Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ

Ержан Ділмұрат 1 , Ахылбек Күрішбаев 2 , Жанна Алманова 2 , Тимур Савин 3 , Григорий Звягин 4

1 Сәкен Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті ; 2 "Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық Ғылым академиясы" КЕАҚ; 3 А.И.Бараева атындағы астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС; 4 «С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті» КеАҚ

doi.org/10.37884/2-2025/39 Бет. 391-400 Қабылданды 14.05.2025 Жарияланды 30.06.2025

Аңдатпа

Мақалада Қостанай облысының ауыл шаруашылық жерлеріне кешенді агроэкологиялық баға беру нәтижелері келтірілген. Зерттеу барысында геоақпараттық технологиялар (ГАТ) және статистикалық талдау әдістері қолданылып, бейімделген ландшафтық жер пайдалану жүйесін (БЛЖЖ) жобалау жүзеге асырылды. Агроэкологиялық жер топтары мен түрлеріне сүйене отырып, ауыл шаруашылығы жерлерінің жарамдылығы санаттар бойынша карталанған.

Гумус, нитратты азот, жылжымалы фосфор, калий, топырақ ерітіндісінің рН мәні және күкірт мөлшері бойынша электронды картограммалар жасалды. Сонымен қатар, корреляциялық талдау жүргізіліп, гумус мөлшері (r = 0.978), нитратты азот (r = 0.965), жылжымалы фосфор (r = 0.930) және калий (r = 0.942) мөлшері мен өнімділік арасында күшті оң байланыс анықталды. Регрессиялық талдау нәтижесінде гумус мөлшері өнімділіктің 95.7% ауытқуын түсіндіретіні, ал фосфор мен калийдің сәйкесінше 86.4% және 88.7% әсер ететіні расталды. БЛЖЖ енгізу Қостанай облысының континенттік климат жағдайында жер ресурстарын тұрақты басқаруға, ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыруға және топырақ құнарлылығын сақтауға ықпал етеді.

жердің агроэкологиялық бағасы ГАТ технологиялары бейімделген ландшафтық егіншілік жүйелері деректерді талдау топырақ-ландшафтық картография өсімдіктік индекстер электронды карталар корреляция

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Кирюшин В. И. Разработка и проектирование адаптивно-ландшафтных систем земледелия в различных природно-сельскохозяйственных зонах // Известия ТСХА. — 2002. — № 1.
  2. 2. Куришбаев А. К., Алманова Ж. С. Роль агроэкологической оценки земель в проектировании адаптивно-ландшафтных систем земледелия в Казахстане // Вестник науки Казахского агротехнического университета им. С. Сейфуллина. — 2015. — № 2(85). — С. 65–72.
  3. 3. Абуова А. Б., Тулькубаева С. А., Тулаев Ю. В., Сидорик А. И. Элементы ГИС-технологий в сельском хозяйстве // Наука и образование. — 2019. — № 4. — С. 8–15.
  4. 4. Смирнова Л. Г. Применение геоинформационных систем для агроэкологической оценки земель при проектировании адаптивно-ландшафтных систем земледелия // Достижения науки и техники АПК. — 2011. — № 11. — С. 11–14.
  5. 5. Ибатуллин С. Р. Агроэкологический фактор в условиях адаптивно-ландшафтного земледелия // От зональной почвозащитной системы земледелия к адаптивно-ландшафтной: материалы науч.-практ. конф. — Алматы, 2008. — С. 92–94.
  6. 6. Агроэкологическое моделирование и проектирование (интерактивный курс): учебно-практическое пособие / под ред. И. И. Васенева. — М.: Изд-во РГАУ — МСХА им. К. А. Тимирязева, 2010. — 261 с.
  7. 7. Almanova Zh., Kenzhegulova S., Kashkarov A., Kekilbayeva G., Ussalinov E., Yerzhan D., Zhakenova A., Zvyagin G. Changes in Soil Fertility Indicators after Long-Term Agricultural Use in Northern Kazakhstan // International Journal of Design & Nature and Ecodynamics. — 2023. — Vol. 18, No. 5. — Pp. 1045–1053.
  8. 8. Almanova Zh., Kenzhegulova S., Kizilkaya R., Zhakenova A., Yerzhan D., Diri K. Modern assessment of fertility of dark chestnut soils of Kamystinsky district of Kostanay region // Scientific Journal "Bulletin of Science of S. Seifullin Kazakh Agro Technical Research University". — 2023. — № 4(119). — Pp. 97–105.
  9. 9. Михайленко И. М. Развитие методов и средств применения данных дистанционного зондирования земли в сельском хозяйстве // Агрофизика. — 2018. — С. 98–106.
  10. 10. Токарева О. С. Обработка и интерпретация данных дистанционного зондирования Земли: учебное пособие. — Томск, 2010. — 115 с.
  11. 11. Ержан Д. Е., Кирюшин В. И., Алманова Ж. С., Звягин Г. А., Сидорик А. И. Разработка ГИС агроэкологической оценки земель для проектирования адаптивно-ландшафтных систем земледелия в Костанайской области // Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты. — 2024. — № 4(104). — ISSN 2304-3334.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ. Izdenister natigeler. 2 (106) (Jun. 2025), 391–400. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2025/39.
(1)ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ. Izdenister natigeler 2025, No. 2 (106), 391-400. https://doi.org/10.37884/2-2025/39.
ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ. (2025). Izdenister Natigeler, 2 (106), 391-400. https://doi.org/10.37884/2-2025/39
ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (106), p. 391–400, 2025. DOI: 10.37884/2-2025/39. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/959. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 2 (106) (June): 391-400. https://doi.org/10.37884/2-2025/39.
“ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ” (2025) Izdenister natigeler, (2 (106), pp. 391–400. doi:10.37884/2-2025/39.
[1]“ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ”, Izdenister natigeler, no. 2 (106), pp. 391–400, Jun. 2025, doi: 10.37884/2-2025/39.
“ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (106), June 2025, pp. 391-00, https://doi.org/10.37884/2-2025/39.
“ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ”. Izdenister natigeler, no. 2 (106) (June 30, 2025): 391–400. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/959.
1.ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];(2 (106):391-400. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/959
1.ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛА АЙМАҒЫНДА БЕЙІМДЕЛГЕН ЛАНДШАФТЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ЖҮЙЕСІН ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ ЖЕР САНАТТАРЫ БОЙЫНША АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ЖАРАМДЫЛЫҚ КАРТАЛАРЫН ЖАСАУ. Izdenister natigeler. 2025;(2 (106):391-400. doi:10.37884/2-2025/39