Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ВЕТЕРИНАРИЯ

ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ

Жарықжұлдыз Әбирбек 1 , Нуртлеу Заманбеков 1 , Ширин Туржигитова 1 , Арай Кубентаева 2

1 "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ; 2 Талдықорған жоғары аграрлық-технологиялық колледжі

doi.org/10.37884/3-2025/04 Бет. 34-42 Қабылданды 15.07.2025 Жарияланды 30.09.2025

Аңдатпа

Мақалада жергілікті дәрілік өсімдіктер шикізатарынан дайындалған экстрактілердің (сығындылар) жіті және куммулятивті қасиеттерін зерттеу туралы мәліметтер келтірілген. Алынған зерттеулер деректері негізінде дәрілік өсімдіктер шикізаттарынан дайындалған экстрактілердің жіті және куммулятивті әсерлері болмайтындығы анықталды, сонымен қатар олар зертханалар жануарлар ағзасына қуаттандырып әсер ете отырып, олардың өсу процессіне қолайлы әсер ететіндігі белгілі болды. Жүргізілген зерттеулер нәтижелері негізінде фитоэкстрактілер жануарлар ағзасына қуаттандырып әсер ете отырып, олардың салмақ қосу көрсеткіші тәжірибенің соңында бақылау тобындағы қояндармен салыстырғанда 21,4% жоғары болатындығы анықталды. Сонымен қатар фитоэкстрактілерді рұқсат етілген ең жоғары дозада қолдану (LD50) зертханалық жануарларды өлімге душар еткізбейді, сондықтан олар МемСт 12.1.007-76–қауіптіліктің IV-сыныбына жатқызылады (қауіптілігі шектеулі заттар).

дәрілік өсімдік, фитопрепарат, экстракт, уыттылық, кумуляция, морфологиялық көрсеткіш.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Вишневец, Ж.В. Перспективы использования лекарственных растений, повышающих резистентность. // Сб. материалов Межд. научно-практич. конф. «Актуальные проблемы лечения и профилактики болезней молодняка», Витебск, Республика Беларусь, 04-06. 11. 2024.- С. 62-65. https://rep.polessu.by/bitstream/123456789/33159/1/Effektivnost_ispolzovaniia.pdf
  2. 2. Asiri Yousif A, Al-Dhawailie, Al-Yahya M, Rafatullah S. Pharmacovigilance in herbal medicine: A paradigm to drug toxicitymonitoring in conventional health care. Hung Med J. 2008;2(3):351-363. doi: 10.1556/HMJ.2.2008.3.3
  3. 3. Ятусевич А.И., Самсонович В.А., Авдаченок В.Д. и др. Перспективы и проблемы применения лекарственных растений в животноводстве // Сб мат. Межд. науч.-практ. конф., посвящ. 85-летию биотехнологического факультета, Витебск, ВГАВМ, 2018. – С. 284-285. https://repo.vsavm.by//handle/123456789/5875
  4. 4. Humer M., Scheller G., Kapellen T. Use of Medicine in German chiller-prevalence, indictions and motivation. Dtsch Med. Wochenschr.-2010:135(19):959-64. http://is.ku.edu.kz/publishings/%7BED070929-3D64-4B55-B4CD-06647C8B40E1%7D.pdf
  5. 5. Пастушенков Л.В., Пастушенков А.Л., Пастушенков В.Л. Лекарственные растения. Использование в народной медицине и быту. 5-е изд. Санкт Петербург БХВ-Петербург, 2012: 432. https://www.labirint.ru/books/347658/
  6. 6. Бомбела Т.В. Методологические основы фармакогностического изучения, стандартизации сырья полиморфных видов лекарственных растений на примере рода euphrasia. 14.04.02 – фармацевтическая химия, фармакогнозия: автореф. докт. дисс., Пермь, 2017.- 42 с. https://www.dissercat.com/content/metodologicheskie-osnovy-farmakognosticheskogo-izucheniya-standartizatsii-syrya-polimorfnykh/read
  7. 7. Заманбеков Н.А., Туржигитова Ш.Б., Корабаев Е.М. Кобдикова Н.К., Сиябеков С.Т., Туруспаева Ш.Д. Антимикробное действие некоторых лекарственных растений на патогенную микрофлору // International Scientifis Conference «Global sciense and innovations» Gdansk, Poland, 2019.-P.339-342. DOI: 10.56339/2305-9397-2022-4-1-181-193
  8. 8. A New Environmentally Safe Phytopreparation the inscresing the Protective Function of Calves / Turzhigitova Sh.B. [and etc.] // Jornal of Pharmaceutical Sciences and Resarch.- 2021.- Vol. 14(2). - P. 887-894. https://rjptonline.org/AbstractView.aspx?PID=2021-14-2-54
  9. 9. Sh. Turzhigitova, N.Zamanbekov, Y. Korabayev, Zh. Kaziyev, A. Tuganbay. Technology for Obtaining Dosage Forms (Tinctures, Extracts) from Local Plant Raw Materials and studying their Toxicity // Research J. Pharm. and Tech. 2022; 15(8):3540-3548. DOI: 10.52711/0974-360X.2022.00594. DOI: 10.52711/0974-360X.2022.00594
  10. 10. Kh.A.Azizov, N.A.Zamanbekov, P.Sobieсh, Sh.B.Turzhigitova, N.K. Kobdikova,Y.M.Korabayev, Zh.I.Kaziyev A.A.Tuganbay, M.S.Baimurzayeva. The Study of Immunomorphological properties and Therapeutic and Prophylactic effectiveness of Phytopreparations in Respiratory Diseases of Lambs. Research J. Pharmacy and Technology. 2025;18(1):295-304. (Скопус). DOI: 10.52711/0974-360X.2025.00046
  11. 11. Бирюков И.В. Эффективность применения некоторых лекарственных растений при профилактике болезней органов дыхания у телят // Мат. Межд. конф., «Аграрная наука-сельскому хозяйству», Барнаул, 2017.-С.245-246. https://www.dissercat.com/content/effektivnost-primeneniya-ekstraktov-lekarstvennykh-rastenii-dlya-povysheniya-intensivnosti/read
  12. 12. Заманбеков Н.А., Көбдікова Н.К., Қорабаев Е.М., Жылгелдиева А.А., Тұржігітова Ш.Б. Фитофармакология. Оқу құралы. -Алматы, 2024. - 227 б. http://lib.kaznaru.edu.kz/?dbid=ECAT
  13. 13. Заманбеков Н. А., Корабаев Е.М. Кобдикова Н. К. ж.б. Бұзаулардың диспепсиясына қарсы ащы жусан тұнбасын емдік мақсатта қолдану тиімділігі // International Scientifis Conference «Global sciense and innovations» Gdansk, Poland, Februry 10, 2019.-P.335-339. https://elibrary.ru/item.asp?id=42633938
  14. 14. Ческидова Л. В. Перспективные направления создания лекарственных средств нового поколения для животных с применением биотехнологий (обзор) / Л.В. Ческидова, И.В. Брюхова, Н.А. Григорьева // Ветеринарный фармакологический вестник. - 2019. - № 2 (7). - С. 29-38. https://elibrary.ru/item.asp?id=41223506
  15. 15. Медетханов, Ф.А. Параметры острой токсичности комплексного средства на основе растительного сырья/ Ф.А. Медетханов, Д.П. Хадеев, Муравьева // Учёные записки КГАВМ, 2017. Т. 230 (II). – С. 106. https://www.dissercat.com/content/farmako-toksikologicheskaya-otsenka-novogo-sredstva-bronkhelp-i-ego-primenenie-pri-bronkhopn
  16. 16. Яруллина Э.С. Изучение острой токсичности средства на основе растительного сырья при внутримышечном введении / Э.С. Яруллина, Ф.А. Медетханов, Д.П. Хадеев, К.В. Муравьева // Сборник материалов Международной научно-практической конференции 12-15 февраля 2019 г. – Ижевск. – 2019. – Т. 2. – С.136-139. https://www.dissercat.com/content/farmako-toksikologicheskaya-otsenka-novogo-sredstva-bronkhelp-i-ego-primenenie-pri-bronkhopn/read
  17. 17. Sh. Turzhigitova, N.Zamanbekov, Y. Korabayev, Zh. Kaziyev, A. Tuganbay. Technology for Obtaining Dosage Forms (Tinctures, Extracts) from Local Plant Raw Materials and studying their Toxicity // Research J. Pharm. and Tech. 2022; 15(8):3540-3548. DOI: 10.52711/0974-360X.2022.00594. DOI: 10.52711/0974-360X.2022.00594
  18. 18. Заманбеков Н.А., Азизов Х.А., Қорабаев Е.М., Поликомпонентті фитопрепараттың жіті, кумулятивті және созылмалы уыттылық көрсеткіштерін зерттеу. «Ізденістер, нәтижелер» Қазақ ұлттық аграрлық-зерттеу университетінің ғылыми-практикалық журналы. №3 (103) 2024, 5-15 б. DOI: https://doi.org/10.37884/3-2024/01.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler. 3 (107) (Sep. 2025), 34–42. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2025/04.
(1)ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler 2025, No. 3 (107), 34-42. https://doi.org/10.37884/3-2025/04.
ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ. (2025). Izdenister Natigeler, 3 (107), 34-42. https://doi.org/10.37884/3-2025/04
ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (107), p. 34–42, 2025. DOI: 10.37884/3-2025/04. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1027. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 3 (107) (September): 34-42. https://doi.org/10.37884/3-2025/04.
“ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ” (2025) Izdenister natigeler, (3 (107), pp. 34–42. doi:10.37884/3-2025/04.
[1]“ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ”, Izdenister natigeler, no. 3 (107), pp. 34–42, Sep. 2025, doi: 10.37884/3-2025/04.
“ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (107), Sept. 2025, pp. 34-42, https://doi.org/10.37884/3-2025/04.
“ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ”. Izdenister natigeler, no. 3 (107) (September 30, 2025): 34–42. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1027.
1.ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3 (107):34-42. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1027
1.ЖЕРГІЛІКТІ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕР ШИКІЗАТЫНАН ДАЙЫНДАЛҒАН ЭКСТРАКТІЛЕРДІҢ ТОКСИКОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler. 2025;(3 (107):34-42. doi:10.37884/3-2025/04