АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН  МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ

Айгүл Маматаева; Гаухар Байташева; Бактигул Раимбекова; Раиса Утегалиева; Айнұр Ризбекова

doi:10.37884/1-2025/16

Аңдатпа

Алматы қаласының ағын суларындағы синтетикалық заттардың мөлшері туралы нақты мәліметтер жетіспесе де, ағын сулардың ластануы туралы жалпы ақпарат жеткіліксіз. Бұл зерттеу адам денсаулығы мен экожүйенің тұрақтылығын сақтауда таза судың маңыздылығына назар аударуға бағытталған. Зерттеу барысында Алматы қаласындағы кран суы, жаңбыр суы және Есентай өзенінің суларының ластану деңгейлерін салыстырып, олардың сапасына баға берілді.Судың химиялық құрамын зерттеу рН деңгейін анықтау және масс-спектрофотометр әдісін қолдану арқылы жүргізілді. Зерттеу нәтижесінде, кран суының рН деңгейі 8, жаңбыр суының рН деңгейі 6, ал Есентай өзенінің суының рН деңгейі 7 болды. Масс-спектрофотометр әдісінің нәтижесі бойынша, кран суындағы қорғасын мөлшері жаңбыр суымен салыстырғанда 50%-ға төмен, ал Есентай өзенінің суында жаңбыр суымен салыстырғанда 90%-ға жоғары болды. Мырыш мөлшері жағынан жаңбыр суы кран суымен салыстырғанда 73,33%-ға жоғары, ал кран суы Есентай өзенімен салыстырғанда 42,84%-ға жоғары болды. Алматы қаласының ағын суларындағы синтетикалық заттардың мөлшерін бақылау және мониторинг жүргізу маңызды. Бұл сулардың сапасын анықтау және ластануды төмендетуге бағытталған шараларды жүзеге асыру үшін қажет. Зерттеу нәтижелері судың сапасын жақсарту қажеттігін және оның экологиялық қауіпсіздігін бақылау маңызды екенін көрсетті.

ағынды су, су сынабы, қорғасын, мырыш, химиялық қалдықтар, судың ластану деңгейі, экология.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1.Сейітов Н. Геология терминдерінің сөздігі. [Текст] / Сейітов Н., Абдулин А. Геология терминдерінің сөздігі. Алматы: Қазақстан, 1996. – Б. 368. ISBN 5-615-01738-4
2.Оспанова Г.С. Экология (оқулық) [Текст] / Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология (оқулық). – Алматы, 2008. – 23 б.ISBN 9965-32-223-6 -23 б.
3.Philip J. Human Health and Ocean Pollution. [Текст] / Philip J., John J., Lora E. Human Health and Ocean Pollution. – Houston. – 2020. – Р.20.
4.Qing Wang. Industrial water pollution, water environment treatment, and health risks in China [Текст] /.Qing Wang. Industrial water pollution, water environment treatment, and health risks in China. – Amsterdam. – 2016. – 1р.
5.Azizullah A. Water pollution in Pakistan and its impact on public health - A review [Текст] / Azizullah A., Muhammad N., Peter R. Water pollution in Pakistan and its impact on public health - A review – Pakistan. – 2011. – 20 р.
6.Awal N. Agricultural Wastes as Renewable Biomass to Remediate Water Pollution .[Текст] / Awal N., Sher A. Agricultural Wastes as Renewable Biomass to Remediate Water Pollution. – Basel. –2023. –1р.
7.Samira M. Water Pollution and Agriculture Pesticide. [Текст] / Samira M., Ajay K., Shahzad Barghi. Water Pollution and Agriculture Pesticid. –Canada. –2022. – 2р.
8.Ololade A. Effects of household wastes on surface and underground waters [Текст] / Ololade A., Adewunmi A., Ologundudu A., Adeleye A. Effects of household wastes on surface and underground waters. – Nigeria. – 2008. – 1р.
9.Never M. Climate Change Impacts on Surface Water Quality. [Текст] / Never M., William M. Climate Change Impacts on Surface Water Quality. – Pennsylvania – 2018. –1p.
10.Bashir Yahaya Sanda, Isyaku Ibrahim "Causes, Categories, and Control of Water Pollution”. -Malaysia. -2020. -2p.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. Izdenister natigeler. 1 (105) (Mar. 2025), 127–135. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2025/16.

(1)АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. Izdenister natigeler 2025, No. 1 (105), 127-135. https://doi.org/10.37884/1-2025/16.

АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. (2025). Izdenister Natigeler, 1 (105), 127-135. https://doi.org/10.37884/1-2025/16

АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (105), p. 127–135, 2025. DOI: 10.37884/1-2025/16. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/837. Acesso em: 15 sep. 2026.

“АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 1 (105) (March): 127-35. https://doi.org/10.37884/1-2025/16.

“АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ” (2025) Izdenister natigeler, (1 (105), pp. 127–135. doi:10.37884/1-2025/16.

[1]“АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 1 (105), pp. 127–135, Mar. 2025, doi: 10.37884/1-2025/16.

“АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (105), Mar. 2025, pp. 127-35, https://doi.org/10.37884/1-2025/16.

“АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 1 (105) (March 30, 2025): 127–135. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/837.

1.АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (105):127-35. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/837

1.АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША АҒЫН СУЛАРДА КЕЗДЕСЕТІН ҚОРҒАСЫН МЕН МЫРЫШТЫҢ МӨЛШЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. Izdenister natigeler. 2025;(1 (105):127-135. doi:10.37884/1-2025/16

[1] 1.Сейітов Н. Геология терминдерінің сөздігі. [Текст] / Сейітов Н., Абдулин А. Геология терминдерінің сөздігі. Алматы: Қазақстан, 1996. – Б. 368. ISBN 5-615-01738-4

[2] 2.Оспанова Г.С. Экология (оқулық) [Текст] / Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология (оқулық). – Алматы, 2008. – 23 б.ISBN 9965-32-223-6 -23 б.

[3] 3.Philip J. Human Health and Ocean Pollution. [Текст] / Philip J., John J., Lora E. Human Health and Ocean Pollution. – Houston. – 2020. – Р.20.

[4] 4.Qing Wang. Industrial water pollution, water environment treatment, and health risks in China [Текст] /.Qing Wang. Industrial water pollution, water environment treatment, and health risks in China. – Amsterdam. – 2016. – 1р.

[5] 5.Azizullah A. Water pollution in Pakistan and its impact on public health - A review [Текст] / Azizullah A., Muhammad N., Peter R. Water pollution in Pakistan and its impact on public health - A review – Pakistan. – 2011. – 20 р.

[6] 6.Awal N. Agricultural Wastes as Renewable Biomass to Remediate Water Pollution .[Текст] / Awal N., Sher A. Agricultural Wastes as Renewable Biomass to Remediate Water Pollution. – Basel. –2023. –1р.

[7] 7.Samira M. Water Pollution and Agriculture Pesticide. [Текст] / Samira M., Ajay K., Shahzad Barghi. Water Pollution and Agriculture Pesticid. –Canada. –2022. – 2р.

[8] 8.Ololade A. Effects of household wastes on surface and underground waters [Текст] / Ololade A., Adewunmi A., Ologundudu A., Adeleye A. Effects of household wastes on surface and underground waters. – Nigeria. – 2008. – 1р.

[9] 9.Never M. Climate Change Impacts on Surface Water Quality. [Текст] / Never M., William M. Climate Change Impacts on Surface Water Quality. – Pennsylvania – 2018. –1p.

[10] 10.Bashir Yahaya Sanda, Isyaku Ibrahim "Causes, Categories, and Control of Water Pollution”. -Malaysia. -2020. -2p.