Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ

Дарига Оналбаева 1 , Ардак Омарбекова 1 , Ажар Жүмәсілова 1 , Умит Черниязова 1 , Виргиния Гурскиене 2

1 «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КЕАҚ, Қазақстан,050010, Алматы; 2 Витаутас Магнус университеті, Каунас, Литва

doi.org/10.37884/1-2026/16 Бет. 155-168 Қабылданды 05.01.2026 Жарияланды 27.02.2026

Аңдатпа

Мақалада географиялық ақпараттық жүйелерді (ГАЖ) пайдалану арқылы Алматы облысындағы ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді зерттеу мәселелері қарастырылады. Зерттеу барысында 2019–2023 жылдар аралығындағы өңірдің жер қорының динамикасына талдау жүргізілді, соның ішінде 2022 жылы Алматы облысының Алматы және Жетісу облыстарына әкімшілік тұрғыда бөлінуіне байланысты болған өзгерістер ескерілді.
Жер ресурстарын мониторингтеу мен басқаруда, сондай-ақ ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін талдауда ГАЖ-технологияларын қолдануға ерекше назар аударылды. Мақалада облыс аудандары бойынша егіс алқаптарының орналасуы мен өнім жинау көлемін сипаттайтын карталар мен диаграммалар ұсынылған.
Ауыл шаруашылығы саласының күшті және әлсіз жақтарын, сондай-ақ оның даму мүмкіндіктері мен қауіп-қатерлерін анықтау мақсатында SWOT-талдау жүргізілді. Алынған нәтижелер негізінде жер ресурстарын тұрақты пайдалануға бағытталған ұсынымдар әзірленді, оның ішінде заманауи технологияларды енгізу, суару инфрақұрылымын дамыту және топырақ құнарлылығын сақтау шаралары қарастырылды. Зерттеу нәтижелері ауыл шаруашылығының тиімділігін арттыруда және өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуде ГАЖ-технологияларының маңыздылығын көрсетеді.

ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер ГАЖ-технологиялары Алматы облысы ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігі SWOT-талдау тұрақты даму жер ресурстарын мониторингтеу дәлме-дәл егіншілік

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. Pettorelli, Nathalie & Ryan, Sadie & Mueller, Thomas & Bunnefeld, Nils & Jedrzejewsk, Bogumila & Lima, Mauricio & Kausrud, Kyrre. (2011). The Normalized Difference Vegetation Index (NDVI): Unforeseen successes in animal ecology. Climate Research. 46. 15-27. 10.3354/cr00936.
  2. Lovelace R., Nowosad J. & Muenchow J. (2019). Geocomputation with R. Boca Raton: CRC Press. https://doi.org/10.1201/9780203730058.
  3. Longley, P.A., Goodchild, M.F., Maguire, DJ. & Rhind, D.W. (2021). Geographic Information Systems and Science (4th ed.). Hoboken: Wiley. Weng, Q. (2010). Remote Sensing and GIS Integration: Theories, Methods, and Applications. New York: McGraw-Hill. ISBN 978-007160654-7.
  4. Dubovyk, O. (2017). The role of remote sensing in land degradation assessments: Opportunities and challenges. European Journal of Remote Sensing, 50(1), 601–613. https://doi.org/10.1080/22797254.2017.1378926.
  5. Reynolds, J.F., et al. (2007). Global desertification: Building a science for dryland development. Science, 316(5826), 847–851. https://doi.org/10.1126/science.1131634
  6. Бугаевский Л.М., Цветков В.Я. Геоинформационные системы. ― М.: Академический проект, 2019. 384 с.
  7. Цветков В.Я. Геоинформационные технологии в управлении территориальным развитием // Геодезия и картография. 2020. №6. С. 45–53.
  8. Zhu, Z. & Woodcock, C.E. (2014). Continuous change detection and classification of land cover using all available Landsat data. Remote Sensing of Environment, 144, 152–171. https://doi.org/10.1016/j.rse.2014.01.011.
  9. Жуматаева, Ж., Серикбаева, Г., Турганалиев, С., Мукалиев, Ж. & Рафиков, Т. (2024). Повышение эколого-экономической эффективности использования земельных ресурсов. Izdenister Natigeler, (2 (102), 360–369. https://doi.org/10.37884/2-2024/35.
  10. Turner, B.L., Lambin, E.F., & Reenberg, A. (2007). The emergence of land change science for global environmental change and sustainability. Proceedings of the National Academy of Sciences, 104(52), 20666–20671. https://doi.org/10.1073/pnas.0704119104.
  11. Ustin, S.L., Middleton, E.M. & Huemmrich, K.F. (2021). Advances in vegetation monitoring using imaging spectroscopy and Earth observation data. Remote Sensing of Environment, 252, 112137. https://doi.org/10.1016/j.rse.2020.112137
  12. Жусупов Е., Жилдикбаева А., Рафиков, Т. & Қанатбек А. (2025). Анализ динамики растительного покрова Алматинской области на основе ndvi и геоинформационных технологий. Izdenister Natigeler, (3 (107), 518–526. https://doi.org/10.37884/3-2025/50

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2026. АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ. Izdenister natigeler. 28, 1(109) (Feb. 2026), 155–168. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2026/16.
(1)АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ. Izdenister natigeler 2026, 28 (1(109), 155-168. https://doi.org/10.37884/1-2026/16.
АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ. (2026). Izdenister Natigeler, 28(1(109), 155-168. https://doi.org/10.37884/1-2026/16
АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ. Izdenister natigeler, [S. l.], v. 28, n. 1(109), p. 155–168, 2026. DOI: 10.37884/1-2026/16. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1166. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ”. 2026. Izdenister Natigeler 28 (1(109): 155-68. https://doi.org/10.37884/1-2026/16.
“ АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ” (2026) Izdenister natigeler, 28(1(109), pp. 155–168. doi:10.37884/1-2026/16.
[1]“ АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ”, Izdenister natigeler, vol. 28, no. 1(109), pp. 155–168, Feb. 2026, doi: 10.37884/1-2026/16.
“ АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ”. Izdenister Natigeler, vol. 28, no. 1(109), Feb. 2026, pp. 155-68, https://doi.org/10.37884/1-2026/16.
“ АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ”. Izdenister natigeler 28, no. 1(109) (February 27, 2026): 155–168. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1166.
1.АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ. Izdenister natigeler [Internet]. 2026 Feb. 27 [cited 2026 Sep. 15];28(1(109):155-68. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1166
1.АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ МЫСАЛЫНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАҚСАТЫНДАҒЫ ЖЕРЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТАЛДАУЫ. Izdenister natigeler. 2026;28(1(109):155-168. doi:10.37884/1-2026/16