ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ

Шолпан Бастаубаева; Марипбай Бекбатыров; Алтынай Жакатаева; Куаныш Карабаев; Гаухар Жасыбаева

doi:10.37884/2-1-2024/555

Аңдатпа

Майбұршақ дақылында жоғары және тұрақты өнім алу үшін өсірудің экологиялық және экономикалық тұрғыдан негізделген тиімді технологиялары қажет. Өсімдіктердің өсіп-дамуына және өнімділігіне биостимуляторлар мен биоорганикалық тыңайтқыштарды қолдану қазіргі органикалық егіншіліктің көптеген мәселелерін шешу әдісі болып табылады. Майбұршақ дақылдарында биостимуляторлар және биотыңайтқыштарды қолдану дақылдардың өсуіне ықпал етеді, өсімдіктердің қолайсыз экологиялық жағдайларға жоғары төзімділігін қамтамасыз етеді. Далалық зерттеу тәжірибе нәтижесінің барлық нұсқаларында өсімдіктердің өсіп-дамуы және өнімділігі бақылаумен салыстырғанда жоғарлағанын көрсетті, оның жоғарғы көрсеткішпен өсуі (5 см-ге дейін) биоорганикалық тыңайтқыш (Органит - Р, Органит - Н, Биосок , Yara BioNUE) және биостимуляторлар (Экстрасол, Бисолбисан) ерітіндісімен бүрку нұсқасында байқалды. Біз 1000 дән майбұршақ тұқымының массасының өсуіне биостимуляторлар (Экстрасол, Бисолбисан) және биоорганикалық тыңайтқыштардың (Органит - Р, Органит - Н, Биосок, Yara BioNUE) айтарлықтай әсер еткенін және сәйкесінше 156,34 г, 150,29 г, 148,09 г, 148,08 г нәтижелерін анықтадық. 1000 дән майбұршақ тұқымының салмағы бақылаумен салыстырғанда 18,82-10,56 г-ға өсті, бұл сенімді өсім. Бисолбисан және Экстрасол биостимуляторларымен дақылдарды өңдеу кезінде майбұршақ дақылының өнімділігі - 58,6 және 51,2 ц/га құрады, бақылаудың өнімділігі сәйкесінше 20,5 ц/га (35%) және 13,2 (25,7%) құрады. Майбұршақтың өнімділігінің көрсеткіштері осы дақылдың өсіп-дамуы мен өнімділігіне биоорганикалық тыңайтқыштар мен биостимуляторларды қолданудың тиімділігін көрсетеді.

майбұршақ, биорганикалық тыңайтқыш, биостимулятор, органикалық егіншілік, өнімділік, өсуі, топырақ.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Курбанов С.А. Основы биологической системы земледелия: учебное пособие / С.А. Курбанов, Н.Р. Магомедов, Д.С. Магомедова. – Махачкала: Изд-во Дагестанского ГАУ, 2018. – 146 с.
2. https://universal_ru_en.academic.ru/1492091.
3. IFOAM (International Movement of Organic Agriculture Movements). - Definition of Organic Agriculture, 2018 https://www.ifoam.bio/en/organic-landmarks/definition-rganicagriculture20.09.2018.
4. Закиева А.А., Искаков А.Р., Дидоренко С.В., Азат С. Влияние регуляторов роста на формирование продуктивных элементов горохаи продолжительность вегетационного периода // Научный журнал «Иследования, результаты». - №02 (070). - Алматы, 2016. - С. 137-141.
5. Левченкова А.Н. Әртүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарының өсуі мен дамуына әртүрлі гуминді препараттардың әсерін бағалау. // сен. жас ғалымдардың XI халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының баяндамалары (14-15 сәуір 2016 ж.). – Великие Луки: ВГША, 2016. – 12-16 б.
6. Воронина Л.П., Короткова З.А., Шульгин А.И. Гуминді тыңайтқыштардың әсерінен жүгері және сұлы өсімдіктерінің өсімдік жамылғысының үлгілері // «Биосферадағы гуминді заттар» II халықаралық конференция материалдары. Мәскеу мемлекеттік университеті, 2004. -С. 179-181.
7. Щучка Р.В. Орталық Чернобыль аймағындағы соя тұқымдарының өнімділігі мен сапасына биологиялық өнімдер мен өсу стимуляторларының әсері және оларды қолдану әдістері. Диссертация ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты: 06.01.09. – Воронеж, 2006. - 153 б.
8. Мессина М., Мессина В. Обыкновенная соя и ваше здоровье пер. англ. –Сетчел; Майкоп,1994. – 203 с.
9. Пенчуров В.М., Медянников Н.В. и др. Культура больших возможностей. –Ставрополь, 1984. – 288 с.
10. Воронина Л.П., Короткова З.А., Шульгин А.И. Закономерности вегетации растений кукурузы и овса под действием гуминовых удобрений // Труды II Международной конференции " Гуминовые вещества в биосфере". МГУ, 2004. -С. 179-181.
11. Васякин Н.И., Овсянников В.А. сроки, способы и нормы посева сои в Ле-состепи Алтайского края // в кн.: Сельскохозяйственные ресурсы Алтайского края и повышение эфективности их использования. - Барнаул, 2000. – С. 13-16.
12. Адаптивная технология возделывания сои. Акулов А.С., Васильчиков А.Г. // Зернобобовые и крупяные культуры. – 2014. - №4 (12). - С. 108-113.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler. 2-1 (special) (Jun. 2024), 182–190. DOI:https://doi.org/10.37884/2-1-2024/555.

(1)ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler 2024, No. 2-1 (special), 182-190. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/555.

ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. (2024). Izdenister Natigeler, 2-1 (special), 182-190. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/555

ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2-1 (special), p. 182–190, 2024. DOI: 10.37884/2-1-2024/555. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/555. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 2-1 (special) (June): 182-90. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/555.

“ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ” (2024) Izdenister natigeler, (2-1 (special), pp. 182–190. doi:10.37884/2-1-2024/555.

[1]“ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ”, Izdenister natigeler, no. 2-1, pp. 182–190, Jun. 2024, doi: 10.37884/2-1-2024/555.

“ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ”. Izdenister Natigeler, no. 2-1 (special), June 2024, pp. 182-90, https://doi.org/10.37884/2-1-2024/555.

“ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ”. Izdenister natigeler, no. 2-1 (special) (June 29, 2024): 182–190. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/555.

1.ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2-1 (special):182-90. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/555

1.ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler. 2024;(2-1 (special):182-190. doi:10.37884/2-1-2024/555

[1] 1. Курбанов С.А. Основы биологической системы земледелия: учебное пособие / С.А. Курбанов, Н.Р. Магомедов, Д.С. Магомедова. – Махачкала: Изд-во Дагестанского ГАУ, 2018. – 146 с.

[2] 2. https://universal_ru_en.academic.ru/1492091.

[3] 3. IFOAM (International Movement of Organic Agriculture Movements). - Definition of Organic Agriculture, 2018 https://www.ifoam.bio/en/organic-landmarks/definition-rganicagriculture20.09.2018.

[4] 4. Закиева А.А., Искаков А.Р., Дидоренко С.В., Азат С. Влияние регуляторов роста на формирование продуктивных элементов горохаи продолжительность вегетационного периода // Научный журнал «Иследования, результаты». - №02 (070). - Алматы, 2016. - С. 137-141.

[5] 5. Левченкова А.Н. Әртүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарының өсуі мен дамуына әртүрлі гуминді препараттардың әсерін бағалау. // сен. жас ғалымдардың XI халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының баяндамалары (14-15 сәуір 2016 ж.). – Великие Луки: ВГША, 2016. – 12-16 б.

[6] 6. Воронина Л.П., Короткова З.А., Шульгин А.И. Гуминді тыңайтқыштардың әсерінен жүгері және сұлы өсімдіктерінің өсімдік жамылғысының үлгілері // «Биосферадағы гуминді заттар» II халықаралық конференция материалдары. Мәскеу мемлекеттік университеті, 2004. -С. 179-181.

[7] 7. Щучка Р.В. Орталық Чернобыль аймағындағы соя тұқымдарының өнімділігі мен сапасына биологиялық өнімдер мен өсу стимуляторларының әсері және оларды қолдану әдістері. Диссертация ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты: 06.01.09. – Воронеж, 2006. - 153 б.

[8] 8. Мессина М., Мессина В. Обыкновенная соя и ваше здоровье пер. англ. –Сетчел; Майкоп,1994. – 203 с.

[9] 9. Пенчуров В.М., Медянников Н.В. и др. Культура больших возможностей. –Ставрополь, 1984. – 288 с.

[10] 10. Воронина Л.П., Короткова З.А., Шульгин А.И. Закономерности вегетации растений кукурузы и овса под действием гуминовых удобрений // Труды II Международной конференции " Гуминовые вещества в биосфере". МГУ, 2004. -С. 179-181.

[11] 11. Васякин Н.И., Овсянников В.А. сроки, способы и нормы посева сои в Ле-состепи Алтайского края // в кн.: Сельскохозяйственные ресурсы Алтайского края и повышение эфективности их использования. - Барнаул, 2000. – С. 13-16.

[12] 12. Адаптивная технология возделывания сои. Акулов А.С., Васильчиков А.Г. // Зернобобовые и крупяные культуры. – 2014. - №4 (12). - С. 108-113.