ОРГАНИЗАЦИЯ ЗЕЛЕНОГО КОНВЕЙЕРА НА ЮГО-ВОСТОКЕ КАЗАХСТАНА

Тастанбек  Атакулов; Кенже Ержанова; Аширали  Сманов; Думан  Жунисхан; Айдос  Толеков; Худайберди  Назаров

doi:10.37884/3-2023/22

Аңдатпа

Бұл мақалада вегетациялық кезеңде суармалы жерлерді қарқынды пайдалану негізінде мал шаруашылығына арналған жасыл конвейерді ұйымдастыру туралы мәліметтер келтірілген. Жасыл конвейер құру бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстары "Байсерке-Агро" ЖШС тәжірибелік-өндірістік стационарында ашық-қоңыр топырақтарында жүргізілді. Суармалы жерлерді қарқынды пайдалану арқылы жасыл конвейер құру үшін вегетациялық кезеңде егуге үшін негізгі және аралық дақылдар таңдалды. Ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелері күздік тритикале мен күздік рапс 20-25 мамырда масақтану фазасына жететінін және 549-581 ц/га шегінде жасыл масса беретінін көрсетті – жануарларды азықтандырудың басталуы. Осы күздік дақылдарды жинағаннан кейін дәнге себілген жүгері толық пісіп жетіліп, астық өнімділігі 71,0 ц/га құрады. Күзгі тритикале мен рапс дақылдары егістігінің жартысы толық піскенге дейін қалдырылған, тритикале дәнінің өнімділігі 62,7 ц/га, ал рапс 24,3 ц/га құрады. Осы дақылдарды жинағаннан кейін 10 шілдеде сүрлемге егілген жүгері қыркүйек айының соңына қарай жасыл массаның жоғары өнімділігін қамтамасыз етті – 680 ц/га. Күзгі сұлы мен жоңышқаның бірге себілген танабында 10 маусымда көк масса өнімділігі 570 ц/га, ал ерте көктемде бірге себілген сұлы мен бұршақтың көк масса өнімділігі 20 маусымда 572 ц/га құрады. Сұлы мен бұршақтың бірге егілген өнімін жинағаннан соң 25 маусымда егілген құмай 10 қыркүйекте 630 ц/га көк масса жинауға мүмкіндік берді. Осы алынған мәліметтердің негізінде ерте көктемнен күзге дейін жануарларды азықтандыру үшін жасыл конвейер сүлбесі құрастырылды.

жасыл конвейер, қарқындылық, негізгі және аралық дақылдар, рапс, тритикале, ылғалдандыратын суару, жем-шөп бірлігі, ең аз ылғал сыйымдылығы

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Токаев, К.К. Послание народу Казахстана. //Казахстанская правда, 2023, 01 сентябрь. – 2. №166 (300043).
2. Алексеев, М.А. Зеленый конвейер для различных видов животных, М., 1998. – С.25-37.
3. Руднев, А.И. Определение фаз развития сельскохозяйственных растений. – М., 1950. – 150 с.
4. Руководство по контролю и обработке наблюдений за фазами развития сельхоз культур. – М., 1982. – 150 с.
5. Тюрин, И.В. Химические методы анализа почв. – М., 1981. – 172 с.
6. Астапов, С.В. Мелиоративное почвоведение: Практикум. – М., 1958. – 178 с.
7. Залягина, В.Б. Ионометрический экспресс метод определения нитратного азота в почвах, растениях // В кн.: Агрохимические методы исследования почв. –М.: Изд-во Наука, 1975. - С.25-33.
8. Мачигин, Б.М. Методы определения фосфора в почве. В кн.: Агрохимические методы исследования почв. –М.: Изд-во Наука, 1975. - С. 33-43.
9. Важенин, И.Г. Методы определения калия в почве фотометрическим методом. В кн.: Агрохимические методы исследования почв. –М.: Изд-во Наука, 1975. - С. 43-48.
10. Костяков, И.А. Основы мелиорации. – М., 1960. – 325 с.
11. Доспехов, Б.А. Методика полевого опыта. М.: Агропромиздат, 1985. – С. 10-25.
12. Jones, O.R., Clark R.N., Effects of furrow dikes on water conservation and dry land crop yields // Soil Sci. Soc. Am. J. 1987. №51. Р.1307-1314.
13. Smika, D.E., Unger P.W. Effects of surface residues on soil water storage // Advances in Soil Science. –1986. -№5. - Р.111-138.
14. Ерлепесов, М.Н., Турешев О.Т. Орошаемое земледелие. – Алма-Ата: Кайнар, 1973. – С.72-76.
15. Кененбаев, С.Б., Турешев О. Возделывание промежуточных культур на поливных землях юга и юго-востока Казахстана: рекомендации. - Алматы: АО «Баспалар үйі», 2007. - 21 с.
16. Кененбаев, С.Б. Ресурсосберегающие технологии возделывания с/х культур на богарных и орошаемых землях юга и юго-востока Казахстана. Материалы междунар. Конференции. –Усть-Каменогорск, 2005. - С.39-41.
17. Оспанбаев, Ж. Почво-ресурсосберегающие технологии – основа производства конкурентоспособной продукции сельского хозяйства // Научные основы производства конкурентоспособной продукции сельского хозяйства: тез.докл.межд.науч.-прак.конф.- Усть-Каменогорск, 2005.-С.73-74.
18. Оспанбаев, Ж., Карабаев М.К. Перспективы нулевой технологии возделывания культур на юге и юго-востоке Казахстана // Ноу-Тил и плодосмен – основа аграрной политики поддержки ресурсосберегающего земледелия для интенсификации устойчивого производства: матер.межд.конф. - Астана-Шортанды, 2009. - С.195-198.
19. Кузиев, Р.К. Проблемы рационального использования орошаемых земель Узбекистана // Проблемы генезиса, плодородия, мелиорации, экологии почв, оценка земельных ресурсов. -Алматы, 2002. - С.22-26.
20. Алкенов, Е.Н., Атакулов Т.А., Оспанбаев Ж.О. Пути интенсивного использования орошаемых земель в предгорной зоне юго-востока Казахстана. //Известия НАН РК, Серия аграрных наук. – 2012. -№6 (12). - С. 48-50.
21. Алкенов, Е.Н., Атакулов Т.А. Пути эффективного использования поливной пашни в предгорной зоне Алматинской области // Исследования, результаты. – 2012. -№4. - С. 42-45.
22. Алкенов, Е.Н., Атакулов Т.А., Ержанова К.М. Разработка ресурсосберегающей технологии путем посева промежуточных культур на юго-востоке Казахстана // Исследования, результаты. – 2014. -№2. - С.62-65.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫНДА ЖАСЫЛ КОНВЕЙЕР ҰЙЫМДАСТЫРУ. Izdenister natigeler. 3 (99) (Sep. 2023), 219–227. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2023/22.

(1)ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫНДА ЖАСЫЛ КОНВЕЙЕР ҰЙЫМДАСТЫРУ. Izdenister natigeler 2023, No. 3 (99), 219-227. https://doi.org/10.37884/3-2023/22.

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫНДА ЖАСЫЛ КОНВЕЙЕР ҰЙЫМДАСТЫРУ. (2023). Izdenister Natigeler, 3 (99), 219-227. https://doi.org/10.37884/3-2023/22

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫНДА ЖАСЫЛ КОНВЕЙЕР ҰЙЫМДАСТЫРУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (99), p. 219–227, 2023. DOI: 10.37884/3-2023/22. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/365. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫНДА ЖАСЫЛ КОНВЕЙЕР ҰЙЫМДАСТЫРУ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 3 (99) (September): 219-27. https://doi.org/10.37884/3-2023/22.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫНДА ЖАСЫЛ КОНВЕЙЕР ҰЙЫМДАСТЫРУ” (2023) Izdenister natigeler, (3 (99), pp. 219–227. doi:10.37884/3-2023/22.

[1]“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫНДА ЖАСЫЛ КОНВЕЙЕР ҰЙЫМДАСТЫРУ”, Izdenister natigeler, no. 3 (99), pp. 219–227, Sep. 2023, doi: 10.37884/3-2023/22.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫНДА ЖАСЫЛ КОНВЕЙЕР ҰЙЫМДАСТЫРУ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (99), Sept. 2023, pp. 219-27, https://doi.org/10.37884/3-2023/22.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫНДА ЖАСЫЛ КОНВЕЙЕР ҰЙЫМДАСТЫРУ”. Izdenister natigeler, no. 3 (99) (September 29, 2023): 219–227. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/365.

1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫНДА ЖАСЫЛ КОНВЕЙЕР ҰЙЫМДАСТЫРУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Sep. 29 [cited 2026 Sep. 15];(3 (99):219-27. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/365

1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫНДА ЖАСЫЛ КОНВЕЙЕР ҰЙЫМДАСТЫРУ. Izdenister natigeler. 2023;(3 (99):219-227. doi:10.37884/3-2023/22

[1] 1. Токаев, К.К. Послание народу Казахстана. //Казахстанская правда, 2023, 01 сентябрь. – 2. №166 (300043).

[2] 2. Алексеев, М.А. Зеленый конвейер для различных видов животных, М., 1998. – С.25-37.

[3] 3. Руднев, А.И. Определение фаз развития сельскохозяйственных растений. – М., 1950. – 150 с.

[4] 4. Руководство по контролю и обработке наблюдений за фазами развития сельхоз культур. – М., 1982. – 150 с.

[5] 5. Тюрин, И.В. Химические методы анализа почв. – М., 1981. – 172 с.

[6] 6. Астапов, С.В. Мелиоративное почвоведение: Практикум. – М., 1958. – 178 с.

[7] 7. Залягина, В.Б. Ионометрический экспресс метод определения нитратного азота в почвах, растениях // В кн.: Агрохимические методы исследования почв. –М.: Изд-во Наука, 1975. - С.25-33.

[8] 8. Мачигин, Б.М. Методы определения фосфора в почве. В кн.: Агрохимические методы исследования почв. –М.: Изд-во Наука, 1975. - С. 33-43.

[9] 9. Важенин, И.Г. Методы определения калия в почве фотометрическим методом. В кн.: Агрохимические методы исследования почв. –М.: Изд-во Наука, 1975. - С. 43-48.

[10] 10. Костяков, И.А. Основы мелиорации. – М., 1960. – 325 с.

[11] 11. Доспехов, Б.А. Методика полевого опыта. М.: Агропромиздат, 1985. – С. 10-25.

[12] 12. Jones, O.R., Clark R.N., Effects of furrow dikes on water conservation and dry land crop yields // Soil Sci. Soc. Am. J. 1987. №51. Р.1307-1314.

[13] 13. Smika, D.E., Unger P.W. Effects of surface residues on soil water storage // Advances in Soil Science. –1986. -№5. - Р.111-138.

[14] 14. Ерлепесов, М.Н., Турешев О.Т. Орошаемое земледелие. – Алма-Ата: Кайнар, 1973. – С.72-76.

[15] 15. Кененбаев, С.Б., Турешев О. Возделывание промежуточных культур на поливных землях юга и юго-востока Казахстана: рекомендации. - Алматы: АО «Баспалар үйі», 2007. - 21 с.

[16] 16. Кененбаев, С.Б. Ресурсосберегающие технологии возделывания с/х культур на богарных и орошаемых землях юга и юго-востока Казахстана. Материалы междунар. Конференции. –Усть-Каменогорск, 2005. - С.39-41.

[17] 17. Оспанбаев, Ж. Почво-ресурсосберегающие технологии – основа производства конкурентоспособной продукции сельского хозяйства // Научные основы производства конкурентоспособной продукции сельского хозяйства: тез.докл.межд.науч.-прак.конф.- Усть-Каменогорск, 2005.-С.73-74.

[18] 18. Оспанбаев, Ж., Карабаев М.К. Перспективы нулевой технологии возделывания культур на юге и юго-востоке Казахстана // Ноу-Тил и плодосмен – основа аграрной политики поддержки ресурсосберегающего земледелия для интенсификации устойчивого производства: матер.межд.конф. - Астана-Шортанды, 2009. - С.195-198.

[19] 19. Кузиев, Р.К. Проблемы рационального использования орошаемых земель Узбекистана // Проблемы генезиса, плодородия, мелиорации, экологии почв, оценка земельных ресурсов. -Алматы, 2002. - С.22-26.

[20] 20. Алкенов, Е.Н., Атакулов Т.А., Оспанбаев Ж.О. Пути интенсивного использования орошаемых земель в предгорной зоне юго-востока Казахстана. //Известия НАН РК, Серия аграрных наук. – 2012. -№6 (12). - С. 48-50.

[21] 21. Алкенов, Е.Н., Атакулов Т.А. Пути эффективного использования поливной пашни в предгорной зоне Алматинской области // Исследования, результаты. – 2012. -№4. - С. 42-45.

[22] 22. Алкенов, Е.Н., Атакулов Т.А., Ержанова К.М. Разработка ресурсосберегающей технологии путем посева промежуточных культур на юго-востоке Казахстана // Исследования, результаты. – 2014. -№2. - С.62-65.