Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АГРАРЛЫҚ-ӨНЕРКӘСІПТІК КЕШЕН ЭКОНОМИКАСЫ

КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

Жaнсая Болатова 1 , Жанна Булхаирова 2

1 КЕАҚ «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті»; 2 С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті

doi.org/10.37884/4-2023/31 Бет. 286-294 Қабылданды 05.10.2023 Жарияланды 06.12.2023

Аңдатпа

Бұл мақалада авторлар климаттың өзгеруінің дәнді-бұршақ дақылдар өндірісінің экономикалық тиімділігіне әсерінің негізгі аспектілерін және Қазақстандағы перспективаларын қарастырды. Климаттың өзгеруі дәнді-бұршақ дақылдар өнімінің тұрақсыздығына әсер етеді және өндіріс тиімділігінің төмендеуіне әкеледі. Жоғарыда айтылғандардың барлығы осы тақырыптың өзектілігі мен маңыздылығын анықтайды. Қазақстан өңірлеріндегі дәнді-бұршақ дақылдардың өнімділік деңгейіне талдау жасалды. Авторлар Қазақстан өңірлерінің ауыл шаруашылық өндірушілері арасында сауалнама жасалып және тереңірек талдау жүргізілді. Мақалада экономикалық талдау ғана емес, шаруа қожалықтарының климаттық өзгерістеріне деген көз-қарастартары талдау жасалды. Шаруа қожалықтарында дәнді – бұршақты дақылдардың Қазақстандағы экономикалық тиімділігін анықтау барысында климаттың өзгерісі өнімділік пен өнімнің сапасына әсер ететіні анықталды. Ауа-райының құбылмалдылығы топырақтың физикалық қасиеттеріне әсер етеді және дақылдардың физикалық дамуына әсер етіп, экономикалық тұрғыдан дәнді-бұршақ дақылдарын өндірісін тиімсіз болу қауіпі бар. Соңында авторлар Қазақстандағы дәнді-бұршақ дақылдардың даму перспективаларын қарастырып, өздерінің ұсыныстарын ұсынды. Мақала үшін КӨҮП, ДСҰ, ФАО, ЮНЕП, БҰҰДБ, ХВҚ, ДБ, ЭЫДҰ, Қазгидромет, Қазақстан статистика комитеті және түрлі әдебиеттерге шолу жасалып, Қазақстан Республикасының стратегиялық даму жоспары мен ұйымдардың есептері пайдаланылды.

Климаттың өзгеруі, экономикалық тиімділік, дәнді-бұршақты дақылдар, өндіру, өнім, перспективалар, табиғи факторлар, шаруа қожалықтары

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Акмаров П.Б., Князева О.П., Суетина Н.А. Некоторые аспекты влияния климатических факторов на эффективность сельского хозяйства// Вестник НГАУ (Новосибирский государственный аграрный университет. – 2014.- 4 (33). – С. 178-185.
  2. 2. Романенко И.А., Сиптиц С. О., Евдокимова Н. Е. Методология разработки стратегических направлений размещения растениеводческой продукции// Энциклопедия российской деревни. - 2016. - С.34-45.
  3. 3. Жученко А.А. Адаптивное растениеводство (эколого-генетические основы) - Кишинев: Штиинка.- 1990. - 124 с.
  4. 4. Жученко, А.А. Обеспечение продовольственной безопасности России в XXI веке на основе адаптивной стратегии устойчивого развития агропромышленного комплекса: (теория и практика). Россия, Киров: Научно-исследовательский институт сельского хозяйства Северо-Востока.- 2009. - 45 с.
  5. 5. Никонов А.А. Экономические основы аграрной системы. Ставрополь: Ставропольское книжное издательство. – 1975. - 70 с.
  6. 6. Сиптиц С.О., Романенко И.А., Евдокимова Н.Е. (2018). Влияние природно–климатического фактора на устойчивость сельскохозяйственного производства// Международный сельскохозяйственный журнал. - 2018. -№ 4. – С.15-19.
  7. 7. Агентство по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан, Бюро национальной статистики, 2023 год. Урожайность основных сельскохозяйственных культур, отчет. – 2023. – 40 С.
  8. 8. Bolatova Z., Engindeniz S. The Economics of Climate Change in Agriculture: A Review on Kazakhstan and Turkey. Sustainable Food Chains and Ecosystems, Springer Nature Switzerland AG, Switzerland: Cham. – 2020. – С.112-123.
  9. 9. Bolatova Z., Engindeniz S. (2021). The economics of climate change in agriculture in Kazakhstan. Economy and ecology of territorial formations. – 2020. -Vol. 5 (2). – С. 25-35.
  10. 10.World Meteorological Organization (WMO) (2017). WMO Statement on the state of the global climate in 2017. Retrieved from http://ane4bf-datap1.s3-eu-west-1.amazonaws.com/wmocms/s3fspublic/ckeditor/files/2017_provisional_statement_text_-_updated_04Nov2017_1.pdf?7rBjqhMTRJkQbvuYMNAmetvBgFeyS_vQ
  11. 11. World Bank (WB) (2005). A better investment climate for everyone. Retrieved from http://siteresources.worldbank.org/INTWDR2005/Resources/complete_report.pdf
  12. 12. World Bank (WB) (2007). The impact of sea level rise on developing countries: A comparative analysis. Retrieved from http://documents.worldbank.org/curated/en/156401468136816684/ pdf/wps4136.pdf
  13. 13. World Bank (WB), (2009). Climate change strategy for the South Asia region. Retrieved from http://go.worldbank.org/DEOKW48F50
  14. 14. World Bank (WB) and The United Nations (UN) (2012). Natural hazards, unnatural disasters the economics of effective prevention. Retrieved from https://www.gfdrr.org/sites/default/files/publication/natural-hazards-unnatural-disasters-2012-ru.pdf

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ. Izdenister natigeler. 4 (100) (Dec. 2023), 286–294. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2023/31.
(1)КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ. Izdenister natigeler 2023, No. 4 (100), 286-294. https://doi.org/10.37884/4-2023/31.
КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ. (2023). Izdenister Natigeler, 4 (100), 286-294. https://doi.org/10.37884/4-2023/31
КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (100), p. 286–294, 2023. DOI: 10.37884/4-2023/31. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/395. Acesso em: 15 sep. 2026.
“КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 4 (100) (December): 286-94. https://doi.org/10.37884/4-2023/31.
“КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ” (2023) Izdenister natigeler, (4 (100), pp. 286–294. doi:10.37884/4-2023/31.
[1]“КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ”, Izdenister natigeler, no. 4 (100), pp. 286–294, Dec. 2023, doi: 10.37884/4-2023/31.
“КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (100), Dec. 2023, pp. 286-94, https://doi.org/10.37884/4-2023/31.
“КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ”. Izdenister natigeler, no. 4 (100) (December 6, 2023): 286–294. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/395.
1.КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Dec. 6 [cited 2026 Sep. 15];(4 (100):286-94. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/395
1.КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАР ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ КЕЛЕШЕКТЕГІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ. Izdenister natigeler. 2023;(4 (100):286-294. doi:10.37884/4-2023/31