Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН МЕХАНИКАЛАНДЫРУ ЖӘНЕ ЭЛЕКТРЛЕНДІРУ

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ

Абдукарим Усманов 1 , Аскар Рзалиев 1 , Дәурен Көшербай 2

1 «Агроинженерия ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС ; 2 "Агроинженерия ғылыми-өндірістік орталығы" ЖШС

doi.org/10.37884/1-2025/38 Бет. 346-360 Қабылданды 08.01.2025 Жарияланды 30.03.2025

Аңдатпа

ҚР Президенті Қ.Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауында алдағы жылдары ауыл шаруашылығындағы еңбек өнімділігін 2020 жылмен салыстырғанда 3 есеге ұлғайту міндеті қойылды. Ауыл шаруашылығындағы еңбек өнімділігі агроқұрылымдарда және тұтастай алғанда республика бойынша, сондай-ақ су, энергия- ауылшаруашылық дақылдарының өнімділігі мен жануарлардың өнімділігін арттыруға мүмкіндік беретін ресурстарды үнемдеу технологияларымен анықталады.

Талдамалық шолуда Қазақстанның оңтүстік-шығыс өңірінің агроқұрылымдарындағы ағымдағы ахуалға талдау жүргізілді: аграрлық сектордағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің құрамы жиналды және бағаланды; ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің құрамындағы ауыл шаруашылығы алқаптарының құрылымы; шаруашылық жүргізуші субъектілердің жалпы жер алаңы; жер пайдаланушылар бойынша облыстар мен ауыл шаруашылығы алқаптары бөлінісіндегі санаттар бойынша жерлерді бөлу үлесі; шаруашылық жүргізуші субъектілер алқабының орташа мөлшері айқындалды, облыстар бойынша агроқұрылымдардағы егіс алқаптарының орташа мөлшері, негізгі ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс алқаптары және өңір бойынша ауыл шаруашылығы техникасының негізгі түрлерінің болуы. Сонымен қатар, егістік алқабы бар ауыл шаруашылығы алқаптары мен егістік алқаптарының құрылымындағы ШҚ және ФҚ үлесі анықталды.

Статистикалық деректерді талдаудан Оңтүстік-Шығыс аймақтың көптеген облыстарында өсімдік шаруашылығы өнімдерінің жартысынан көбі шағын агроқұрылымдарда өндіріледі, олардың едәуір бөлігі егістік алқабы 50 га дейін болады.

Машина-трактор агрегаты жұмысының табиғи-өндірістік жағдайларын сипаттайтын өрістердің негізгі көрсеткіштері жерге орналастыруға және табиғи жағдайларға байланысты көрсеткіштер болып табылады.

агроқұрылымдар, техникалық қамтамасыз ету, ауыл шаруашылығы техникасы, техниканың бар болуы, егістік алқабы.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Голиков В.А., Усманов А.С., Рзалиев А.С. и др. Система технологий и машин для комплексной механизации растениеводства в Казахстане на период до 2021 года. - Алматы: AD-Time, 2017. - 128 с.
  2. 2. Усманов А.С., Голиков В.А., Рзалиев А.С. Состояние технического обеспечения АПК и сельскохозяйственного машиностроения в Казахстане / Научно-аналитический обзор. – Алматы: Ad time, 2015. - 274 с.
  3. 3. Калиаскаров М.К., Усманов А.С. Роль Системы машин для Агропромышленного комплекса Казахстана // Современное образование, 2014, № 3. - С.72-74.
  4. https://www.bilim.expert/_files/ugd/c11ddf_3e48e2a33dae4072962287ba502e36d6.pdf
  5. 4. Усманов А.С., Голиков В.А., Рзалиев А.С., Утемуратов Ж.Ж. Состояние машинно-тракторного парка АПК юга-восточного региона Казахстана. АгроЖизнь / Россия – Казахстан, 2018, № 10. – С. 6-7
  6. http://www.cawater-info.net/bk/improvement-irrigated-agriculture/files/usmanov-golikov-utemuratov.pdf
  7. 5. Усманов А.С., Утемуратов Ж.Ж., Боранбаев Б.Е. Қазақстан Оңтүстік-Шығыс аймағы агроөндіріс кешені машина-трактор паркінің жағдайы. Қазақстан жоғары мектебі, № 1, 2019. – Б. 132-141.
  8. 6 Бекбосынов С.Б., Абдильдин Н., Мизанбеков И. – Повышение технической оснащенности сельскохозяйственного производства // Izdenister Natigeler 2021, (2 (90), С 217–228. Электронный ресурс: https://doi.org/10.37884/2-2021/21
  9. 7. Усманов А.С., Шарипов З.Ш. Обоснование комплексов машин для возделывания и уборки озимой пшеницы, ячменя, сои и кукурузы на зерно. – Toshkent: Agro ilm, agrar-iqtisodiy, ilmiy-amali jurnal, Maxsus son, № 1 [101], 2024. – B. 97-99
  10. https://staff.tiiame.uz/storage/users/609/articles/DgkntUSMply4dnBToODFmzpO0sytSBsNJ5YJvh9m.pdf
  11. 8. Сводный аналитический отчет о состоянии и использовании земель РК за 2023 г. - Астана, 2024. - 315 с.
  12. https://www.gov.kz/memleket/entities/land/documents/details/667055?lang=ru
  13. 9. Сельское, лесное и рыбное хозяйство в РК (2019-2023 гг.). – Астана, 2024. – 152 c.
  14. https://stat.gov.kz/upload/iblock/abd/udf6kzz1gsd908awrgpzcve2fnn9itgx/C-06-Г%20(рус).pdf
  15. 10 A.Usmanov, V.Golikov, V.Astafyev, J.Utemuratov, M.Ploxotenko, S.Bobkov. Justification of the Fleet Range for the Agricultural Complex of Kazakhstan / Journal of Engineering and Applied Sciences 12 (13): 3323-3328, 2017.
  16. 11. Abdukarim Usmanov, Vladimir Golikov, Askar Rzaliev, Marat Kaliaskarov, Hideo Hasegawa. Current Status and Perspectives on Agricultural Engineering in Central Asian Countries / Tokio. Agricultural Mechanization in Asia, Africa and Latin America. Spring 2021, Vol.52, No.2, 69-73. https://researchmap.jp/read0189666/published_papers/39613905?lang=en
  17. 12. B.Ye.Kalimbetov, A.Tuchtakuziyev, A.S.Usmanov, G.E.Orymbetova, N.A.Umbetaliev, D.Karimova. Study of the process, of movement stability of mounted cultivator working bodies on combined inter-tillage of vegetable crops. EurAsian Jornal of BioSciences / Eurasia J Biosci 14, 1281-1286 (2020).
  18. https://openurl.ebsco.com/EPDB%3Agcd%3A7%3A28589015/detailv2?sid=ebsco%3Aplink%3Ascholar&id=ebsco%3Agcd%3A146289601&crl=c&link_origin=www.google.com
  19. 13. Усманов А.С., Шаймарданов Б.П., Бердимуратов П.Т., Шарипов З., Рузиев Д.И., Карманов Д.К. Комбинированная сеялка для посева с одновременным формированием гребня и укладкой шланга для адресного полива / Патент РК на полезную модель № 9882 по заявке № 2024/0728.2 (Офиц. бюлл., № 49, от 06.12..2024 г.).
  20. https://elib.wkau.kz/lib/page/2/?paged=4&e_udc=34.4&e_viewdb=STAT&e_sort=alf_desc
  21. 14. Рзалиев А.С., Усманов А.С., Голиков В.А. Состояние и перспективы развития цифровизации в АПК Казахстана. Сб. науч. трудов ХІІ Международной научно-практической конференции в рамках ХХІІ Агропромышленного форума юга России и выставки «Интерагромаш» Донской государственный технический университет, Аграрный научный центр «Донской». - Ростов-на-Дону: ДГТУ-ПРИНТ, Сб. науч. трудов ХІІ -межд.научно-прак.конф. ДГТУ, 2019. – С. 57-60. https://old.donstu.ru/structure/science-education/news/487/nauka/kafedroy-pravoslavnaya-kultura-i-teologiya-dgtu-vpervye-v-rossii-organizovana-mezhdunarodnaya-nauchn/

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ . Izdenister natigeler. 1 (105) (Mar. 2025), 346–360. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2025/38.
(1)ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ . Izdenister natigeler 2025, No. 1 (105), 346-360. https://doi.org/10.37884/1-2025/38.
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ . (2025). Izdenister Natigeler, 1 (105), 346-360. https://doi.org/10.37884/1-2025/38
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ . Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (105), p. 346–360, 2025. DOI: 10.37884/1-2025/38. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/796. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 1 (105) (March): 346-60. https://doi.org/10.37884/1-2025/38.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ ” (2025) Izdenister natigeler, (1 (105), pp. 346–360. doi:10.37884/1-2025/38.
[1]“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ ”, Izdenister natigeler, no. 1 (105), pp. 346–360, Mar. 2025, doi: 10.37884/1-2025/38.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (105), Mar. 2025, pp. 346-60, https://doi.org/10.37884/1-2025/38.
“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ ”. Izdenister natigeler, no. 1 (105) (March 30, 2025): 346–360. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/796.
1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ . Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (105):346-60. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/796
1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ӨҢІРІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ КӘСІПОРЫНДАРЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖАҒДАЙЫ . Izdenister natigeler. 2025;(1 (105):346-360. doi:10.37884/1-2025/38