Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ

Гульшария Қайрова 1 , Эльмира Исмагулова 1 , Гульнур Сулейманова 1 , Хусейн Басим 2 , Молдир Саршаева 3 , Сауле Корабаева 3

1 "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ; 2 «Ақдениз университеті»; 3 «Қазақ жеміс-көкөніс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» ЖШС

doi.org/10.37884/03-1-2025/03 Қабылданды 11.07.2025 Жарияланды 15.10.2025

Аңдатпа

Жаңғақ (Juglans regia L.) – экономикалық тұрғыдан маңызды дақыл болып табылады, әсіресе Оңтүстік Қазақстанда. Мұнда Alternaria alternata саңырауқұлағы тудыратын қоңыр дақ ауруы өнімділікке елеулі қауіп төндіреді. Бұл зерттеудің мақсаты – Алматы және Түркістан облыстарының әртүрлі климаттық аймақтарындағы бақтардан алынған жаңғақ жапырақтарындағы A. alternata изоляттарының патогендік қасиеттерін анықтау болды. Саңырауқұлақ морфологиялық белгілері бойынша анықталып, ПТР әдісі арқылы расталды. Патогенділікті бақыланатын жағдайда жаңғақ жапырақтарын қолдан жасанды жұқтыру арқылы тексерді. Нәтижелер A. alternata әртүрлі климаттық жағдайларда да патогендік қасиет көрсететінін дәлелдеді, ол хлороз бен жапырақ некрозын тудыратын қоңыр дақтың белгілерін шақырды. Бұл деректер аурудың кең таралғанын әрі қауіпті екенін көрсетеді және өсімдікті қорғаудың тиімді стратегияларын әзірлеуге бағытталған әрі қарайғы зерттеулерге ғылыми негіз қалайды.

Juglans regia Alternaria alternata саңырауқұлақ патогенділік инокуляция жапырақ инфекциясы молекулалық идентификация

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Woudenberg, J. H. C., Groenewald, J. Z., Binder, M., & Crous, P. W. (2013). Alternaria section Alternaria: Species, formae speciales or pathotypes? Studies in Mycology, 75, 171–212. https://doi.org/10.3114/sim0010
  2. 2. Rotem, J. (1994). The genus Alternaria: Biology, epidemiology, and pathogenicity. APS Press.
  3. 3. Meena, P. D., Rani, M., & Chattopadhyay, C. (2010). Alternaria blight: A chronic disease in Brassica. Journal of Plant Pathology, 92(4, Supplement), 123–130.
  4. 4. Matić, S., et al. (2020). Alternaria leaf spot caused by Alternaria species: An emerging problem on ornamental plants in Italy. Plant Disease, 104(6), 1701–1711. https://doi.org/10.1094/PDIS-09-19-1890-RE
  5. 5. Belisario, A., Forti, E., Corazza, L., & van Kesteren, H. A. (1999). First report of Alternaria alternata causing leaf spot on English walnut. Plant Disease, 83(7), 696. https://doi.org/10.1094/PDIS.1999.83.7.696A
  6. 6. Liu, Z., Zhang, R., Sun, D., Tuerdi, M., Zhu, T., & Chen, X. (2023). Alternaria alternata causing brown spot disease on walnut in Xinjiang, China. Plant Disease, 107(7), 2224. https://doi.org/10.1094/PDIS-07-22-1536-PDN
  7. 7. Raina, A., Kaul, S., Sharma, I., Khataia, K., & Dhar, M. K. (2025). First report of Alternaria alternata causing leaf spot on Juglans regia in India. Plant Disease. https://doi.org/10.1094/PDIS-11-24-2479-PDN
  8. 8. Vasić, T., Jevremović, D., Živković, S., Leposavić, A., & Paunović, S. (2021). Morphological and pathogenic characteristics of Alternaria alternata isolates on walnut. Journal of Mountain Agriculture on the Balkans, 24(3), 224–238.
  9. 9. Kairova, G., Ismagulova, E., Oleichenko, S., Basim, H., Tursunova, A., & Korabaeva, S. (2024). Identification of the main diseases of walnut in the southern fruit-growing zone of Kazakhstan. Izdenister Natigeler, 1(101), 91–102. https://doi.org/10.37884/1-2024/10
  10. 10. Dhingra, O. D., & Sinclair, J. B. (1995). Basic plant pathology methods (2nd ed.). CRC Press.
  11. 11. White, T. J., Bruns, T., Lee, S., & Taylor, J. (1990). Amplification and direct sequencing of fungal ribosomal RNA genes for phylogenetics. In: PCR Protocols: A Guide to Methods and Applications (pp. 315–322). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-372180-8.50042-1
  12. 12. Schneider, C. A., Rasband, W. S., & Eliceiri, K. W. (2012). NIH Image to ImageJ: 25 years of image analysis. Nature Methods, 9(7), 671–675. https://doi.org/10.1038/nmeth.2089
  13. 13. Fredericks, D. N., & Relman, D. A. (1996). Sequence-based identification of microbial pathogens: A reconsideration of Koch’s postulates. Clinical Microbiology Reviews, 9(1), 18–33. https://doi.org/10.1128/CMR.9.1.18
  14. 14. National Hydrometeorological Service of Kazakhstan. (2022–2024). Meteorological and hydrological databases. Retrieved from https://www.kazhydromet.kz/ru/
  15. 15. Kairova, G. N., Basim, H., Ismagulova, E. S., Nizamdinova, G. K., Sarshayeva, M. Zh., & Korabaeva, S. B. (2024). Efficacy of a range of fungicides against fungal diseases of walnut in the southern fruit-growing zone of Kazakhstan. Research, Results, 3, 142–150. https://doi.org/10.37884/3-2024/16

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ. Izdenister natigeler. 03-1(special) (Oct. 2025). DOI:https://doi.org/10.37884/03-1-2025/03.
(1)ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ. Izdenister natigeler 2025, No. 03-1(special). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/03.
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ. (2025). Izdenister Natigeler, 03-1(special). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/03
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 03-1(special), 2025. DOI: 10.37884/03-1-2025/03. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/984. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 03-1(special) (October). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/03.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ” (2025) Izdenister natigeler [Preprint], (03-1(special). doi:10.37884/03-1-2025/03.
[1]“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ”, Izdenister natigeler, no. 03-1, Oct. 2025, doi: 10.37884/03-1-2025/03.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ”. Izdenister Natigeler, no. 03-1(special), Oct. 2025, https://doi.org/10.37884/03-1-2025/03.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ”. Izdenister natigeler, no. 03-1(special) (October 15, 2025). Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/984.
1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Oct. 15 [cited 2026 Sep. 15];(03-1(special). Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/984
1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК ЖЕМІС ӨСІРУ АЙМАҒЫНДА ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНДАҒЫ ALTERNARIA ALTERNATA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫНЫҢ ПАТОГЕНДІЛІГІ. Izdenister natigeler. 2025;(03-1(special). doi:10.37884/03-1-2025/03