МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ

Маусымжан Бейсенбаева; Айгул Жаппарова; Досымбек Сыдық; Карлыга Караева; Майра Кусаинова; Арайлы Закиева

doi:10.37884/3-2024/14

Аңдатпа

Мақалада Қазақстанның оңтүстіктігінің құрғақ және ыстық климатында майбұршақ дақылының өсуі мен дамуының әртүрлі фазаларында минералды, микроминералды тыңайтқыштар мен өсу стимуляторларының әртүрлі нормаларымен үйлестіре отырып, суарудың және отырғызудың нақты мерзімдері, саны және схемасы эксперименталды түрде анықталды. Зерттеу барысында тәжірибе танабының екі метрлік тереңдік (0-200 см) топырақтың су және физикалық құрлымы кестеде келтірілген 2019 жылғы зерттеулер нәтижесінде алынған деректерге сәйкес топырақ қуыстылығы 41,8-42,8% құрады, шекті гигроскопиялық көрсеткіші 4,56-4,70 %, көлемдік массасы жер жырту қабатында 1,47-1,54 г/см³деңгейінде өзгергендігі анықталды. Майбұршақтың вегатациялық өсіп-даму кезеңінде суару режимін 70-70-70 % ең төменгі ылғал сиымдылығы деңгейінде қалыпты ұстау үшін 8 рет суарылды. Сол кезеңдегі ауа райына байланысты кезекті суару 14-17 тәуліктен соң жүргізіліп отырды. Жалпы жұмсалған ағын су мөлшері 5450 м³/га құрады. Топырақ ылғалдылығын 70-80-70% ең төменгі ылғал сиымдылығы деңгейінде ұстап тұру үшін майбұршақ дақылының өсіп даму кезеңінде тоғыз рет суарылды- жалпы жұмсалған ағын су мөлшері 4600 м³/га болды. Ал, майбұршақтың вегетациялық кезеңдерінде жиналған ылғал қорының жинақталуы бойынша бір метр тереңдіктегі ылғал мөлшері 190,6-84,1 мм аралығында ауытқыды.

Суару режимі, суару мерзімі, суару нормалары, тыңайтқыштар, азот, микротыңайтқыштар, өсу стимуляторы, ең төменгі ылғал сыйымдылығы, көлемдік салмақ

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Анненков Г.В., Кузьмина Г.Ф. Воеводжанка сои в Восточном Казахстане //Вестник с.-х.науки Казахстана. 2012-№2-с.12-14.
2. Кобозева Т., Трифонова М., Буханова Л. и др. Возделывание сои в Нечерноземной зоне России //Главный агрономю.2008. №5-с.17-19.
3. Иванов В.М. Мордвинцев Н.В. Влияние глубины основной обработки почвы на урожайность сортов сои в условиях Волгоградской области //Интеграция науки и производства-стратегия устойчивого развития АПК РФ в ВТО. Волгоград.-2013.-с.93-98.
4. Иванов В.М. Мордвинцев Н.В. Влияние сорта обработки почвы и нормы высева на урожнайность сои в условиях степной зоны черноземных почв// Пути повышенная продуктивности орошаемых агроландшафтов условиях аридного земледеления: сб.науч.трудов. М.2012.-с.358-360.
5. Мордвинцев Н.В. Влияние сорта и глубины основной обработки почвы на урожайность и качество зерна сои в условиях степной зоны черноземных почв Волгоградской области //Науки и молодежь: новые идей и решения.- Волгоград: ФГБОУ ВПО Волгоградский ГАУ, 2012-с.161-165.
6. Муха В.Д.Оксененко И.А. Экологическая чистая технология возделывания сои //Земледелия.-2001.- №5-с.14-15.
7. Алтухов А.И. Если российское сельское хозяйство не готово использовать минеральные удобрения, может ли оно накормить страну// Экономика с.-х. и перератывающих предприятий.-2009.- №4.-с.19-27.
8. Прокопчук В.Ф. Удобрение зерновых культур и сои при неполной обеспеченности минеральными удобрениями //наука-производству : материалы нач.-практич. Конф.УНПК ДальГАУ Благовещенск-Ивановка 11 апреля 1995.-с.27-29.
9. Figueiredo Margarida Garcia de, Pitelli Mariusa Momenti, Frizzone, Iose Antonio, Rezendo Roberto. Lamina stima de irrigaao pare o feijoeiro considerando restriao de terra e avrsao aorisco.//Acta sci.-2007.- №29. –c.593-598.
10. Живков Ж., Давидов Д. Эффективность сои //Растениеводческие науки.-2008.-45. №2(5) с.422-425.
11. Д.М. Есенбаева, А.Б. Жолдасбаева. Әртүрлі суғару жағдайында майбұршақ сортүлгілерінің өнімділік белгілерін анықтау/ Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты. №1 (101) 2024, ISSN 2304-3334. 84-91Б
12. 1 Akbota Makulbekova, Ayup Iskakov, Krishnanand P. Kulkarni, Jong Tae Song, Jeong-Dong Lee /Current Status and Future Prospects of Soybean Production in Kazakhstan//Current Status and Future Prospects of Soybean Production in Kazakhstan/Plant Breed. Biotech. 2017 (June) 5(2):P. 55-66.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 3(103) (Sep. 2024), 123–132. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2024/14.

(1)МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler 2024, No. 3(103), 123-132. https://doi.org/10.37884/3-2024/14.

МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ. (2024). Izdenister Natigeler, 3(103), 123-132. https://doi.org/10.37884/3-2024/14

МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3(103), p. 123–132, 2024. DOI: 10.37884/3-2024/14. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/686. Acesso em: 15 sep. 2026.

“МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 3(103) (September): 123-32. https://doi.org/10.37884/3-2024/14.

“МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ” (2024) Izdenister natigeler, (3(103), pp. 123–132. doi:10.37884/3-2024/14.

[1]“МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 3(103), pp. 123–132, Sep. 2024, doi: 10.37884/3-2024/14.

“МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 3(103), Sept. 2024, pp. 123-32, https://doi.org/10.37884/3-2024/14.

“МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 3(103) (September 30, 2024): 123–132. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/686.

1.МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3(103):123-32. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/686

1.МАЙБҰРШАҚ ЕГІСТІГІ ЖАҒДАЙЫНДА КӘДІМГІ СҰР ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЫЛҒАЛ ҚОРЫ ЖӘНЕ СУ- ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ СУАРУ РЕЖИМІН ОҢТАЙЛАНДЫРУДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2024;(3(103):123-132. doi:10.37884/3-2024/14

[1] 1. Анненков Г.В., Кузьмина Г.Ф. Воеводжанка сои в Восточном Казахстане //Вестник с.-х.науки Казахстана. 2012-№2-с.12-14.

[2] 2. Кобозева Т., Трифонова М., Буханова Л. и др. Возделывание сои в Нечерноземной зоне России //Главный агрономю.2008. №5-с.17-19.

[3] 3. Иванов В.М. Мордвинцев Н.В. Влияние глубины основной обработки почвы на урожайность сортов сои в условиях Волгоградской области //Интеграция науки и производства-стратегия устойчивого развития АПК РФ в ВТО. Волгоград.-2013.-с.93-98.

[4] 4. Иванов В.М. Мордвинцев Н.В. Влияние сорта обработки почвы и нормы высева на урожнайность сои в условиях степной зоны черноземных почв// Пути повышенная продуктивности орошаемых агроландшафтов условиях аридного земледеления: сб.науч.трудов. М.2012.-с.358-360.

[5] 5. Мордвинцев Н.В. Влияние сорта и глубины основной обработки почвы на урожайность и качество зерна сои в условиях степной зоны черноземных почв Волгоградской области //Науки и молодежь: новые идей и решения.- Волгоград: ФГБОУ ВПО Волгоградский ГАУ, 2012-с.161-165.

[6] 6. Муха В.Д.Оксененко И.А. Экологическая чистая технология возделывания сои //Земледелия.-2001.- №5-с.14-15.

[7] 7. Алтухов А.И. Если российское сельское хозяйство не готово использовать минеральные удобрения, может ли оно накормить страну// Экономика с.-х. и перератывающих предприятий.-2009.- №4.-с.19-27.

[8] 8. Прокопчук В.Ф. Удобрение зерновых культур и сои при неполной обеспеченности минеральными удобрениями //наука-производству : материалы нач.-практич. Конф.УНПК ДальГАУ Благовещенск-Ивановка 11 апреля 1995.-с.27-29.

[9] 9. Figueiredo Margarida Garcia de, Pitelli Mariusa Momenti, Frizzone, Iose Antonio, Rezendo Roberto. Lamina stima de irrigaao pare o feijoeiro considerando restriao de terra e avrsao aorisco.//Acta sci.-2007.- №29. –c.593-598.

[10] 10. Живков Ж., Давидов Д. Эффективность сои //Растениеводческие науки.-2008.-45. №2(5) с.422-425.

[11] 11. Д.М. Есенбаева, А.Б. Жолдасбаева. Әртүрлі суғару жағдайында майбұршақ сортүлгілерінің өнімділік белгілерін анықтау/ Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты. №1 (101) 2024, ISSN 2304-3334. 84-91Б

[12] 12. 1 Akbota Makulbekova, Ayup Iskakov, Krishnanand P. Kulkarni, Jong Tae Song, Jeong-Dong Lee /Current Status and Future Prospects of Soybean Production in Kazakhstan//Current Status and Future Prospects of Soybean Production in Kazakhstan/Plant Breed. Biotech. 2017 (June) 5(2):P. 55-66.