Мәзір
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ

Айнура Әділханқызы 1 , Хамитжан Тлеубергенов 2 , Нургул Шисенбаева 3 , Бахытжан Дуйсембеков 2

1 "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ; 2 ЖСШ «Ж. Жиембаев атындағы қазақ өсімдік қорғау және карантин ғылыми зерттеу институты» Алматы, Қазақстан; 3 «Қазақ өсімдіктерді қорғау және карантин ғылыми-зерттеу институты» ЖШС

doi.org/10.37884/03-1-2025/08 Қабылданды 16.07.2025 Жарияланды 15.10.2025

Аңдатпа

Табиғи субстраттарды жинау және бактериоз белгілері бар өлі жәндіктерді іздеу мақсатында Павлодар облысындағы «Ертіс орманы» және Абай облысындағы «Семей орманы» мемлекеттік орман табиғи резерваттарының жалқарағайларында маршруттық зерттеулер жүргізілді. Сонымен қатар, Ақмола облысындағы Бурабай орман алқаптары, Шығыс Қазақстан орман алқаптары, сондай-ақ Алматы облысының Іле Алатауы мемлекеттік ұлттық паркінің табиғи резерваттары мен Кеген, Еңбекшіқазақ және Қарасай аудандарының орман алқаптары қамтылды. 

Жүргізілген зерттеу барысында барлығы 580 үлгі жиналды, оның 479-ы талдаудан өткізіліп, нәтижесінде Bacillus thuringiensis түріне жататын 30 изолят анықталды.

табиғи саябақ Bacillus thuringiensis микроорганизм бактериоз зиянкес изолят субстрат

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Crickmore N, Berry C, Panneerselvam S, Mishra R, Connor TR, Bonning BC (2020) A structure-based nomenclature for Bacillus thuringiensis and other bacteria-derived pesticidal proteins. J Invertebr Pathol:107438. https://doi.org/10.1016/j.jip.2020.107438
  2. 2. Raymond B., Federici B.A. In defense of Bacillus thuringiensis, the safest and most successful microbial insecticide available to humanity – a response to EFSA. FEMS Microbiology Ecology, 93(7), fix084. https://doi.org/10.1093/femsec/fix084
  3. 3. Chakrabarty, S., Jin, M., Wu, C., Chakraborty, P., & Xiao, Y. (2020). Bacillus thuringiensis vegetative insecticidal protein family Vip3A and mode of action against pest Lepidoptera. Pest management science, 76(5), 1612–1617. https://doi.org/10.1002/ps.5804
  4. 4. Saber W.I.A. Ghoneem K.V., Al-Askar A.A., Rashad Y.M., Ali A.A., Rashad E.M. Chitinase production by Вacillus subtilis ATCC 11774 and its effect on biocontrol of Rhizoctonia disease of potato. Acta Biologica Hungarica, 2015, 66(4): 436-448 https://doi.org/10.1556/018.66.2015.4.8
  5. 5. Патогены насекомых: структурные и функциональные аспекты / Под ред. В.В.Глупова. – М: Круглый год. - 2001. – С. 736.
  6. 6. Әділханқызы А., Тлеубергенов Х.М., Балабек А.Н., Шисенбаева Н.Ж., Шакирова Ә.Е. Bacillus thuringiensis – биологиялық қорғау құралдарының негізі // «Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты» №3 (103) 2024. -С. 313-322. https://doi.org/10.37884/3-2024/35
  7. 7. Gomis-Cebolla, J., & Berry, C. (2023). Bacillus thuringiensis as a biofertilizer in crops and their implications in the control of phytopathogens and insect pests. Pest management science, 79(9), 2992–3001. https://doi.org/10.1002/ps.7560
  8. 8. Hernández-Huerta, J., Tamez-Guerra, P., Gomez-Flores, R., Delgado-Gardea, M. C. E., Robles-Hernández, L., Gonzalez-Franco, A. C., & Infante-Ramirez, R. (2023). Pepper growth promotion and biocontrol against Xanthomonas euvesicatoria by Bacillus cereus and Bacillus thuringiensis formulations. PeerJ, 11, e14633. https://doi.org/10.7717/peerj.14633
  9. 9. Lacey, L. A., Grzywacz, D., Shapiro-Ilan, D. I., Frutos, R., Brownbridge, M., & Goettel, M. S. (2015). Insect pathogens as biological control agents: Back to the future. Journal of invertebrate pathology, 132, 1–41. https://doi.org/10.1016/j.jip.2015.07.009
  10. 10. Azizoglu U. (2019). Bacillus thuringiensis as a Biofertilizer and Biostimulator: a Mini-Review of the Little-Known Plant Growth-Promoting Properties of Bt. Current microbiology, 76(11), 1379–1385. https://doi.org/10.1007/s00284-019-01705-9

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ. Izdenister natigeler. 03-1(special) (Oct. 2025). DOI:https://doi.org/10.37884/03-1-2025/08.
(1)ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ. Izdenister natigeler 2025, No. 03-1(special). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/08.
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ. (2025). Izdenister Natigeler, 03-1(special). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/08
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 03-1(special), 2025. DOI: 10.37884/03-1-2025/08. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1042. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 03-1(special) (October). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/08.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ” (2025) Izdenister natigeler [Preprint], (03-1(special). doi:10.37884/03-1-2025/08.
[1]“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ”, Izdenister natigeler, no. 03-1, Oct. 2025, doi: 10.37884/03-1-2025/08.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ”. Izdenister Natigeler, no. 03-1(special), Oct. 2025, https://doi.org/10.37884/03-1-2025/08.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ”. Izdenister natigeler, no. 03-1(special) (October 15, 2025). Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1042.
1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Oct. 15 [cited 2026 Sep. 15];(03-1(special). Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1042
1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ТАБИҒИ СТАНЦИЯЛАРЫНАН БАКТЕРИОЗ БЕЛГІЛЕРІ БАР ӨЛІ ЖӘНДІКТЕРДІ ІЗДЕУ. Izdenister natigeler. 2025;(03-1(special). doi:10.37884/03-1-2025/08