Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АГРАРЛЫҚ-ӨНЕРКӘСІПТІК КЕШЕН ЭКОНОМИКАСЫ

МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ

Мақсат Серіков 1 , Меруерт Нұрғалиева 2 , Әсия Серікбаева 1 , Максат Тойшиманов 1 , Нургул Мырзабаева 1 , Эльвира Башенова 2

1 «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КЕАҚ; 2 «Қазақ ғылыми-зерттеу ветеринариялық институты» ЖШС

doi.org/10.37884/1-2025/44 Бет. 410-419 Қабылданды 27.10.2024 Жарияланды 30.03.2025

Аңдатпа

Бұл мақалада сұйық фазаның бұрмалану белгілерін көрсете отырып, нарықта өндірілген сары майдың май қышқылының құрамына талдау жасалады. Зерттеу нысандары B-C, B-D, B-G, B-H, B-I және B-J майлары болып табылады. Негізгі май қышқылдарының құрамына назар аударылады, оның ішінде май (C4:0), капрон (C6:0), каприл (C8:0), каприн (С10:0), лаурин (С12:0), миристин (С14:0), стеарин (С18:0), олеин (С18:1) және линол (С18:2) қышқылдары.

Нәтижелер көрсеткендей, көпшілік үлгілердің май қышқылдық құрамы белгіленген нормативтик талаптарға сәйкес келеді, бұл сүт майының табиғилығын растайды. Ерекшелік ретінде B-H үлгісі анықталды, онда стеарин қышқылының (С18:0) мөлшерінің артуы тіркелген. Бұл үлгіге сүт емес майдың (мысалы, сиыр немесе шошқа майы) қосылуы мүмкін екенін көрсетеді.

Үлгілерде анықталған пентадекан қышқылы, пальмитолеин қышқылы және маргарин қышқылы сияқты ұсақ компоненттер олардың табиғилығын және техникалық сипаттамаларға сәйкестігін қосымша дәлелдейді.

Алынған деректер B-H үлгісінен басқа зерттелген элементтердің барлығы табиғи сүт майын қамтитын сапалы өнімдер екенін көрсетеді. Мақалада майды фальсификациялау белгілерін анықтау үшін жетілдірілген газ хроматографиясы әдістерін қолдану арқылы ғылыми жаңашылдық ұсынылған. Зерттеу нәтижелері азық-түлік өнімдерінің сапасын бақылау деңгейін арттыруға және тамақ қауіпсіздігі саласындағы бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған.

сары май, газдық хроматография, масс-спектрометрия, май қышқылдық құрамы, фальсификация, табиғилық, сапалы талдау.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Нифталиев С.И., Мельникова Е.И., Селиванова А.А. Газохроматографическое определение жирнокислотного состава заменителей молочного жира и других специализированных жиров // Сорбционные и хроматографические процессы. Федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего, 2009. Vol. 9, № 4. p. 574-581.
  2. 2. Бессонова Е.В. Изучение жирно-кислотного состава сливочного масла Тамбовских производителей // Державинский форум. федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего, 2020. Vol. 4, № 13. P. 146-153.
  3. 3. Лесных М.А., Иванова С.А., Ильина Е.Г. Определение жирнокислотного состава масел // Технологии и оборудование химической, биотехнологической и пищевой промышленности. 2019. P. 464-469.
  4. 4. Вашкевич Е.В., Тимофеева О.Н., Буневич Н.В. Состав жирных кислот масложировой продукции // Здоровье и окружающая среда. Республиканское унитарное предприятие "Научно-практический центр гигиены", 2009. № 14. P. 40-44.
  5. 5. Чмиленко Ф.А. et al. Установление фальсификации молочной продукции методами газовой хроматографии // Методы и объекты химического анализа. 2009. Vol. 4, № 1. P. 60-66.
  6. 6. Derewiaka D. et al. Determination of the adulteration of butter // Eur. J. Lipid Sci. Technol. Wiley Online Library, 2011. Vol. 113, № 8. P. 1005-1011.
  7. 7. Kazazić S. et al. Comparison of GC and NIR spectra as a rapid tool for food fraud detection: Case of butter adulteration with different fat types // J. food Process. Preserv. Wiley Online Library, 2021. Vol. 45, № 9. P. e15732.
  8. 8. Pastor K., Ačanski M., Vujić D. Gas chromatography in food authentication // Gas Chromatogr. sample Prep. Appl. IntechOpen, 2019. P. 109.
  9. 9. Fadzillah N.A. et al. Chemometrics analysis combined with GC-MS and NMR spectroscopy analysis of fatty acids as a means of discriminating butterfat adulteration // J. Pharm. Nutr. Sci. 2019. Vol. 9, № 2. P. 87-94.
  10. 10. Witjaksono G., Alva S. Applications of mass spectrometry to the analysis of adulterated food // Mass Spectrom. Futur. Percep. Appl. 2019. Vol. 10.
  11. 11. Trbović D., Petronijević R., Đorđević V. Chromatography methods and chemometrics for determination of milk fat adulterants // IOP conference Series: Earth and environmental science. IOP Publishing, 2017. Vol. 85, № 1. P. 12025.
  12. 12. Naviglio D. et al. Rapid analysis procedures for triglycerides and fatty acids as pentyl and phenethyl esters for the detection of butter adulteration using chromatographic techniques // J. Food Qual. Wiley Online Library, 2017. Vol. 2017, № 1. P. 9698107.
  13. 13. Szabóová Ž. et al. Analysis of triglycerides in butter, plant oils, and adulterated butter with LPGC-MS // Monatshefte für Chemie-Chemical Mon. Springer, 2018. Vol. 149. P. 1573-1578.
  14. 14. Fadzlillah N.A. et al. Differentiation of fatty acid composition of butter adulterated with lard using gas chromatography mass spectrometry combined with principal componenet analysis // J. Teknol. 2016. Vol. 78, № 2.
  15. 15. Сериков Максат Серикулы, Нургалиева Мерует Токтарбековна, Мырзабек Карима Аймаханкызы, Тойшиманов Максат Рисбекович, Бактыбаева Фарида Кудайбергеновна, К вопросу идентификации состава жировой фазы масложировой продукции // Техника и технология пищевых производств. 2022. №4. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/k-voprosu-identifikatsii-sostava-zhirovoy-fazy-maslozhirovoy-produktsii.
  16. 16. М.С.Сериков, М.Т.Нургалиева, А.Д.Серикбаева, А.С.Кононихин, М.К.Изтилеуов, Модификация подхода к технологии подготовки проб молока и молочной продукции для определения жирнокислотного профиля с применением метода газовой хроматографии // Вестник Алматинского технологического университета. 2022. № 3. P. 5-13.
  17. 17. Сериков М.С., Хастаева А.Ж. Нургалиева М.Т., Тойшиманов М.Р., Мырзабаева Н.Е. et al. Калибровка газохроматографического прибора для определения жирнокислотного состава пищевых продуктов // Ізденістер, нәтижелер. Исследования, результаты. 2019. № 1. P. 79-85.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 1 (105) (Mar. 2025), 410–419. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2025/44.
(1)МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler 2025, No. 1 (105), 410-419. https://doi.org/10.37884/1-2025/44.
МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ. (2025). Izdenister Natigeler, 1 (105), 410-419. https://doi.org/10.37884/1-2025/44
МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (105), p. 410–419, 2025. DOI: 10.37884/1-2025/44. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/758. Acesso em: 15 sep. 2026.
“МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 1 (105) (March): 410-19. https://doi.org/10.37884/1-2025/44.
“МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ” (2025) Izdenister natigeler, (1 (105), pp. 410–419. doi:10.37884/1-2025/44.
[1]“МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ”, Izdenister natigeler, no. 1 (105), pp. 410–419, Mar. 2025, doi: 10.37884/1-2025/44.
“МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (105), Mar. 2025, pp. 410-9, https://doi.org/10.37884/1-2025/44.
“МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ”. Izdenister natigeler, no. 1 (105) (March 30, 2025): 410–419. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/758.
1.МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (105):410-9. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/758
1.МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕТЕКТОРЛЫ ГАЗ ХРОМАТОГРАФИЯСЫ ӘДІСІМЕН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ САРЫ МАЙДЫҢ ТАБИҒИЛЫҒЫН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 2025;(1 (105):410-419. doi:10.37884/1-2025/44