Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ

Кудайберген Бейсембин 1 , Жанар Жакупова 2 , Гульмира Койшибаева 1 , Ербол Саркынов 2 , Лаура Рыскулбекова 3 , Құрманбек Жанымхан 2 , Шекарбань Капар 2

1 Қазақ ұлттық су шаруашылығы және ирригация университеті; 2 «Қазақ ұлттық аграрлық ұлттық зерттеу университеті» КЕАҚ; 3 Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

doi.org/10.37884/1-2025/24 Бет. 202-209 Қабылданды 15.01.2025 Жарияланды 30.03.2025

Аңдатпа

1960-1990 жылдары жинақталған шағын су электростанцияларын пайдалану тәжірибесі гидротехникалық құрылыстар, ең алдымен су тарту құрылыстары гидроэнергетикалық тораптардың ең осал бөлігі болып табылатынын көрсетеді.

Гидроэнергетикалық әлеуетті игерудің перспективалы бағыттарының бірі, әдетте, электр энергиясын тұтынушылар орналасқан жерлерде орналастырылатын шағын тау өзендерінің су ағынын пайдалану болып табылады. Бұл құрылымдар жеткілікті зерттелмеген өзендер ағынының тәулік бойғы ауытқуын есепке алмай жобаланады.

Сондықтан қысқы кезеңде су тарту құрылыстарын жақсартуға бағытталған жұмыстар жүргізу қажет болғандықтан осы мақала аясында шуганы өткізудің әртүрлі нұсқалары бойынша зерттеулер жүргізілді: жуғыштың қос қақпасының жотасы арқылы, жоғарғы бьеф деңгейіндегі автоматты қақпаның бүйір және төменгі тесіктері арқылы, сондай-ақ құрылымның төгу табалдырығындағы арнайы тесік арқылы. Алынған деректер, деривациялық ГЭС үшін автоматтандырылған су алу құрылысын есептеу және жобалау Оңтүстік Қазақстанның таулы өзендерінде кемінде 20 шағын су электр станцияларын салу жобасын іске асыру кезінде пайдаланылатын болады.

Су жинау құрылыстарының қолданыстағы конструкцияларының кемшіліктерін орындалған талдау Қазақстан Республикасының патенті алынған деривациялық су электр станциялар үшін су алу құрылысының жаңа конструкциясын әзірлеуге мүмкіндік берді.

конструкция, су тарту құрылыстары, шағын су электрстанциясы, гидротехникалық құрылыстар, жобалау.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. [1] Юсупов Ж.Е., Яковлев А.А., Саркынов Е.С., Зулпыхаров Б.А.,Аманов Н.А.Обоснование технологии подъёма воды из водотоков с использованием усовершенствованного гидротаранного насосного устройства// Устойчивое развитие : региональные аспекты: Сборник материалов Х1 Международной научно-практической конференции молодых учёных. Брест, 24-26 апреля 2019г.-С.292-295
  2. [2] Zh.Yusupov, A.A. Yakovlev, E.S. Sarkynov, B.A.Zulpykharov Results of using the hudro-impakt metrohod of water lifting from watercourses. ICECAE 2020. Conf.Series: Earth and Environmental Science614 (2020)012023 doi: 10.1088/1755-1315/614/1/012023 – 2020 - Vol.11- Sci.614012023.
  3. [3] Сарқынов, Е., Яковлев, А., Трофимов, Г., Жакупова, Ж., Рыскулбекова , Л., Жанымхан , Қ., & Юсупов , Ж. (2024). ЖАЙЫЛЫМДАРДЫ СУЛАНДЫРУ ЖӘНЕ ЖЕРДІ СУАРУ ҮШІН СУ ЭНЕРГИЯСЫНАН ЖЕТЕГІ БАР СУ АҒЫНДАРЫНАН СУДЫ КӨТЕРУГЕ АРНАЛҒАН СОРҒЫ ҚОНДЫРҒЫЛАРЫНЫҢ ТЕХНИКАЛЫҚ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АЙҚЫНДАУ ЖӨНІНДЕГІ ЕСЕП. Izdenister Natigeler, (3(103). https://journal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/645
  4. [4] Ухин Б.В., Гусев А.А. Гидравлика: Учебник. - М.: ИНФРА-М, 2010. - 432 с.
  5. [5] Кораблев А.Д. Экономия энергоресурсов в сельском хозяйстве.-М.: Агропромиздат, 1988. - 208с
  6. [6] Zhuzbay K., Kulyash A., Galimzhan K. Study of the process of erosion of a micro hydroelectric power plant (hpp) turbines in the form of a hydrocyclone Periodico Tche Quimica, 2020, 17(36), p. 527–541 DOI: 10.52571/PTQ.v17.n36.2020.542_Periodico36_pgs_527_541.pdf
  7. [7] Zhurinov M., Kassymbekov Zh., Dyussembekova N., Siemens E., Kassymbekov G. Testing of the prototype of mini-hydro power plants of hydrocyclone type in production conditions News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Series of Geology and Technical Sciences, 2020, 1(439), p.48–55
  8. [8] Evangelista, Stefania, Giuseppe Tortora, and Giacomo Viccione. 2023. "Experimental and Numerical CFD Modelling of the Hydrodynamic Effects Induced by a Ram Pump Waste Valve" Sustainability 15, no. 17: 13104. https://doi.org/10.3390/su151713104
  9. [9] El-Bayoumi, M., Abouel-Fotouh, A. M., Berry, A. E. (2023). LAB-SCALE SYSTEM FOR SMALL RAM PUMP’S TESTING AND PERFORMANCE EVALUATION. Frontiers in Heat and Mass Transfer, 20(1), 1–6. https://doi.org/10.5098/hmt.20.8
  10. [10] Brekke Hermod (2002) Design of hydraulic machinery working in sand laden water. Abrasive erosion and corrosion of hydraulic machinery, London.
  11. [11] Bergeron S.Y., Vu T.C., Vincent A.P. (2002) Silt erosion in hydraulic turbines: The need for real-time numerical simulations.
  12. [12] Buła, D.; Grabowski, D.; Lange, A.; Maciążek, M.; Pasko, M. Long- and Short-Term Comparative Analysis of Renewable Energy Sources. Energies 2020, 13, 3610. https://doi.org/10.3390/en13143610
  13. [13] Guan, X.; Jiang, P.; Meng, Y.; Qin, H.; Lv, H. Study on Production, Domestic and Ecological Benefits of Reservoir Water Supply Based on Emergy Analysis. Processes 2020, 8, 1435. https://doi.org/10.3390/pr8111435

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ . Izdenister natigeler. 1 (105) (Mar. 2025), 202–209. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2025/24.
(1)ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ . Izdenister natigeler 2025, No. 1 (105), 202-209. https://doi.org/10.37884/1-2025/24.
ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ . (2025). Izdenister Natigeler, 1 (105), 202-209. https://doi.org/10.37884/1-2025/24
ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ . Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (105), p. 202–209, 2025. DOI: 10.37884/1-2025/24. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/807. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 1 (105) (March): 202-9. https://doi.org/10.37884/1-2025/24.
“ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ ” (2025) Izdenister natigeler, (1 (105), pp. 202–209. doi:10.37884/1-2025/24.
[1]“ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ ”, Izdenister natigeler, no. 1 (105), pp. 202–209, Mar. 2025, doi: 10.37884/1-2025/24.
“ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (105), Mar. 2025, pp. 202-9, https://doi.org/10.37884/1-2025/24.
“ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ ”. Izdenister natigeler, no. 1 (105) (March 30, 2025): 202–209. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/807.
1.ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ . Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (105):202-9. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/807
1.ШАҒЫН ГЭС ҮШІН СУ ҚАБЫЛДАУ ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЖАҢА КОНСТРУКЦИЯСЫ . Izdenister natigeler. 2025;(1 (105):202-209. doi:10.37884/1-2025/24