Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ "БОЛАШАҚ" БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ

Лайла Табынбаева 1 , Шолпан Бастаубаева 2 , Керімқұл Қонысбеков 1 , Ақгул Оспанбекова 1 , Фарида Нусубалиева 2 , Куаныш Мырзамуратов 2

1 «Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» ЖШС; 2 "Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты" ЖШС

doi.org/10.37884/2-2025/23 Бет. 233-243 Қабылданды 03.04.2025 Жарияланды 30.06.2025

Аңдатпа

Мақалада қант қызылшасын отырғызудың тығыздығының өнімділік пен өнім сапасына әр түрлі себу әдістеріне әсері қарастырылады. Максималды өнімділік пен сапаға қол жеткізу үшін өсімдіктердің оңтайлы қоректену аймағын анықтайтын негізгі факторлар себу уақыты, себу әдістері және себу жылдамдығы болып табылады.

50 см жол аралығы бар дәстүрлі кең қатарлы егу қызылшаның арамшөптерге қатысты бәсекеге қабілеттілігін арттырудың артықшылығына ие, бұл кейде қатар аралықтарын болдырмайды. Егу әдісін және өсімдіктердің тығыздығын таңдау белгілі бір аймақтағы топырақтың ылғалмен қамтамасыз етілуіне байланысты, бұл себу нормасы бойынша әртүрлі ұсыныстарды анықтайды.

Зерттеу барысында өсімдіктердің тығыздығы гектарына 84-тен 110 мыңға дейін өскен кезде қызылша өнімділігіндегі сорттық айырмашылықтар анықталды. "Болашақ" жаңа буданы үшін оңтайлы себу мерзімдерін және өсімдіктердің тығыздығын анықтауды қоса алғанда, қызылша өсірудің сорттық технологиясын әзірлеу өндіріс қажеттіліктеріне байланысты.

Тамыр дақылдарының ең жоғары өнімділігі (745,5 ц/га) гектарына 100 мың өсімдіктің тығыздығымен (бір метрге 5 өсімдік) қол жеткізіледі, бірақ бұл ретте бір метрге 4,2 өсімдіктің тығыздығымен салыстырғанда қанттың шамалы төмендеуі (0,2% - ға) байқалады. Дақылдардың тығыздығының одан әрі артуы (гектарына 120 мыңнан астам өсімдік) өнімділіктің де (569,8 ц/га дейін) және қанттың (16,6% дейін) төмендеуіне әкеледі.

қант қызылшасы будан себу мерзімі себу нормасы өсу жиілігі себу әдісі

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Вострухин, Н. П. Сахарная свекла / Н. П. Вострухин. - Минск: Минская фабрика цветной печати. 2011. - С. 106-117.
  2. 2. Вострухин, Н. П. Мониторинг динамики формирования урожайности и качества сахарной свеклы в Беларуси за 1966-2011 годы / Н. П. Вострухин, М. И. Гуляка. -Несвиж: Несвижская типография им. С. Будного. -2013. - С. 16-25.
  3. 3. Зубенко, В.Ф. Свекловодство. Проблемы интенсификации и ресурсосбережения / В. Ф. Зубенко. - Киев: Альфа-стевия ЛТД. -2005. - С. 77-94.
  4. 4. Шпаар, Д. Выращивание сахарной свеклы / Д. Шпаар [и др.]. - М.: АГРОДЕЛО. -1998. - С. 37-73.
  5. 5. Шпаар, Д. Некоторые вопросы дальнейшей интенсификации выращивания сахарной свеклы в рамках устойчивого земледелия / Д. Шпаар // Пути интенсификации свеклосахарного производства в Республике Беларусь: материалы междунар. науч.-произв. конф., посвященной 70-летию Белорусской зональной опытной станции по сахарной свекле. - Минск: Юнипак. -2002. - С. 15-30.
  6. 6. Фетюхин И.В. Густота насаждения сахарной свёклы при дефиците влаги // Сахарная свёкла. - 2005. - № 5. - С. 10-11.
  7. 7. Перспективная ресурсосберегающая технология производства сахарной свёклы: методические рекомендации. - М.: Росинформагротех, 2008. - 56 с.
  8. 8. Зубенко, В.Ф. Улучшение технологических качеств сахарной свёклы / В.Ф. Зубенко. - Киев: Урожай, 1989. - 208 с.
  9. 9. Вундерлих, К.Х. Формируя густоту посева // Сахарная свёкла. - 1998. - № 5. - С. 10-11.
  10. 10. Конысбеков К.Т., Табынбаева Л.К., Алмабек Ж.Д. Изучение влияния схем посадки и удаленности мс компонентов от опылителя на завязываемость семян сахарной свеклы // Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты.- №1 (105).-2025.-С.80-89.
  11. 11. Субботин, И.А. Влияние сроков посева на урожайность и сахаристость корнеплодов сахарной свеклы // Проблемы интеграции промышленности и сельского хозяйства в агропромышленном комплексе: Материалы научно-практической конференции при проведении региональной выставки-ярмарки Промышленный Урал - труженикам села. - Курган: Изд-во КГСХА, 2001. - С.56-58.
  12. 12. Субботин, И.А. Урожайность корней сахарной свеклы в зависимости от норм и способов посева // Проблемы интеграции промышленности и сельского хозяйства в агропромышленном комплексе: Материалы научно-практической конференции при проведении региональной выставки-ярмарки Промышленный Урал - труженикам села. - Курган: Изд-во КГСХА, 2001. - С.58-60.
  13. 13. Алимгафаров, Р.Р. Продуктивность корнеплодов сахарной свеклы при различных сроках посева / Р.Р. Алимгафаров, Р.И. Еникиев. — Текст: электронный // NovaInfo, 2016. — № 43 — С. 101-104 — URL: https://novainfo.ru/article/5032 (дата обращения: 28.11.2024).
  14. 14. Гуреев, И.И. Современные технологии возделывания и уборки сахарной свёклы: Практическое руководство /И. И. Гуреев. — М.: Печатный Город, 2011. -256 с. 9.
  15. 15. Загубин, В.Ю. Как рационально посеять свёклу / В. Ю. Загубин, А. К. Нанаенко // Сахарная свёкла. -2000.-№ 4–5.- С. 22–23.
  16. 16. Зенин, Л.С. Выбор ширины междурядий и схем посева / Л. С. Зенин // Сахарная свёкла. - 2008.-№ 3.- С. 24.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ "БОЛАШАҚ" БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler. 2 (106) (Jun. 2025), 233–243. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2025/23.
(1)ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ "БОЛАШАҚ" БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler 2025, No. 2 (106), 233-243. https://doi.org/10.37884/2-2025/23.
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ "БОЛАШАҚ" БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ. (2025). Izdenister Natigeler, 2 (106), 233-243. https://doi.org/10.37884/2-2025/23
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ "БОЛАШАҚ" БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (106), p. 233–243, 2025. DOI: 10.37884/2-2025/23. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/911. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ ‘БОЛАШАҚ’ БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 2 (106) (June): 233-43. https://doi.org/10.37884/2-2025/23.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ ‘БОЛАШАҚ’ БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ” (2025) Izdenister natigeler, (2 (106), pp. 233–243. doi:10.37884/2-2025/23.
[1]“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ ‘БОЛАШАҚ’ БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ”, Izdenister natigeler, no. 2 (106), pp. 233–243, Jun. 2025, doi: 10.37884/2-2025/23.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ ‘БОЛАШАҚ’ БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (106), June 2025, pp. 233-4, https://doi.org/10.37884/2-2025/23.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ ‘БОЛАШАҚ’ БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ”. Izdenister natigeler, no. 2 (106) (June 30, 2025): 233–243. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/911.
1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ "БОЛАШАҚ" БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];(2 (106):233-4. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/911
1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ "БОЛАШАҚ" БУДАНЫНЫҢ СОРТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler. 2025;(2 (106):233-243. doi:10.37884/2-2025/23