ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ

Ермек Әуелбек; Дархан Ордатаев; Ербол Саркынов; Жанар Жакупова

doi:10.37884/1-2026/19

Аңдатпа

Мақалада шахта ұңғымаларын тазарту және дезинфекциялау үшін жылжымалы қондырғыны жобалау міндеттерінің бірі қарастырылады – жер асты шөгінділері мен бөгде заттарды жоюдың прогрессивті гидравликалық және грейферлік әдістерін қолдана отырып, барлық технологиялық процестерді орындайтын жоғары өтімді автомобиль негізінде жылжымалы қондырғының эксперименттік үлгісінің жаңа, тиімді түрін жасауға арналған жобалау құжаттамасын әзірлеу.

Авторлар шахталық құдықтарды тазалау және дезинфекциялау, су көтергіш ОДШК-30 қондырғысына қызмет көрсету бойынша жылжымалы қондырғының тәжірибелік үлгісінің схемалық сызбасын және шахталы құдықтарды топырақ шөгінділерінен және бөгде заттардан тазарту, су көзінің профилактикасы (зарарсыздандыру) кезінде технологиялық операцияларды орындайтын негізгі қондырғылардың схемалық сызбасын дайындады.

Мақала ғылым дамуының басым бағыты: агроөнеркәсіптік кешенді орнықты дамыту бойынша гранттық қаржыландыруға арналған жоба шеңберінде дайындалған.

Шахта құдықтарын тазарту және дезинфекциялау және су көтергіш жабдыққа техникалық қызмет көрсету үшін жылжымалы қондырғының эксперименттік үлгісіне конструкторлық құжаттаманы әзірлеу кезеңдері мен қойылған міндеттерге сәйкес келеді. Шахталық құдықтарды тазарту және дезинфекциялау үшін жылжымалы қондырғының конструкторлық құжаттамасын дайындауды және қабылдауды бақылау және су көтергіш жабдыққа техникалық қызмет көрсету ОДШК-30 орындалған жұмыстар актісі бойынша жүргізілді.

Жылжымалы қондырғы конструкторлық құжаттама дезинфекция тазарту шахталы құдық жоба

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

Abdreshov Sh & Aldiyarova A. & Kaypbaev E. (2020). Research results of the improved hydraulic jet pumping unit. news of National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. 6. 14-22. DOI: 10.32014/2020.2518-170X.125 . [in Eng.]
Әуелбек Е., Саркынов Е. Радзевичус А., Қапар Ш., & Oңласын Ұ. (2023). Методика расчета и определение параметров всасывающих устройств передвижной установки для очистки шахтных колодцев. Izdenister Natigeler, (1 (97), 173–180. https://doi.org/10.37884/1-2023/20 [in Russ.]
El-Bayoumi M., Abouel-Fotouh A.M., Berry A.E. (2023). Lab-scale system for small ram pump’s testing and performance evaluation. Frontiers in Heat and Mass Transfer, 20(1), 1–6. https://doi.org/10.5098/hmt.20.8 [in Eng.]
Evangelista, Stefania, Giuseppe Tortora, and Giacomo Viccione (2023). “Experimental and Numerical CFD Modelling of the Hydrodynamic Effects Induced by a Ram Pump Waste Valve” Sustainability 15, no. 17: 13104. https://doi.org/10.3390/su151713104 [in Eng.]
Kassymbekov Zhuzbay Kozhabaevich, Atamanova Olga Viktorovna, Alimova Kulyash Kapbasovna, & Kassymbekov Galymzhan Zhuzbaevich (2020). Protection of centrifugal pumps from abrasive wear using a vacuum hydrocyclone. Scientific Journal of Pedagogy and Economics, (1), 6–13. https://journals.nauka-nanrk.kz/bulletin-science/article/view/676. [in Eng.]
Piñon-Flores L.F., Gutiérrez-Ruiz M.E., González-Chávez J.L. et al. (2024). Removal of Metal (Loids) from Acid Mine Drainage Using Manganese Oxide Wastes from a Mining-Metallurgical Process. Mine Water Environ 43, 449–462 (2024). https://doi.org/10.1007/s10230-024-01003-2 [in Eng.]
Sarkynov Y., Yakovlev A., Trofimov G., Zhakupova Z., Ryskulbekova L., Zhanymkhan K., & Yussupov Z. (2024). Calculation to determine the technical and economic efficiency of pumping units for lifting water from watercourses powered by water energy for watering pastures and irrigation of land. Izdenister Natigeler, (3(103). Retrieved from https://journal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/645 [in Eng.]
Тлеш Д., Халхабай Б., Хойшиев А. & Байарыстанов М. (2025). Шахта суларын тиімді тазартудың технологиялық негіздері. Izdenister Natigeler, (2 (106), 401–409. https://doi.org/10.37884/2-2025/40 [in Kaz.]
V.A. Tumlert, Zh.K. Kasymbekov, R.A. Dzhaisambekova, E.V. Tumlert, B.Sh. Amanbayeva (2023). Influence of the hydrogeological mode of operation on the character of collating of the filter and the filter zone of seasonal wells. news of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. Series of geology and technical sciences issn 2224-5278. Volume 3. Number 459 (2023), 295–304. https://doi.org/10.32014/2023.2518-170X.314 [in Eng.]
Zhurinov M., Kassymbekov Zh., Kassymbekov G. Zh. (2019). Mastering and development hydropower in Kazakhstan. The National Academy of Sciences of the Republic of Кazakhstan, Series of Geology and Technical Sciences, 3(435), 219–224 https://doi.org/10.32014/2019.2518-170X.88 [in Eng.]

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2026. ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler. 28, 1(109) (Feb. 2026), 192–202. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2026/19.

(1)ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler 2026, 28 (1(109), 192-202. https://doi.org/10.37884/1-2026/19.

ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ. (2026). Izdenister Natigeler, 28(1(109), 192-202. https://doi.org/10.37884/1-2026/19

ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], v. 28, n. 1(109), p. 192–202, 2026. DOI: 10.37884/1-2026/19. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1165. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ”. 2026. Izdenister Natigeler 28 (1(109): 192-202. https://doi.org/10.37884/1-2026/19.

“ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ” (2026) Izdenister natigeler, 28(1(109), pp. 192–202. doi:10.37884/1-2026/19.

[1]“ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ”, Izdenister natigeler, vol. 28, no. 1(109), pp. 192–202, Feb. 2026, doi: 10.37884/1-2026/19.

“ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ”. Izdenister Natigeler, vol. 28, no. 1(109), Feb. 2026, pp. 192-0, https://doi.org/10.37884/1-2026/19.

“ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ”. Izdenister natigeler 28, no. 1(109) (February 27, 2026): 192–202. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1165.

1.ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2026 Feb. 27 [cited 2026 Sep. 15];28(1(109):192-20. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1165

1.ШАХТАЛЫ ҚҰДЫҚТАРЫН ТАЗАРТУҒА ЖӘНЕ ДЕЗИНФЕКЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚОНДЫРҒЫ: КОНСТРУКТОРЛЫҚ ҚҰЖАТТАМАНЫ ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler. 2026;28(1(109):192-202. doi:10.37884/1-2026/19

[1] Abdreshov Sh & Aldiyarova A. & Kaypbaev E. (2020). Research results of the improved hydraulic jet pumping unit. news of National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. 6. 14-22. DOI: 10.32014/2020.2518-170X.125 . [in Eng.]

[2] Әуелбек Е., Саркынов Е. Радзевичус А., Қапар Ш., & Oңласын Ұ. (2023). Методика расчета и определение параметров всасывающих устройств передвижной установки для очистки шахтных колодцев. Izdenister Natigeler, (1 (97), 173–180. https://doi.org/10.37884/1-2023/20 [in Russ.]

[3] El-Bayoumi M., Abouel-Fotouh A.M., Berry A.E. (2023). Lab-scale system for small ram pump’s testing and performance evaluation. Frontiers in Heat and Mass Transfer, 20(1), 1–6. https://doi.org/10.5098/hmt.20.8 [in Eng.]

[4] Evangelista, Stefania, Giuseppe Tortora, and Giacomo Viccione (2023). “Experimental and Numerical CFD Modelling of the Hydrodynamic Effects Induced by a Ram Pump Waste Valve” Sustainability 15, no. 17: 13104. https://doi.org/10.3390/su151713104 [in Eng.]

[5] Kassymbekov Zhuzbay Kozhabaevich, Atamanova Olga Viktorovna, Alimova Kulyash Kapbasovna, & Kassymbekov Galymzhan Zhuzbaevich (2020). Protection of centrifugal pumps from abrasive wear using a vacuum hydrocyclone. Scientific Journal of Pedagogy and Economics, (1), 6–13. https://journals.nauka-nanrk.kz/bulletin-science/article/view/676. [in Eng.]

[6] Piñon-Flores L.F., Gutiérrez-Ruiz M.E., González-Chávez J.L. et al. (2024). Removal of Metal (Loids) from Acid Mine Drainage Using Manganese Oxide Wastes from a Mining-Metallurgical Process. Mine Water Environ 43, 449–462 (2024). https://doi.org/10.1007/s10230-024-01003-2 [in Eng.]

[7] Sarkynov Y., Yakovlev A., Trofimov G., Zhakupova Z., Ryskulbekova L., Zhanymkhan K., & Yussupov Z. (2024). Calculation to determine the technical and economic efficiency of pumping units for lifting water from watercourses powered by water energy for watering pastures and irrigation of land. Izdenister Natigeler, (3(103). Retrieved from https://journal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/645 [in Eng.]

[8] Тлеш Д., Халхабай Б., Хойшиев А. & Байарыстанов М. (2025). Шахта суларын тиімді тазартудың технологиялық негіздері. Izdenister Natigeler, (2 (106), 401–409. https://doi.org/10.37884/2-2025/40 [in Kaz.]

[9] V.A. Tumlert, Zh.K. Kasymbekov, R.A. Dzhaisambekova, E.V. Tumlert, B.Sh. Amanbayeva (2023). Influence of the hydrogeological mode of operation on the character of collating of the filter and the filter zone of seasonal wells. news of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. Series of geology and technical sciences issn 2224-5278. Volume 3. Number 459 (2023), 295–304. https://doi.org/10.32014/2023.2518-170X.314 [in Eng.]

[10] Zhurinov M., Kassymbekov Zh., Kassymbekov G. Zh. (2019). Mastering and development hydropower in Kazakhstan. The National Academy of Sciences of the Republic of Кazakhstan, Series of Geology and Technical Sciences, 3(435), 219–224 https://doi.org/10.32014/2019.2518-170X.88 [in Eng.]