«ФАБРИЧНЫЙ»  БАЗАЛЫҚ  СТАНЦИЯСЫНДА  ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ

Олжас Курманбаев; Наурузбай Тажетдинов; Рахат Турапова; Умут Кожахметова; Гүлбан Байдаулетова; Ержан Абилхасим

doi:10.37884/2-2025/20

Аңдатпа

Ғылыми мақаланың мақсаты «Фабричный» базалық станциясында статика әдісімен орындалған геодезиялық өлшемдерді өңдеуді жетілдіру болып табылады. Бақылау және мониторинг құрылғыларынан келетін сигналдарды өңдеудің әртүрлі тәсілдері қарастырылады, сондай-ақ алынған деректердің тұрақтылығы мен сапасын арттыру әдістері бағаланады. Нәтижесінде статикалық өлшеу жағдайында базалық станциялардан сигналдар мен деректерді талдаумен айналысатын мониторинг жүйесін жасаушылар мен инженерлер үшін пайдалы деректер алынғаны жазылған. Мақаланың ғылыми жаңалығына келсек, өлшеулер жүргізу кезінде аталмыш әдіс, нүктелердің координаталарын жоғары дәлдікпен анықтайды, артық өлшеулердің үлкен саны анықтаулардағы қалдық қателерді жеткілікті дәлдікпен есептеуге, бастапқы нүктелердің сапасын бағалауға және өлшеудің өрескел қателерін жоюға мүмкіндік береді. Ғылыми еңбекте салыстырмалы түрде дәлдіктері келтірілген. Фабричный базалық станциясында GNSS өлшемдерін өңдеу нәтижесін қорыта келгенде оның координаттары мен кеңістіктегі орны жоғары дәлдікпен анықталады. Бұл мәліметтер станцияның тиімді жұмысын қамтамасыз етуге және телекоммуникациялық желіні одан әрі дамытуға мүмкіндік береді. Деректерді өңдеу барысында бастапқы деректер статикалық жағдайда жинақталып, кейіннен BERNESE немесе SGO бағдарламалары арқылы өңделеді. Бұл өңдеу кезеңінде спутник сағаттарының қателіктері, атмосфералық әсерлер және спутниктердің орбиталық ауытқулары ескеріледі. Практикалық маңыздылығы GNSS технологиясын статикалық өлшемдерді өңдеуде қолдану базалық станциялардың жұмыс тиімділігін арттыруға және желілік инфрақұрылымның дамуын оңтайландыруға мүмкіндік береді. Дәл және уақтылы өлшеу жабдықтың ықтимал ақауларының алдын алуға, байланыс сапасының жоғары деңгейін сақтауға және пайдаланушыларға тұрақты қосылымды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Белгіленген анықтамалық станция өлшемдердің орындалуын қамтамасыз етуге, сондай-ақ белгілі бір объектінің кеңістіктік орнын анықтауға арналған. Мәліметтерді спутниктік (ГНСС) геодезиялық және навигациялық қабылдағыштардың, арнайы БҚ, компьютерлік және өзге де жабдықтардың көмегімен алуға және BERNESE 5.2 жәнк South Geomatics Office бағдарламалық құралы арқылы жүзеге асырылу нәтижесінде өңдеуге болды. Ғылыми мақаланың мақсаты «Фабричный» базалық станциясында геодезиялық бақылау және мониторинг құрылғыларынан келетін сигналдарды өңдеу болып табылады және «Фабричный» базалық станциясында статика әдісімен орындалған геодезиялық өлшемдерді өңдеуді жетілдіру жұмыс барысында жасалынған, бірақ-та оның нақты өлшемдері мен жұмыс процессінің қалай жетілдірілгені жайлы ғылыми патент жасалынып жатқандықтан, көп ғылыми жаңалықтар құпия сақталынып отыр.

статикалық өлшемдер базалық станция GNSS деректерді өңдеу координаталар жүйесі координаталық жүйелер өлшеуді теңестіру әдістері

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Михайлов С.И. Применение данных дистанционного зондирования Земли для решения задач в области сельскохозяйственного производства // Земля из космоса, 2021. – Выпуск 9. – С. 17-23.
2. Хабарова И.А., Хабаров Д.А., Чугунов В.А. Разработка методики лесотаксационного дешифрирования с использованием ГИС технологий по космическим снимкам «Международный журнал прикладных наук и технологий «Integral». – № 1/2022. – 18 с.
3. Сизов А.П., Хабаров Д.А., Хабарова И.А. Новые подходы к разработке методики формирования семантической информации мониторинга земель на основе обработки и анализа картографической информации.// Геодезия и аэрофотосъемка, 2022, - №4, - С.434-441.
4. Смирнов Л.Е. Аэрокосмические методы географических исследований: учебник. — СПб.: Изд-во С.–Петербургского университета, 2022. – 349 с.
5. Кашкин В.Б., Сухинин А.И. Дистанционное зондирование Земли из космоса. Цифровая обработка изображений: Учебное пособие. - М.: Логос, 2021.
6. Нурпеисова М.Б., Кыргизбаева Г.М., Айтказинова Ш. Перспективы использования современных приборов для геомеханического мониторинга природно-технических систем.- Тезисы Международной конф. «Горное дело и металлургия в Казахстане. Состояние и перпективы», 2022.
7. М.Б. Нурпеисова., О.С. Курманбаев., Г.К. Джангулова., З. Сарсембекова., A. Орманбекова., Е.Х. Какимжанов., CREATION OF GEODETIC REFERENCE NETWORK FOR MONITORING TRANSPORT INTERCHANGES IN SEISMIC AREAS. NEWS of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan SERIES OF GEOLOGY AND TECHNICAL SCIENCES ISSN 2224–5278. – Volume 4. – Number 466 (2024), – 209–223 https://doi.org/10.32014/2024.2518-170X.436 UDC 528.236:528.48
8. Alessandro Pisciotta Gino Dardanelli, Antonino Maltese, Claudia Pipitone, Mauro Lo Brutto NRTK, PPP or Static, That Is the Question. Testing Different Positioning Solutions for GNSS Survey // Remote Sens. 2021. – 13. 1406. https://doi.org/10.3390/rs13071406 (in English)
9. Kim, J.; Song, J.; No, H.; Han, D.; Kim, D.; Park, B.; Kee, C. Accuracy Improvement of DGPS for Low-Cost Single-Frequency Receiver Using Modified Flächen Korrektur Parameter Correction // ISPRS Int. J. Geo-Inf. 2017. – 6. – 222. (in English)
10. Кенжехан Е.Б., Әбен А. Геодезиялық жоспарлы-биіктік негіздемені құруда GPS технологиясын қолдану//Труды Международной научнопрактической конференции, посвященной к 115-летию член-корр. АН КазССР А.Ж.Машанова и 100-летию Академика АН КазССР Ж.С. Ержанова "Инновационные технологии в геопространственной цифровой инженерии"/ 2022. – с. 34-36.
11. А. Черемисинов Ю., Ревенков А. И., Бурлаков С. П. Бүлінген жерлерді қайта қалпына келтіру. Уч. пособие. – М.: 2021. – 80 б.
12. Чернышева А.П Орман шаруашылығы және қорғаныштық орман өсіру бойынша Практикум. М.; Колос, 2021. – 152 б.
13. Oldroyd DR, Grapes, RH (2008) Contributions to the history of geomorphology and Quaternary geology: an introduction: 1–17
13. Kleman J, Borgström I, Skelton A, Hall A (2016) Landscape evolution and landform inheritance in tectonically active regions: the case of the Southwestern Peloponnese, Greece. Zeitschrift Für Geomorphologie 60: 171–193
14. Ellis EC, Fuller DQ, Kaplan JO, Lutters WG (2013) Dating the Anthropocene: towards an empirical global history of human transformation of the terrestrial biosphere. Elementa: Science of the Anthropocene 1, – p.000018, – doi: 10.12952/journal.elementa.000018
15. Goudie AS, Viles HA (2016) Geomorphology in the Anthropocene. Cambridge, UK
16. Tarolli P, Sofia G (2016) Human topographic signatures and derived geomorphic processes across landscapes. Geomorphology 255: 140–161
17. Tarolli P (2016) Humans and the Earth's surface. Earth Surface Processes and Landforms 41 (15):2301-2304
18. Климков, Ю. М. Лазерлік сәулеленудің затпен әрекеттесуі: оқулық / М.Климков, В.С.Майоров, М.В.Хорошев; Мәскеу мемлекеттік геодезия және картография университеті. – Мәскеу: МИИГАиК, 2021. – 108 б.
19. Дарига Сагандыкова, Ерназ Орынғожин , Ардак Омарбекова , Сабира Тургульдинова , Айжан Жилдикбаева , Арайлым Доқтырбек. USE OF GEOINFORMATION SYSTEMS WHEN CARRYING OUT LAND MANAGEMENT WORK. КазНАРУ, – № 4 (104) (2024): Исследования, результаты, – С. 333-344. – DOI: https://doi.org/10.37884/4-2024/35
20. Сакен Турганалиев, Ерназ Орынгожин, Алексей Никулин, Эльмира Мурсалимова, Гульшара Мендыбаева, Серикбай Тузельбай, Адиль Харифолла, Сымбат Касымгалиев. GEOINFORMATION SUPPORT AND ENGINEERING-GEODETIC RESEARCH OF LAND RESOURCES. КазНАРУ, № 4 (104) (2024): Исследования, результаты, – С. 143-152. – DOI: https://doi.org/10.37884/4-2024/14
21. O. Alipbeki , Ye. Oryngozhin , G. Musaif, K. Abaeva , N. Tajetdinov , G.Baidauletova , G. Mendybaeva , S. Tuzelbai. ENGINEERING-GEODESIC EQUIPMENT OF THE TERRITORY USED BY USING GEOINFORMATION SYSTEMS. Журнал «Результаты и исследование», – Алматы: КазНАРУ, 2024. – № 3(103)

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. «ФАБРИЧНЫЙ» БАЗАЛЫҚ СТАНЦИЯСЫНДА ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ. Izdenister natigeler. 2 (106) (Jun. 2025), 198–208. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2025/20.

(1)«ФАБРИЧНЫЙ» БАЗАЛЫҚ СТАНЦИЯСЫНДА ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ. Izdenister natigeler 2025, No. 2 (106), 198-208. https://doi.org/10.37884/2-2025/20.

«ФАБРИЧНЫЙ» БАЗАЛЫҚ СТАНЦИЯСЫНДА ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ. (2025). Izdenister Natigeler, 2 (106), 198-208. https://doi.org/10.37884/2-2025/20

«ФАБРИЧНЫЙ» БАЗАЛЫҚ СТАНЦИЯСЫНДА ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (106), p. 198–208, 2025. DOI: 10.37884/2-2025/20. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/904. Acesso em: 15 sep. 2026.

“«ФАБРИЧНЫЙ» БАЗАЛЫҚ СТАНЦИЯСЫНДА ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 2 (106) (June): 198-208. https://doi.org/10.37884/2-2025/20.

“«ФАБРИЧНЫЙ» БАЗАЛЫҚ СТАНЦИЯСЫНДА ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ” (2025) Izdenister natigeler, (2 (106), pp. 198–208. doi:10.37884/2-2025/20.

[1]“«ФАБРИЧНЫЙ» БАЗАЛЫҚ СТАНЦИЯСЫНДА ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ”, Izdenister natigeler, no. 2 (106), pp. 198–208, Jun. 2025, doi: 10.37884/2-2025/20.

“«ФАБРИЧНЫЙ» БАЗАЛЫҚ СТАНЦИЯСЫНДА ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (106), June 2025, pp. 198-0, https://doi.org/10.37884/2-2025/20.

“«ФАБРИЧНЫЙ» БАЗАЛЫҚ СТАНЦИЯСЫНДА ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ”. Izdenister natigeler, no. 2 (106) (June 30, 2025): 198–208. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/904.

1.«ФАБРИЧНЫЙ» БАЗАЛЫҚ СТАНЦИЯСЫНДА ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];(2 (106):198-20. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/904

1.«ФАБРИЧНЫЙ» БАЗАЛЫҚ СТАНЦИЯСЫНДА ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ МОНИТОРИНГ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫНАН КЕЛЕТІН СИГНАЛДАРДЫ ӨҢДЕУ. Izdenister natigeler. 2025;(2 (106):198-208. doi:10.37884/2-2025/20

[1] 1. Михайлов С.И. Применение данных дистанционного зондирования Земли для решения задач в области сельскохозяйственного производства // Земля из космоса, 2021. – Выпуск 9. – С. 17-23.

[2] 2. Хабарова И.А., Хабаров Д.А., Чугунов В.А. Разработка методики лесотаксационного дешифрирования с использованием ГИС технологий по космическим снимкам «Международный журнал прикладных наук и технологий «Integral». – № 1/2022. – 18 с.

[3] 3. Сизов А.П., Хабаров Д.А., Хабарова И.А. Новые подходы к разработке методики формирования семантической информации мониторинга земель на основе обработки и анализа картографической информации.// Геодезия и аэрофотосъемка, 2022, - №4, - С.434-441.

[4] 4. Смирнов Л.Е. Аэрокосмические методы географических исследований: учебник. — СПб.: Изд-во С.–Петербургского университета, 2022. – 349 с.

[5] 5. Кашкин В.Б., Сухинин А.И. Дистанционное зондирование Земли из космоса. Цифровая обработка изображений: Учебное пособие. - М.: Логос, 2021.

[6] 6. Нурпеисова М.Б., Кыргизбаева Г.М., Айтказинова Ш. Перспективы использования современных приборов для геомеханического мониторинга природно-технических систем.- Тезисы Международной конф. «Горное дело и металлургия в Казахстане. Состояние и перпективы», 2022.

[7] 7. М.Б. Нурпеисова., О.С. Курманбаев., Г.К. Джангулова., З. Сарсембекова., A. Орманбекова., Е.Х. Какимжанов., CREATION OF GEODETIC REFERENCE NETWORK FOR MONITORING TRANSPORT INTERCHANGES IN SEISMIC AREAS. NEWS of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan SERIES OF GEOLOGY AND TECHNICAL SCIENCES ISSN 2224–5278. – Volume 4. – Number 466 (2024), – 209–223 https://doi.org/10.32014/2024.2518-170X.436 UDC 528.236:528.48

[8] 8. Alessandro Pisciotta Gino Dardanelli, Antonino Maltese, Claudia Pipitone, Mauro Lo Brutto NRTK, PPP or Static, That Is the Question. Testing Different Positioning Solutions for GNSS Survey // Remote Sens. 2021. – 13. 1406. https://doi.org/10.3390/rs13071406 (in English)

[9] 9. Kim, J.; Song, J.; No, H.; Han, D.; Kim, D.; Park, B.; Kee, C. Accuracy Improvement of DGPS for Low-Cost Single-Frequency Receiver Using Modified Flächen Korrektur Parameter Correction // ISPRS Int. J. Geo-Inf. 2017. – 6. – 222. (in English)

[10] 10. Кенжехан Е.Б., Әбен А. Геодезиялық жоспарлы-биіктік негіздемені құруда GPS технологиясын қолдану//Труды Международной научнопрактической конференции, посвященной к 115-летию член-корр. АН КазССР А.Ж.Машанова и 100-летию Академика АН КазССР Ж.С. Ержанова "Инновационные технологии в геопространственной цифровой инженерии"/ 2022. – с. 34-36.

[11] 11. А. Черемисинов Ю., Ревенков А. И., Бурлаков С. П. Бүлінген жерлерді қайта қалпына келтіру. Уч. пособие. – М.: 2021. – 80 б.

[12] 12. Чернышева А.П Орман шаруашылығы және қорғаныштық орман өсіру бойынша Практикум. М.; Колос, 2021. – 152 б.

[13] 13. Oldroyd DR, Grapes, RH (2008) Contributions to the history of geomorphology and Quaternary geology: an introduction: 1–17

[14] 13. Kleman J, Borgström I, Skelton A, Hall A (2016) Landscape evolution and landform inheritance in tectonically active regions: the case of the Southwestern Peloponnese, Greece. Zeitschrift Für Geomorphologie 60: 171–193

[15] 14. Ellis EC, Fuller DQ, Kaplan JO, Lutters WG (2013) Dating the Anthropocene: towards an empirical global history of human transformation of the terrestrial biosphere. Elementa: Science of the Anthropocene 1, – p.000018, – doi: 10.12952/journal.elementa.000018

[16] 15. Goudie AS, Viles HA (2016) Geomorphology in the Anthropocene. Cambridge, UK

[17] 16. Tarolli P, Sofia G (2016) Human topographic signatures and derived geomorphic processes across landscapes. Geomorphology 255: 140–161

[18] 17. Tarolli P (2016) Humans and the Earth's surface. Earth Surface Processes and Landforms 41 (15):2301-2304

[19] 18. Климков, Ю. М. Лазерлік сәулеленудің затпен әрекеттесуі: оқулық / М.Климков, В.С.Майоров, М.В.Хорошев; Мәскеу мемлекеттік геодезия және картография университеті. – Мәскеу: МИИГАиК, 2021. – 108 б.

[20] 19. Дарига Сагандыкова, Ерназ Орынғожин , Ардак Омарбекова , Сабира Тургульдинова , Айжан Жилдикбаева , Арайлым Доқтырбек. USE OF GEOINFORMATION SYSTEMS WHEN CARRYING OUT LAND MANAGEMENT WORK. КазНАРУ, – № 4 (104) (2024): Исследования, результаты, – С. 333-344. – DOI: https://doi.org/10.37884/4-2024/35

[21] 20. Сакен Турганалиев, Ерназ Орынгожин, Алексей Никулин, Эльмира Мурсалимова, Гульшара Мендыбаева, Серикбай Тузельбай, Адиль Харифолла, Сымбат Касымгалиев. GEOINFORMATION SUPPORT AND ENGINEERING-GEODETIC RESEARCH OF LAND RESOURCES. КазНАРУ, № 4 (104) (2024): Исследования, результаты, – С. 143-152. – DOI: https://doi.org/10.37884/4-2024/14

[22] 21. O. Alipbeki , Ye. Oryngozhin , G. Musaif, K. Abaeva , N. Tajetdinov , G.Baidauletova , G. Mendybaeva , S. Tuzelbai. ENGINEERING-GEODESIC EQUIPMENT OF THE TERRITORY USED BY USING GEOINFORMATION SYSTEMS. Журнал «Результаты и исследование», – Алматы: КазНАРУ, 2024. – № 3(103)