Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ

Бакыт Айтбаева 1 , Алия Джаймурзина 1 , Тынышбек Есжанов 1 , Бибигуль Ертаева 1 , Айгерим Койгельдина 1

1 «Ж.Жиембаев атындағы Қазақ өсімдіктерді қорғау және карантин ғылыми-зерттеу институты» ЖШС

doi.org/10.37884/4-2025/18 Бет. 173-181 Қабылданды 15.07.2025 Жарияланды 30.12.2025

Аңдатпа

Тамыр шірігі – көшеттердің ең зиянды ауруларының бірі. Аурудың негізгі инфекциялық көзі – тұқымдар мен топырақ. Тұқым инфекциясына қарсы фитосараптама негізінде тұқымның патогендік микрофлорасын тежейтін, олардың өнгіштігі мен тамыр түзілуін ынталандыратын қорғаныш ынталандырғыш құрамдар әзірленді. Топырақ инфекциясына қарсы Фитолавин, с.е.к.  биологиялық фунгицидімен екі рет суару жүргізілді, әзірленген экологиялық таза жүйе Превикур энерджи, с.к. синтетикалық фунгициді деңгейінде тамыр шірігімен көшеттердің зақымдануын тиімді төмендетеді. Бұл жағдайда тұқымның себу сапасы, өсімдіктердің дамуы ынталандырылады және қоршаған орта мен топырақ улы қалдықтармен ластанбайды.

қызанақ көшет тамыр шірігі тұқым фитосараптама патогендік микрофлора биопрепараттар биологиялық тиімділік

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1 Shouan Zhang, Pamela D. Roberts, Geoffrey Meru, Robert J. McGovern, and Lawrence E. Datnoff Fusarium Crown and Root Rot of Tomato in Florida., Original publication date September 2001. https://edis.ifas.ufl.edu
  2. 2 Силкин С.М., Карпухин М. Ю., Черная ножка рассады томатов// Сборник тезисов, подготовленный в рамках Всероссийской научно-практической конференции «Молодежь и наука – 2022» ВКЛАД МОЛОДЫХ УЧЕНЫХ В РАЗВИТИЕ АПК Екатеринбург, 2022 С.-91-92
  3. 3 Шаинидзе Отар Топанович, Мурванидз Автандил Давидович Биологические методы борьбы против возбудителя черной корневой гнили томата// Евразийский Союз Ученых (ЕСУ) 6, Сельскохозяйственные науки г. Батуми, Грузия, 2016, С.-107-111
  4. 4 Котляров, В.В. и др. Наиболее вредоносная семенная инфекция и перспективы 211 использования биопрепаратов для протравливания семян //Научный взгляд в будущее, – 2016. – Т. 9. – №. 4. – С. 17–23.
  5. 5 Mancini V., Romanazzi G. Seed treatments to control seedborne fungal pathogens of vegetable crops. 2013. Pest Manag Sci. DOI: 10.1002/ps.3693
  6. 6 Гаврилова, О.П., Гагкаева Т.Ю., Гогина Н.Н. Контаминация зерна в Западной Сибири грибами Alternaria и их микотоксинами //Вестник защиты растений, – 2021. – Т. 104. – №. 3. – С. 153–162.
  7. 7 Бабаянц, О. Эффективный протравитель-гарант урожая и его высокого качества //Защита и карантин растений, – 2009. – №. 8. – С. 27–29.
  8. 8 Садовина А. А., Марьина-Чермных О. Г. Влияние биологических препаратов на семенную инфекцию и посевные качества томата // Вестник Марийского государственного университета. Серия «Сельскохозяйственные науки. Экономические науки». 2020. №2 (22).
  9. 9 Джаймурзина А.А., Дуйсембеков Б.А., Болтаева Л.А., Жамалбекова А.А., Умиралиева Ж.З., Фитоэкспертиза семян риса – залог улучшения фитосанитарного состояния посевов // Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің хабаршысы, Қызылорда, - 2023. - №.3-1(66) – С. 204-214.
  10. 10 Бурыкина С.И. Фитоэкспертиза семян и выбор биологических средств для их предпосевной обработки// Защита растений в условиях перехода к точному земледелию: материалы международной научной конференции, посвященной 50-летию со дня основания РУП «Институт защиты растений» (аг. Прилуки, 27–29 июля 2021 г.). Пагинация 157-159. https://agris.fao.org/search/en/providers/122645/records/65a5416eb48850e523516d3a
  11. 11 Бекежанова, М., Султанова , Н. ., Есимов, У. ., Нурманов , Ж. ., & Райсова, Н. (2023). ЭФФЕКТИВНОСТЬ ПРОТРАВИТЕЛЕЙ ПРОТИВ БОЛЕЗНЕЙ ЛЬНА В УСЛОВИЯХ АЛМАТИНСКОЙ ОБЛАСТИ . Izdenister Natigeler, (2 (98), 182–189. https://doi.org/10.37884/2-2023/18
  12. 12 Sultanova, N.Zh, Bekezhanova, M.M., Sarsenbaeva, G.B y. 10: Jaimurzina, A.A., Ussembaeva, Zh.S. and Sagitov A.O. 2019. Results of phyto expertise of agricultural cultures seeds. News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan series of Agricultural sciences. 5(53) : 16-21.
  13. 13 Klich D, Łopucki R, Stachniuk A, Sporek M, Fornal E, Wojciechowska M, Olech W (2020) Pesticides and conservation of large ungulates: health risk to European bison from plant protection products as a result of crop depredation. PLoS One 15(1):e0228243
  14. 14 Piwowar, Arkadiusz. "The use of pesticides in Polish agriculture after integrated pest /.mnanagement (IPM) implementation." Environmental Science and Pollution Research 28.21 (2021): 26628-26642
  15. 15 Fletcher SJ, Reeves PT, Hoang BT, Mitter N((2020) A perspective on RNAi-based biopesticides. Front Plant Sci 11:51
  16. 16 USE OF BIOLOGICAL AGENTS FOR DISEASE MANAGEMENT OF TOMATO IN BHAKTAPUR OF NEPAL P.R. Adhikari1 , S. Bara and B. Bhandari The Journal of Agriculture and Environment Vol: 16, June 2015 С.-62-76
  17. 17 Ntalli, N. Biopesticides: Naturally Originating Plant Protection Products and Biocides. Agriculture 2022, 12,964. https://doi.org/10.3390/agriculture12070964
  18. 18 В.Г. СЕРГИЕНКО, А.Н. ТКАЛЕНКО, Л.В. ТИТОВА, Использование биопрепаратов для защиты овощных культур от болезней// ЗАЩИТА И КАРАНТИН РАСТЕНИЙ №7, 2010, С.-28-30 https://www.elibrary.ru/download/elibrary_15126692_53118264.pdf
  19. 19 Наумова, Н.А. Анализ семян на грибную и бактериальную инфекцию //Л.: Колос, – 1970. – Т. 205. – С. 13.
  20. 20 Klement, Z., Pudolph, K., Sands, D.C. 1990. Methods in phytobacteriology. Budapest Akad. kiado. 568 p.
  21. 21 Патент Методические указания по проведению регистрационных испытаний фунгицидов, протравителей семян и биопрепаратов в растениеводстве/Алматы-Акмола, 1997. – 64 с.
  22. 22 А.М.Лазарев, Г.А.Быкова, Методические рекомендации по изучению бактериальных болезней томата и мерам борьбы с ними. – Санкт-Петербург, 2003. – 29 с.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ. Izdenister natigeler. 4 (108) (Dec. 2025), 173–181. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2025/18.
(1)ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ. Izdenister natigeler 2025, No. 4 (108), 173-181. https://doi.org/10.37884/4-2025/18.
ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ. (2025). Izdenister Natigeler, 4 (108), 173-181. https://doi.org/10.37884/4-2025/18
ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (108), p. 173–181, 2025. DOI: 10.37884/4-2025/18. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1021. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 4 (108) (December): 173-81. https://doi.org/10.37884/4-2025/18.
“ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ” (2025) Izdenister natigeler, (4 (108), pp. 173–181. doi:10.37884/4-2025/18.
[1]“ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ”, Izdenister natigeler, no. 4 (108), pp. 173–181, Dec. 2025, doi: 10.37884/4-2025/18.
“ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (108), Dec. 2025, pp. 173-81, https://doi.org/10.37884/4-2025/18.
“ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ”. Izdenister natigeler, no. 4 (108) (December 30, 2025): 173–181. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1021.
1.ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (108):173-81. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1021
1.ҚЫЗАНАҚ КӨШЕТТЕРІН ТАМЫР ШІРІГІНЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ. Izdenister natigeler. 2025;(4 (108):173-181. doi:10.37884/4-2025/18