Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ

Гульнур Искакова 1 , Алтын Хасейн 2 , Ботакоз Тезекбаева 3 , Юлия Ефремова 4 , Гульнара Исмагулова 3 , Наталья Малахова 3

1 Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институты; 2 "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ; 3 М.А. Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институты; 4 Қазақ жеміс-көкөніс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты ЖШС

doi.org/10.37884/3-2025/20 Бет. 216-226 Қабылданды 14.07.2025 Жарияланды 30.09.2025

Аңдатпа

Сапалы отырғызу материалын алу мақсатында Ақсор картоп сортының 10 цисгендік линиясын, инновациялық бағыт болып табылатын аэропоника жүйесінде өсіру жағдайын оңтайландыру жұмыстары жүргізілген. Пробиркада өскен картоп өсімдіктерін реттелетін микровентиляциясы бар зарарсыздандырылған агробокстарда бейімдеу арқылы аэропоникаға көшу кезінде стрессті азайтуға және өсімдіктердің өмір сүру деңгейін арттыруға мүмкіндік берді. Бұл өсімдіктердің in vitro жағдайдан in vivo жағдайларына көшу кезінде жоғары тіршілігін қамтамасыз етіп, столондар мен шағын түйнектердің белсенді қалыптасуына ықпал етті. Цисгенді картоп линиялары арасындағы түйнек өлшемдерінің өнімділігі мен өсуіне салыстырмалы талдау жүргізілді.

Зерттеу жұмысы барысында Ақсор картоп сортының цисгендік линияларын аэропоникада өсіру кезінде 376 дана түйнектер алынды. Оның 4,9-8,5% пайызы 30-55 мм шағын түйнектер болса, ал ең ұсақ мөлшері 9,6-20,3% пайызын алып жатыр. Саны жағынан ТГ33, ТГ103, ТГ85 картоп линиялары ең көп шағын түйнектер берді. Картоптың Ақсор сортын аэропоникада өсіру арқылы экологиялық таза өндірісті қамтамасыз ететіні, өсімдіктердің өсуін тездететіні, климаттық жағдайларға қарамастан тұрақты өнім алуға мүмкіндік беретіні, күтім мен трансплантацияға кететін шығынды азайтатыны көрінді.

аэропоника, картоп, Solanum Tuberosum L., Ақсор, шағын түйнек, агробокс, жиналмалы кассета.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Jagesh K.T., Sapna D., Tanuja B., Nilofer A., Rajesh K. S., Rasna Z., Vijai K.D., Swarup K. C. // Precision phenotyping of contrasting potato (Solanum tuberosum L.) varieties in a novel aeroponics system for improving nitrogen use efficiency: In search of key traits and genes. Journal of Integrative Agriculture. Volume 19, Issue 1, Januaty 2020, Pages 51-61. https://doi.org/10.1016/S2095-3119(19)62625-0.
  2. 2. Дауров Д.Л., Абилда Ж.К., Календарь Р.Н., Волков Д.В., Канат Р., Аргынбаева А., Шамекова М.Х. Оптимизация регуляторов роста в жидкой питательной среде для получения микроклубней в биореакторе // Izdenister Natigeler. – 2024. -№3(103). -С. 230-239. https://doi.org/10.37884/3-2024/26.
  3. 3. Федорова Ю.Н., Федорова Л.Н., Тельпук М.Б. Получение мини-клубней картофеля методом аэропоники // Главный агроном. -2020. -№7.
  4. 4. Терентьева Е.В., Ткаченко О.В. Аэропонный способ получения мини клубней картофеля // Земледелие растениеводство защита растений. Известие ТСХА, выпуск 1. 2017.
  5. 5. Яловик Л.И., Власова Д.В., Липатова Т.Д., Яловик Е.А. Выращивание семенного картофеля методом аэропоники // Известия Великолукской государсвенной сельскохозяйственной академии. – 2024. - №2. –С. 48-54. –ISSN 2308-8583.
  6. 6. Víctor Otazú. Manual on quality seed potato production using aeroponics // International Potato Center (CIP), Lima, Peru. 2010. 44 p.
  7. 7. Rykaczewska K. The potato minituber production from microtubers in aeroponic culture // Plant Soil Environ., 2016, 62(5):210-214 | DOI: 10.17221/686/2015-PSE.
  8. 8. Buckseth T., Sharma A.K. , Pandey K. K. , Singh B. P., Muthuraj R. Methods of pre-basic seed potato production with special reference to aeroponics—A review // Scientia Horticulturae, Volume 204, 2 June 2016, pages 79-87. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2016.03.041
  9. 9. Ritter E., Angulo B., Riga P., Herran C., Relloso J., San Jose M. Comparison of hydroponic and aeroponic cultivation systems for the production of potato minitubers // Potato Research. 2001. 44(2). P. 127-135. DOI: 10.1007/BF02410099.
  10. 10. Raj, Divyanshu. Ponical Farming: Exploring Hydroponics and Aeroponics Farming Techniques // International Journal Of Applied And Behavioral Sciences (IJABS): doi:https://doi.org/10.70388/ijabs250128.
  11. 11. Muthoni J. Mbiyu M. and Kabira J.N. Up-scaling production of certified potato seed tubers in Kenya: Potential of aeroponics technology // Journal of Horticulture and Forestry. 2011. V 3(8). P. 238-243.
  12. 12. Srikanth T., Swetha Th. N., Appanna K., Geetha G., Basavaiah M. R.. Shoot and root zone temperatures are critical in bidirectional regulation of tuberization in potato // Environmental and Experimental Botany Volume 201, September 2022, 104936. https://doi.org/10.1016/j.envexpbot.2022.104936.
  13. 13. Анципович В.В., Семенова З.А., Хадыко О.Н. Выращивание мини-клубней картофеля в условиях аэропоники с применением питательных растворов на основе среды Мурасиге – Скуга и водорастворимого удобрения «Leafdrip». Земледелие и растениеводство. 2015;(4):21-22.
  14. 14. Muthoni J., Mbiyu M., Lung’aho C., Otieno S., and Pwaipwai P., 2017, Performance of two potato cultivars derived from in-vitro plantlets, mini-tubers and stem cuttings using aeroponics technique, International Journal of Horticulture, 7(27): 246-249 (doi: 10.5376/ijh.2017.07.0027).
  15. 15. Mbiyu M.W., Muthoni J., Kabira J., Elmar G., Muchira C., Pwaipwai P., Ngaruiya J., Otieno S. and Onditi J. Use of aeroponics technique for potato (Solanum tuberosum) minitubers production in Kenya // Journal of Horticulture and Forestry. 2012. V 4 (11). P. 172-177. DOI: 10.5897/JHF12.012.
  16. 16. О.С. Хутинаев, Б.В. Анисимов, С.М. Юрлова, А.А. Мелешин. Мини-клубни методом аэрогидропоники // Картофель и овощи.-2016.-№11.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. Izdenister natigeler. 3 (107) (Sep. 2025), 216–226. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2025/20.
(1)КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. Izdenister natigeler 2025, No. 3 (107), 216-226. https://doi.org/10.37884/3-2025/20.
КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. (2025). Izdenister Natigeler, 3 (107), 216-226. https://doi.org/10.37884/3-2025/20
КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (107), p. 216–226, 2025. DOI: 10.37884/3-2025/20. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1014. Acesso em: 15 sep. 2026.
“КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 3 (107) (September): 216-26. https://doi.org/10.37884/3-2025/20.
“КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ” (2025) Izdenister natigeler, (3 (107), pp. 216–226. doi:10.37884/3-2025/20.
[1]“КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ”, Izdenister natigeler, no. 3 (107), pp. 216–226, Sep. 2025, doi: 10.37884/3-2025/20.
“КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (107), Sept. 2025, pp. 216-2, https://doi.org/10.37884/3-2025/20.
“КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ”. Izdenister natigeler, no. 3 (107) (September 30, 2025): 216–226. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1014.
1.КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3 (107):216-2. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1014
1.КАРТОПТЫҢ (SOLANUM TUBEROSUM L.) САУЫҚТЫРЫЛҒАН МАТЕРИАЛЫН АЛУ ҮШІН АЭРОПОНИКАДА ӨСІРУ ЖАҒДАЙЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. Izdenister natigeler. 2025;(3 (107):216-226. doi:10.37884/3-2025/20