ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ

Айнур Утебекова; Аскар Урынбаев; Бағила Майсупова

doi:10.37884/1-2025/27

Аңдатпа

Бұл мақалада еліміздің оңтүстік шығысында орналасқан Талдықорған қаласының «Жастар» саябағында өсіп жатқан түрлі ағаш-бұталы өсімдіктердің қазіргі жағдайына шолу мақсатында сипаттама және туындаған мәселелерге байланысты ұсынымдар беріледі.

Талдықорғандағы жасыл желектер, әсіресе «Жастар» мәдени-демалыс саябағы қаланың экологиялық тепе-теңдігінде, қоғамдық әл-ауқатында және қалалық эстетикасында шешуші рөл атқарады. Соңғы жылдары «Жастар» саябағы қоғамдық демалыстың, отбасылық жиындардың, мәдени іс-шаралардың орталығы болды. Дегенмен, көптеген қалалық жасыл кеңістіктер сияқты, саябаққа келушілер санының артуына, экологиялық мәселелерге және инфрақұрылымның ескіруіне байланысты барлық жағынан тозуды бастан кешіруде. Талдықорған қаласындағы «Жастар» саябағы ең алғаш 2005 жылы ашылған болатын. Саябақтың жаңартылған түрі 2015 жылы жүзеге асырылған еді, бұл кезеңде оның инфрақұрылымы жаңартылып, жаяу жүргіншілер жолдары, гүлзарлар мен шағын архитектуралық элементтер қосылды. Бұл саябақ, қала тұрғындарының ғана емес, алыс-жақын ауыл-аймақтағы ағайынның көз қуанышына айналып келген. Дегенмен, бүгінгі жағдайын көрген адам олай демес еді.

«Жастар» саябағының қазіргі жағдайы оның танымалдылығын да, шектеулерін де көрсетеді. Ол құнды жасыл желектерді ұсынса да, оның кейбір нысандары, жаяу жүргіншілер жолдары мен абаттандырылған аумақтары өсіп келе жатқан қала тұрғындарының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін модернизацияны қажет етуі мүмкін. Ойын алаңының жабдықтарының нашарлауы, отыратын орындардың жеткіліксіздігі немесе ағаштардың қартаюы сияқты мәселелер саябақтың функционалдығы мен тартымдылығын шектеуі мүмкін.

жасыл желектер, саябақ, экологиялық ахуал, абаттандыру, қылқандылар, жапырақты ағаштар, бұталар

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1 Тарихы терең Талдықорған. - Алматы: «Дәуір» ЖШС баспасы, 2012. - С. 45. - 232 с. - 1500 экз.
2 Жасыл алқаағаштарды жеке-жеке түгендеу және орманпатологиялық тұрғыда анықтау материалдарын толтыру, өңдеу тәртібі туралы нұсқаулықтар, Алматы қ., 2014ж.
3 Chen, F., Yu, S., Shang, H., Zhang, R., Zhang, T., Zhang, H., Maisupova B., et al. (2021). The productivity of low-elevation juniper forests in Central Asia increased under moderate warming scenarios. Journal of Geophysical Research: Biogeosciences, 126, e2021JG006269. https://doi.org/10.1029/2021JG006269
4 Майсупова, Б.Д., Мамбетов, Б.Т., Абаева, К.Т., Утебекова, А.Д., Адилбаева, Ж.Б. Рекомендации по охране, защите и созданию защите зеленых насаждений г. Жезказган на период 2020-2030 гг. Типография «КазНАУ». - Алматы, 2020. – 64 с.
5 Методика проведения инвентаризации зеленых насаждений городов и населенных мест Республики Казахстан / Т.И. Есполов и др. – Алматы: 2008. – 17с.
6 Майсупова, Б.Д., Токтасынов, Ж.Н. Санитарно-гигиенические функции зеленых насаждений /Лесное хозяйство и зеленое строительство в Западной Сибири. Материалы IV–го международного Интернет–семинара, г. Томск, 2009.
7 «Качество атмосферного воздуха и здоровье», Всемирная организация здравоохранения, 2018 г.
8 «Концепция по переходу Республики Казахстан к «зеленой экономике», г. Астана, 2013 г.
9 Горбунова, Ю. С. Благоустройство и озеленение городов: / Ю. С. Горбунова - Красноярск: КрасГАУ, 2016. – 212 с.
10. Мамбетов, Б.Т. и др. Оценки озеленительных работ трех крупных городов Казахстана /Б.Т. Мамбетов и др. // SCIENCE AND WORLD, International scientific journal. - 2021. - № 1 (89), Vol. I, С. 52-56. ISSN 2308-4804.
11. Мамбетов Б.Т.и др. Оценка влияния на окружающую среду искусственно созданных лесонасаждений на осушенном дне Аральского моря /Б.Т. Мамбетов и др. // Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты. – 2023. - №2 (98), С.315-327. ISSN 2304 -3334.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ. Izdenister natigeler. 1 (105) (Mar. 2025), 228–235. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2025/27.

(1)ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ. Izdenister natigeler 2025, No. 1 (105), 228-235. https://doi.org/10.37884/1-2025/27.

ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ. (2025). Izdenister Natigeler, 1 (105), 228-235. https://doi.org/10.37884/1-2025/27

ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (105), p. 228–235, 2025. DOI: 10.37884/1-2025/27. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/829. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 1 (105) (March): 228-35. https://doi.org/10.37884/1-2025/27.

“ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ” (2025) Izdenister natigeler, (1 (105), pp. 228–235. doi:10.37884/1-2025/27.

[1]“ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ”, Izdenister natigeler, no. 1 (105), pp. 228–235, Mar. 2025, doi: 10.37884/1-2025/27.

“ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (105), Mar. 2025, pp. 228-35, https://doi.org/10.37884/1-2025/27.

“ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ”. Izdenister natigeler, no. 1 (105) (March 30, 2025): 228–235. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/829.

1.ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (105):228-35. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/829

1.ТАЛДЫҚОРҒАН ҚАЛАСЫ «ЖАСТАР» МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ДЕМАЛЫС САЯБАҒЫНДАҒЫ ЖАСЫЛ АЛҚААҒАШТАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ. Izdenister natigeler. 2025;(1 (105):228-235. doi:10.37884/1-2025/27

[1] 1 Тарихы терең Талдықорған. - Алматы: «Дәуір» ЖШС баспасы, 2012. - С. 45. - 232 с. - 1500 экз.

[2] 2 Жасыл алқаағаштарды жеке-жеке түгендеу және орманпатологиялық тұрғыда анықтау материалдарын толтыру, өңдеу тәртібі туралы нұсқаулықтар, Алматы қ., 2014ж.

[3] 3 Chen, F., Yu, S., Shang, H., Zhang, R., Zhang, T., Zhang, H., Maisupova B., et al. (2021). The productivity of low-elevation juniper forests in Central Asia increased under moderate warming scenarios. Journal of Geophysical Research: Biogeosciences, 126, e2021JG006269. https://doi.org/10.1029/2021JG006269

[4] 4 Майсупова, Б.Д., Мамбетов, Б.Т., Абаева, К.Т., Утебекова, А.Д., Адилбаева, Ж.Б. Рекомендации по охране, защите и созданию защите зеленых насаждений г. Жезказган на период 2020-2030 гг. Типография «КазНАУ». - Алматы, 2020. – 64 с.

[5] 5 Методика проведения инвентаризации зеленых насаждений городов и населенных мест Республики Казахстан / Т.И. Есполов и др. – Алматы: 2008. – 17с.

[6] 6 Майсупова, Б.Д., Токтасынов, Ж.Н. Санитарно-гигиенические функции зеленых насаждений /Лесное хозяйство и зеленое строительство в Западной Сибири. Материалы IV–го международного Интернет–семинара, г. Томск, 2009.

[7] 7 «Качество атмосферного воздуха и здоровье», Всемирная организация здравоохранения, 2018 г.

[8] 8 «Концепция по переходу Республики Казахстан к «зеленой экономике», г. Астана, 2013 г.

[9] 9 Горбунова, Ю. С. Благоустройство и озеленение городов: / Ю. С. Горбунова - Красноярск: КрасГАУ, 2016. – 212 с.

[10] 10. Мамбетов, Б.Т. и др. Оценки озеленительных работ трех крупных городов Казахстана /Б.Т. Мамбетов и др. // SCIENCE AND WORLD, International scientific journal. - 2021. - № 1 (89), Vol. I, С. 52-56. ISSN 2308-4804.

[11] 11. Мамбетов Б.Т.и др. Оценка влияния на окружающую среду искусственно созданных лесонасаждений на осушенном дне Аральского моря /Б.Т. Мамбетов и др. // Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты. – 2023. - №2 (98), С.315-327. ISSN 2304 -3334.