В.И. Теория адаптивно-ландшафтного земледелия и проектирования агроландшафтов. – М.: КолосС, 2011. – 443 с.

[4] 4.Куришбаев А.К., Алманова Ж.С. Роль агроэкологической оценки земель в проектировании адаптивно-ландшафтных систем земледелия в Казахстане // Вестник науки Казахского агротехнического университета им. С. Сейфуллина. – 2015. – №2(85). – С. 65-72.

[5] 5.Оразбаев К., Абдибаттаева М.М. Экологические и агроландшафтные особенности зональных систем земледелия в условиях Казахстана // Успехи современного естествознания. – 2013. – №1. – C. 92-97.

[6] 6.Дубачинская Н.Н. Роль агроэкологической оценки земель в адаптивно-ландшафтных системах земледелия сухостепной зоны Казахстанской провинции // Агрономия и лесное хозяйство. – 2009. – №4. – С. 13-16.

[7] 7.Смирнова Л.Г. Применение геоинформационных систем для агроэкологической оценки земель при проектировании адаптивно-ландшафтных систем земледелия // Достижения науки и техники АПК. – 2011. – №11. – С. 11-14.

[8] 8.Ибатуллин С.Р. Агроэкологический фактор в условиях адаптивно-ландшафтного земледелия // От зональной почвозащитной системы земледелия к адаптивно-ландшафтной: матер. науч.-практ. конф. – Алматы, 2008. – С. 92-94.

[9] 9.Агроэкологическое моделирование и проектирование (интерактивный курс): учебно-практическое пособие / под ред. И.И. Васенева. – М.: Изд-во РГАУ – МСХА им. К.А. Тимирязева, 2010. – 261 с.

[10] 10.Almanova Zh, Kenzhegulova S, Kashkarov A, Kekilbayeva G, Ussalinov E, Yerzhan D, Zhakenova A, Zvyagin G. Changes in Soil Fertility Indicators after Long-Term Agricultural Use in Northern Kazakhstan // International Journal of Design & Nature and Ecodynamics. – 2023. Vol. 18, No. 5. pp. 1045-1053