ОСОБЕННОСТИ ВОЗДЕЛЫВАНИЯ ГОРОХА ПРИ ПРОМЕЖУТОЧНОМ ПОСЕВЕ

Тастанбек  Атакулов; Кенже Ержанова; Аширали Сманов; Думан  Жунисхан; Айдос Толеков; Худайберди  Назаров

doi:10.37884/2-2024/30

Аңдатпа

Бұл мақалада аралық дақылдарды себу арқылы Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы суғармалы жерлерді қарқынды пайдалану деректері келтірілген.

Суғармалы егістікті тиімді пайдалану бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстары "Байсерке-Агро" ЖШС ғылыми-өндірістік білім беру орталығының тәжірибелік-өндірістік стационарында ашық-қоңыр топырақта жүргізілді. Қазіргі уақытта республиканың фермерлік және шаруа қожалықтары суғармалы жерлерді жылы мезгілде қарқынды пайдаланбайтыны анықталды. Күздік және ерте жиналатын жаздық дақылдарды жинағаннан соң суғармалы жерлер күздің аяғына дейін бос, суғармалы су мен күннің белсенді радиациясы пайдасыз қалады. Осыған байланысты біз күздік бидайды жинағаннан кейін аралық дақыл ретінде ас бұршақ өсіру бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргіздік. Аралық дақыл ретінде ас бұршақ өсіру бойынша жүргізілген ғылыми зерттеулердің нәтижесінде күздік бидайды жинағаннан кейін ас бұршақ аралық дақыл ретінде дәнге дейін пісетінін және сол танаптан екінші өнім алуға болатынын көрсетті. Осы мақалада біз ұсынған барлық агротехнологиялық жұмыстарды сақтай отырып, бұршақ дәнінің өнімділігін 22,6 ц/га дейін жеткізуге болады, ал өндірістік жағдайда ас бұршақ өнімділігі тек 19,4 ц/га болды. Экономикалық есептеулер көрсеткендей, күздік бидайдан кейін аралық дақыл ретінде ас бұршақ өсіру арқылы гектардан 154 800 теңге қосымша пайда табуға болады.

Қарқындылық, аралық дақыл, тамшылатып суғару, ылғалдандыратын суғару, Табу-НЕО, инсектицид, "Борей-НЕО, фунгицид" "Колосал-ПРО".

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Токаев, К.К. Послание народу Казахстана. //Вечерний Алматы, 2 сентября, 2022г, №104 (13895)
2. Atakulov, T., Kaldybaev, S., Yerzhanova, K., Zholamanov, K., Smanov, A., Seytzhan, A. Evaluating the potential for multicropping in SE Kazakhstan: Double-cropping corn after winter triticale and winter oilseed rape //Eurasian Journal of Soil Science, 2023-V.12. –Iss.1.-P.79-84, ISSN: 21474249, DOI:10.18393/ejss.1187439, CiteScore – 2,1.
3. Jones, O.R., Clark, R.N., Effects of furrow dikes on water conservation and dry land crop yields // Soil Sci. Soc. Am. J. 1987.- №51. - P.1307-1314.
4. Smika, D.E., Unger, P.W. Effects of surface residues on soil water storage // Advances in Soil Science.-1986. - №5. – P.111-138.
5. Вишнякова, М.А., Янков, И.И. Горох, бобы, фасоль. Санкт-Петербург, Агропромиздат, 2001. - С.220.
6. Atakulov T., Erzhanova K., Zhumataev M., Sultan A. Cultivation of intermediate cultures on constant crests. Bulletin of the national academy of sciences of the republic of Kazakhstan, 2017. - №5. – С.117-119, (Web of Science: Multidisciplinary Sciences).
7. Atakulov, T., Romanetskas, K., Erzhanova, K., Smanov, A. The effective use of irrigated land: Resource-saving technologies. ARPN Journal of Engineering and Appliedd Sciences. - 2020. –V.15. –Iss. 13. – P. 1498-1503. ISSN 1819-6609. –CiteScore 1,2
8. Оспанбаев, Ж., Почво-ресурсосберегающие технологии - основа произвводства конкурентоспособной продуукции сельского хозяйства // Научные основы произвводства конкурнтоспособной продукции сельского хозяйства: тез.докл.межд.науч.-прак.конф.-Усть-Каменогорск, 2005. – С.73-74.
9. Оспанбаев, Ж., Карабаев, М.К. Перспективы нулевой технологии возделывния культур на юге и юго-востоке Казахстана // Ноу-Тил и плодосмен – основа аграрной политики поддержки ресурсосберегающего земледелия для интенсификации устойчивого производства: матер.межд.конф. –Астана-шортанды, 2009. – С,195-198.
10. Кузиев, Р.К. Проблемы рационального использоавания орошаемых земель Узбекистана // Проблемы генезиса, плодородия, мелиорации, экологии почв, оценка земельных ресурсов. –Алматы, 2002. – С.22-26.
11. Алкенов, Е.Н., Атакулов, Т.А., Оспанбаев, Ж.О. Пути интенсивного использования орошаемых земель в предгорной зоне юго-востока Казахстана. // Известия НАН РК, Серия аграрных наук. -2012. - №6 (12). – С.48-50.
12. Алкенов, Е.Н., Атакулов, Т.А. Пути эффективного использования оливной пашни в предгорной зоне Алматинской области // Исследования, результаты. – 2012. - №4. – С.42-45
13. Алкенов, Е.Н., Атакулов, Т.А., Ержанова, К.М. Разработка ресурсосберегающей технологии путем посева промежуточных культур на юго-востоке Казахстана // Исследования, результаты. – 2014. - №2. – С.62-65.
14.Наумкин В.Н., Ступин А.С. Технология растениеводства, Учебное пособие. – СПб.: Издательство: Лань, 2014. – С.328.
15. Руднев, А.И. Определение фаз развития сельскохозяйственных растений. – М., 1950. -150 с.
16. Астапов, С.В. Мелиоративвное почввоведение: Практикум. – М., 1958. – 172с.
17. Руководство по контролю и обработке наблюдений за фазами развития селбхоз культур. – М., 1982. - 150с.
18. Тюрин, И.В. Химические методы анализа почв. – М., 1981. - 172 с.
19. Залягина, В.Б. Ионометрический экспресс метод определения нитратного азота в почвах, растениях // В кн.: Агрохимические методы исследования почв. – М.: Изд-во Наука, 1975. – С.25-33.
20. Мачигин, Б.М. Методы определения фосфора в почве. В кн.: Агрохимические методы исследования почв. – М.: Изд-во Наука, 1975. – С. 33-43.
21. Важенин, И.Г. Методы определения калия в почве фотометрическим методом. В кн.: Агрохимические методы исследования почв. – М.: Изд-во Наука, 1975. – С. 43-48.
22. Костяков, И.А. Основы мелиорации. – М., 1960. - 325с.
23. Доспехов, Б.А. Методика полевого опыта. М.: Агропромиздат, 1985. – С. 10-25.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. АС БҰРШАҚТЫ АРАЛЫҚ ДАҚЫЛ РЕТІНДЕ ӨСІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. Izdenister natigeler. 2 (102) (Jun. 2024), 313–322. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2024/30.

(1)АС БҰРШАҚТЫ АРАЛЫҚ ДАҚЫЛ РЕТІНДЕ ӨСІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. Izdenister natigeler 2024, No. 2 (102), 313-322. https://doi.org/10.37884/2-2024/30.

АС БҰРШАҚТЫ АРАЛЫҚ ДАҚЫЛ РЕТІНДЕ ӨСІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. (2024). Izdenister Natigeler, 2 (102), 313-322. https://doi.org/10.37884/2-2024/30

АС БҰРШАҚТЫ АРАЛЫҚ ДАҚЫЛ РЕТІНДЕ ӨСІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (102), p. 313–322, 2024. DOI: 10.37884/2-2024/30. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/617. Acesso em: 15 sep. 2026.

“АС БҰРШАҚТЫ АРАЛЫҚ ДАҚЫЛ РЕТІНДЕ ӨСІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 2 (102) (June): 313-22. https://doi.org/10.37884/2-2024/30.

“АС БҰРШАҚТЫ АРАЛЫҚ ДАҚЫЛ РЕТІНДЕ ӨСІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ” (2024) Izdenister natigeler, (2 (102), pp. 313–322. doi:10.37884/2-2024/30.

[1]“АС БҰРШАҚТЫ АРАЛЫҚ ДАҚЫЛ РЕТІНДЕ ӨСІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 2 (102), pp. 313–322, Jun. 2024, doi: 10.37884/2-2024/30.

“АС БҰРШАҚТЫ АРАЛЫҚ ДАҚЫЛ РЕТІНДЕ ӨСІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (102), June 2024, pp. 313-22, https://doi.org/10.37884/2-2024/30.

“АС БҰРШАҚТЫ АРАЛЫҚ ДАҚЫЛ РЕТІНДЕ ӨСІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 2 (102) (June 29, 2024): 313–322. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/617.

1.АС БҰРШАҚТЫ АРАЛЫҚ ДАҚЫЛ РЕТІНДЕ ӨСІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2 (102):313-22. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/617

1.АС БҰРШАҚТЫ АРАЛЫҚ ДАҚЫЛ РЕТІНДЕ ӨСІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. Izdenister natigeler. 2024;(2 (102):313-322. doi:10.37884/2-2024/30

[1] 1. Токаев, К.К. Послание народу Казахстана. //Вечерний Алматы, 2 сентября, 2022г, №104 (13895)

[2] 2. Atakulov, T., Kaldybaev, S., Yerzhanova, K., Zholamanov, K., Smanov, A., Seytzhan, A. Evaluating the potential for multicropping in SE Kazakhstan: Double-cropping corn after winter triticale and winter oilseed rape //Eurasian Journal of Soil Science, 2023-V.12. –Iss.1.-P.79-84, ISSN: 21474249, DOI:10.18393/ejss.1187439, CiteScore – 2,1.

[3] 3. Jones, O.R., Clark, R.N., Effects of furrow dikes on water conservation and dry land crop yields // Soil Sci. Soc. Am. J. 1987.- №51. - P.1307-1314.

[4] 4. Smika, D.E., Unger, P.W. Effects of surface residues on soil water storage // Advances in Soil Science.-1986. - №5. – P.111-138.

[5] 5. Вишнякова, М.А., Янков, И.И. Горох, бобы, фасоль. Санкт-Петербург, Агропромиздат, 2001. - С.220.

[6] 6. Atakulov T., Erzhanova K., Zhumataev M., Sultan A. Cultivation of intermediate cultures on constant crests. Bulletin of the national academy of sciences of the republic of Kazakhstan, 2017. - №5. – С.117-119, (Web of Science: Multidisciplinary Sciences).

[7] 7. Atakulov, T., Romanetskas, K., Erzhanova, K., Smanov, A. The effective use of irrigated land: Resource-saving technologies. ARPN Journal of Engineering and Appliedd Sciences. - 2020. –V.15. –Iss. 13. – P. 1498-1503. ISSN 1819-6609. –CiteScore 1,2

[8] 8. Оспанбаев, Ж., Почво-ресурсосберегающие технологии - основа произвводства конкурентоспособной продуукции сельского хозяйства // Научные основы произвводства конкурнтоспособной продукции сельского хозяйства: тез.докл.межд.науч.-прак.конф.-Усть-Каменогорск, 2005. – С.73-74.

[9] 9. Оспанбаев, Ж., Карабаев, М.К. Перспективы нулевой технологии возделывния культур на юге и юго-востоке Казахстана // Ноу-Тил и плодосмен – основа аграрной политики поддержки ресурсосберегающего земледелия для интенсификации устойчивого производства: матер.межд.конф. –Астана-шортанды, 2009. – С,195-198.

[10] 10. Кузиев, Р.К. Проблемы рационального использоавания орошаемых земель Узбекистана // Проблемы генезиса, плодородия, мелиорации, экологии почв, оценка земельных ресурсов. –Алматы, 2002. – С.22-26.

[11] 11. Алкенов, Е.Н., Атакулов, Т.А., Оспанбаев, Ж.О. Пути интенсивного использования орошаемых земель в предгорной зоне юго-востока Казахстана. // Известия НАН РК, Серия аграрных наук. -2012. - №6 (12). – С.48-50.

[12] 12. Алкенов, Е.Н., Атакулов, Т.А. Пути эффективного использования оливной пашни в предгорной зоне Алматинской области // Исследования, результаты. – 2012. - №4. – С.42-45

[13] 13. Алкенов, Е.Н., Атакулов, Т.А., Ержанова, К.М. Разработка ресурсосберегающей технологии путем посева промежуточных культур на юго-востоке Казахстана // Исследования, результаты. – 2014. - №2. – С.62-65.

[14] 14.Наумкин В.Н., Ступин А.С. Технология растениеводства, Учебное пособие. – СПб.: Издательство: Лань, 2014. – С.328.

[15] 15. Руднев, А.И. Определение фаз развития сельскохозяйственных растений. – М., 1950. -150 с.

[16] 16. Астапов, С.В. Мелиоративвное почввоведение: Практикум. – М., 1958. – 172с.

[17] 17. Руководство по контролю и обработке наблюдений за фазами развития селбхоз культур. – М., 1982. - 150с.

[18] 18. Тюрин, И.В. Химические методы анализа почв. – М., 1981. - 172 с.

[19] 19. Залягина, В.Б. Ионометрический экспресс метод определения нитратного азота в почвах, растениях // В кн.: Агрохимические методы исследования почв. – М.: Изд-во Наука, 1975. – С.25-33.

[20] 20. Мачигин, Б.М. Методы определения фосфора в почве. В кн.: Агрохимические методы исследования почв. – М.: Изд-во Наука, 1975. – С. 33-43.

[21] 21. Важенин, И.Г. Методы определения калия в почве фотометрическим методом. В кн.: Агрохимические методы исследования почв. – М.: Изд-во Наука, 1975. – С. 43-48.

[22] 22. Костяков, И.А. Основы мелиорации. – М., 1960. - 325с.

[23] 23. Доспехов, Б.А. Методика полевого опыта. М.: Агропромиздат, 1985. – С. 10-25.