Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ

Алтын Хасейн 1 , Ботакоз Тезекбаева 1 , Карлыгаш Аубакирова 2 , Гульнур Сулейманова 1 , Наталья Малахова 3

1 "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ; 2 Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институты; 3 М.А. Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институты

doi.org/10.37884/03-1-2025/02 Қабылданды 11.07.2025 Жарияланды 15.10.2025

Аңдатпа

Бұл жұмыста жүзімнің 16 сортын (Vitis vinifera L.) вирустық инфекциялардан in vitro жағдайында сауықтыру үшін кешенді биотехнологиялық әдістерді қолдану нәтижелері берілген. «Кагоцел» препараты вирусқа қарсы агент ретінде 10 және 30 мг/л концентрацияда таза түрінде және термотерапиямен бірге қолданылған. Өсімдік материалында вирустық қоздырғыштардың бар-жоғы сауықтыруға дейін және сауықтырудан кейін иммуноферменттік талдау (ИФТ) әдісімен жүргізілді. Өркеннің өсуі мен дамуы және өсімдіктердің микрокөбеюі үшін құрамында витаминдері, 30 г/л сахароза және 6,3 г/л агар қосылған, өсімдік өсу реттегіштері жоқ, темір хелаты бар жартылай тұзды MS (1/2) қоректік ортасы қолданылды; каллус түзілу, өсінді ұштарында гипергидроз немесе некроз байқалмады.Таңқурай бұталы ергежейлі вирусын (RBDV) жою тиімділігі аралас сауықтыру – химиотерапия («Кагоцел» препараты) және in vitro термотерапия (50 күн бойы 36-38 ° C) кезінде айтарлықтай жоғарылайтыны анықталды. K10+T және K30+T нұсқаларында RBDV жойылуы тиісінше 77,2% және 79,8% құрады.

жүзім Vitis vinifera L in vitro вирустарды жою термотерапия химиотерапия

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Riyaz M.S.U., Jesse D.M.I., Kathiravan K. Chapter 12. Plant virus: Diversity and ecology // In: R.K. Gaur, et al. (eds) Plant Virus-Host Interaction. Boston: Academic Press, 2021, 319-328. http://doi.org/10.1016/B978-0-12-821629-3.00010-5
  2. 2. Аубакирова К.П., Бақытжанова Ж.Н., Ерболова Л.С., Рахатқызы А., Галиакпаров Н.Н. Улучшенный метод выделения РНК для молекулярной диагностики вирусов плодово-ягодных культур // Журнал КазНАИУ, Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты. №3 (103) 2024 – 108 – 114. https://doi.org/10.37884/3-2024/12
  3. 3. Shvets D., Sandomirsky K., Porotikova E., Vinogradova S. Metagenomic Analysis of ampelo-graphic collections of Dagestan revealed the presence of two novel grapevine viruses // Viruses. 2022; 14(12):2623. https://doi.org/10.3390/v14122623
  4. 4. Cheon J. Y., Fenton M., Gjerdseth E. et al. Heterogeneous benefits of virus screening for grapevines in California // AJEV. 2020; 71(3):231-241. https://doi.org/10.5344/ajev.2020.19047
  5. 5. Kim M.Y., Cho K.H., Chun J.A., Park S.J., Kim S.H., Lee H.C. Elimination of grapevine fleck virus from infected grapevines ‘Kyoho’ through meristem-tip culture of dormant buds // J. Plant. Biotechnol. 2017, 44, 401–408. DOI: 10.5010/JPB.2017.44.4.401
  6. 6. Turcsan M., Demian E., Varga T., Jaksa-Czotter N., Szegedi E., Olah R., Varallyay, E. Hts-based monitoring of the efficiency of somatic embryogenesis and meristem cultures used for virus elimination in grapevine // Plants 2020, 9, 1782. https://doi.org/10.3390/plants9121782
  7. 7. Panattoni A., Luvisi A., Triolo E. Selective chemotherapy on Grapevine leafroll-associated virus-1 and -3 // Phytoparasitica 2011, 39, 503–508. https://doi.org/10.1007/s12600-011-0185-1
  8. 8. Guta, I.C., Buciumeanu E.C., Tataru L.D., Oprescu B., Topala C.M. New approach of electrotherapy for grapevine virus elimination // Acta Hortic. 2019, 1242, 697–701. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2019.1242.103
  9. 9. Kim Y., Kim Y.J., Paek K.H. Temperature-specific vsiRNA confers RNAi-mediated viral resistance at elevated temperature in Capsicum annuum // J. Exp. Bot. 2021, 72, 1432–1448. http://doi.org/10.1093/jxb/eraa527
  10. 10. Hu G.J., Dong Y., Zhang Z. et al. Efficiency of chemotherapy combined with thermotherapy for eliminating Grapevine leafroll-associated virus 3 (GLRaV-3) // Sci. Hortic. 2020; 271:109462. http://doi.org/10.1016/j.scienta.2020.109462
  11. 11. Verma N., Raja R., Aijaz A.Z. In vitro production of Prunus necrotic ringspot virus-free begonias through chemo- and thermotherapy // Sci. Hortic. 2005;103 (2):239-247 https://doi.org/10.1016/j.scienta.2004.05.005
  12. 12. Hu G.J., Hong N., Wang L. P., Hu H.J. et al. Efficacy of virus elimination from in vitro-cultured sand pear (Pyrus pyrifolia) by chemotherapy combined with thermotherapy // Cro. Pro. 2012;37: 20-25 https://doi.org/10.1016/j.cropro.2012.02.017.
  13. 13. Hu G.J., Dong Y. F., Zhang Z. P., Fan X. D., Ren F., Zhou J. Virus elimination from in vitro apple by thermotherapy combined with chemotherapy // Plant Cell Tissue Organ Culture, 2015, 121, 435–443. https://doi.org/10.1007/s11240-015-0714-6
  14. 14. Hu G.J., Dong Y.F., Zhang Z.P., Fan X.D., Fang R.E.N. Elimination of grapevine fleck virus and grapevine rupestris stem pitting-associated virus from Vitis vinifera 87-1 by ribavirin combined with thermotherapy // J. Integr. Agric. 2021, 20, 2463–2470. [CrossRef]. https://doi.org/10.1016/S2095-3119(20)63336-6
  15. 15. Клименко В.П. и др. Использование комплекса биотехнологических операций для оздоровления растительного материала винограда от вирусных инфекций // Плодоводство и виноградарство Юга России / Fruit growing and viticulture of South Russia 2024; 89(5): 59-71 https://doi.org/10.30679/2219-5335-2024-5-89-59-71
  16. 16. Упадышев М.Т., Метлицкая К.В., Петрова А.Д., Донецких В.И. Вирусные болезни на сортах малины Rubus idaeus L. и современные методы оздоровления // Аграрная наука. 2019;(3):143–146. https://doi.org/10.32634/0869-8155-2019-326-3-143-146
  17. 17. Куликова В.И., Ходаева В.П., Гантимурова А.Н., Лапшинов Н.А., Исачкова О.А. Оздоровление перспективных гибридов картофеля методом химиотерапии в культуре in vitro // Международный научно-исследовательский журнал. № 1 (79) 2019; DOI: https://doi.org/10.23670/IRJ.2019.79.1.031
  18. 18. Упадышев М.Т. Хемотерапия вирусов плодовых и ягодных культур in vitro / М.Т.Упадышев, Ю.Н. Приходько, А.Д. Петрова [и др.]. – М.: ФГНУ «Росинформагро тех», 2009. – 72 с.
  19. 19. Faccioli G. Control of potato viruses using meristem and stem cuttings cultures, thermotherapy and chemotherapy. In: Loebenstein G, Berger PH, Brunt AA, Lawson RH, editors. Virus and virus like diseases of potato and production of seed potatoes. Dordrecht: Kluwer; 2001. p. 365–90.
  20. 20. Miljanić V., Rusjan D., Škvarč A. et al. Elimination of eight viruses and two viroids from preclonal candidates of six grapevine varieties (Vitis vinifera L.) through in vivo thermotherapy and in vitro meristem tip micrografting // Plants. 2022;11(8):1064. http://doi.org/10.3390/plants11081064
  21. 21. Кушнаренко С.В., Манапканова У.А., Рымханова Н.К., Турдиев Т.Т., Жумабаева Б.А., Аубакирова К.П., Галиакпаров Н.Н. Разработка in vitro технологии для элиминации вируса кустистой карликовости малины // Вестник Карагандинского университета. Серия «Биология. Медицина. География». № 2(110)/2023; DOI 10.31489/2023BMG2/76-84
  22. 22. Batukaev A.A., Palaeva D.O., Batukaev M.S. Grapes recovery from viruses during reproduction by biotechnological method // IOP Conf. «Series: Earth and Environmental Science». 2022; 954:012010. http://doi.org/10.1088/1755-1315/954/1/012010

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler. 03-1(special) (Oct. 2025). DOI:https://doi.org/10.37884/03-1-2025/02.
(1)ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler 2025, No. 03-1(special). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/02.
ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ. (2025). Izdenister Natigeler, 03-1(special). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/02
ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 03-1(special), 2025. DOI: 10.37884/03-1-2025/02. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/983. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 03-1(special) (October). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/02.
“ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ” (2025) Izdenister natigeler [Preprint], (03-1(special). doi:10.37884/03-1-2025/02.
[1]“ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ”, Izdenister natigeler, no. 03-1, Oct. 2025, doi: 10.37884/03-1-2025/02.
“ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ”. Izdenister Natigeler, no. 03-1(special), Oct. 2025, https://doi.org/10.37884/03-1-2025/02.
“ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ”. Izdenister natigeler, no. 03-1(special) (October 15, 2025). Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/983.
1.ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Oct. 15 [cited 2026 Sep. 15];(03-1(special). Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/983
1.ЖҮЗІМДІ ТАҢҚУРАЙ БҰТАЛЫ ЕРГЕЖЕЙЛІ ВИРУСЫНАН IN VITRO ЖАҒДАЙЫНДА САУЫҚТЫРУ ҮШІН «КАГОЦЕЛ» ПРЕПАРАТЫ МЕН ТЕРМОТЕРАПИЯНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler. 2025;(03-1(special). doi:10.37884/03-1-2025/02