Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ

Бекзат Момбаева 1 , Нағима Түменбаева 2 , Аягоз Мендигалиева 3 , Роза Бакесова 3 , Гаукартас Абышева 2 , Вили Харизанова 4

1 М.Х.Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті; 2 "С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті" КеАҚ; 3 Батыс Қазақстан инновациялық- технологиялық университеті; 4 Аграрлық университет

doi.org/10.37884/3-2024/32 Бет. 288-296 Қабылданды 05.07.2024 Жарияланды 30.09.2024

Аңдатпа

Мақалада рапс дақылының вегетативті мүшелері жапырақ зиянкестеріне қарсы күресу шараларын ұйымдастырудың негіздері қарастырылған. Далалық тәжірибелер 2022-2024 жылдары Жамбыл облысы, Т.Рысқұлов ауданының  «Берік » ШҚ -да жүргізілді. Зерттеудің негізгі нысаны ретінде рапстың аудандастырылған Юбилейный, Циклон, Ратник, Форум, Сибник сорттары таңдалды. Дақылдың зиянды ағзаларымен күресу шаралары кезінде  химиялық препараттар: авант, к.э. 0,2 л/га, аскум, к.э. 0,2л/га, стабилити, к.э. 0,8, лятрин, к.э. 0,1л/га. сыналды.

Рапс дақылының тұқымын  күнделікті өңдеу жұмыстарын жүргізу оларды аурулар мен зиянкестерден қорғауға мүмкіндік береді. Біздің зерттеу жүргізген аймақта рапс дақылының жапырағын зақымдайтын, ең көп залал келтіретін зиянкестер деп крест тәрізді бүргелерді, рапс егеушісін, қырыққабат және крестгүлділер ақ көбелегін, қырыққабат құрты және крест тәрізді бітелерді анықтадық.

Жоғарыда аталған барлық сыналған препараттар жоғары биологиялық тиімділікті, яғни, 80-83 % - 5а дейінгі көрсеткішті көрсетті. Зиянкестердің (крест тәрізді бүргелер, рапс егеушісі, қырыққабат және крестгүлділер ақ көбелегі, қырыққабат құрты және крест тәрізді бітелер) саны да күрт төмендеді. Рапс тұқымдары мен дақылында сыналған препараттармен өңдеу осы дақылдың жапырақ зақымдайтын зиянкестердің зақымдануын азайтуға көмектеседі деген тұжырымға келдік.

рапс, түр құрамы, зиянкестер, крест тәрізді бүргелер, рапс егеушісі

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. [1] С.В.Бойко, Cправочник вредных и полезных насекомых зерновых культур [Текст] С.В.Бойко, Л.И.Трепашко, Б.И.Мехтиева // РУП 2 «Институт защиты растений», Лаборатория энтомологии. – Минск: Журнал «Белоруское сельское хозяйство», 2022. – 252с.
  2. [2] Татьяна Нелис, Вера Давыдова , Абдумамат Кочоров , Берик Базарбаев, Ерлан Утельбаев, Айгуль Исмаилова , Араик Погосян. Динамика численности капустной моли в посевах ярового рапса на фоне применения инсектицидов //Исследования, результаты. №2 (102) 2024, DOI: https://doi.org/10.37884/2-2024/24
  3. [3] Ирина Ошергина, Евгений Тен, Оксана Крадецкая. Новый сорт ярового рапса рагнарр //Исследования, результаты. №2 (102) 2024, DOI: https://doi.org/10.37884/2-2024/21
  4. [4] Ahmed N. Pesticide use in periurban areas: Farmers and Neighbours Perceptions and Attitudes and Agricultural Field Influenses on Pests in Nearby Garden Plants [Теksт] / Acta Universitates agriculturae Sueciae. – 2012. – Vol.37.- P.4 - 86
  5. [5] С.В.Сорока, Интегрированные cистемы защиты озимого и ярового рапса от вредителей, болезней и сорняков [Текст] С.В.Сорока, // Минск: Колорград. 2016, - 124 с ISBN 978-985-7148-52-3
  6. [6] Методические указания по регистрационным испытаниям фунгицидов в сельском хозяйстве (под ред.Долженко В.И.) [Текст]: - СПБ.:ВИЗР, 2009. – 378с.
  7. [7] СулейменоваН.Ш., ОрынбасароваГ.О., МауленбердиноваА.С. Мониторинг устойчивости продуктивности агроэкосистемы масличных культур в условиях изменение климата//Исследования, результаты. №4 (88) 2020, ISSN 2304-3334
  8. [8] Peter A.Edde Arthropod pests of rapeseed (canola) (Brassica napus L.), Field Crop Arthropod Pests of Economic Importance [Tekst]/Academic Press.- 2022.- P.140-207.
  9. [9] Доспехов Б.А. Методика полевого опыта [Текст] / Б.А. Доспехов. М: Агропромиздат, 1985.-351 с.
  10. [10] GCIRC глобальный совет по инновациям в области рапса и канолы. – 2022. - [Электронный ресурс]. – URL: https://www.gcirc.org/newsletters - 12- june-2022
  11. [11] Wainwright C, Jenkins S, Wilson D, Elliott M, Jukes A, Collier R. Phenol-ogy of the Diamondback Moth (Plutella xylostella) in the UK and Provision of Decision Support for Brassica Growers [Tekst]/Insects. – 2020.- Vol.11(2).- P.6-11.
  12. [12] Н.Е. Альжаксина, А.Б. Далабаев, К.З. Жунусова, К.А. Байгенжинов, Н.Ж. Муслимов. Виды контаминантов и их содержание в растительных маслах//Исследования, результаты. №1 (93) 2022, DOI: https://doi.org/10.37884/1-2022/07
  13. [13] Bajwa A.A., J, Khawar. Shahid M., Haider A.H., Bhagirath C., Ehsanullah S. Eco – biology and management of Echinochloa crus-galli [Tekst]/ Crop Protection. – 2015. – Vol.75. – P.151- 162.
  14. [14] Assefa Y., Prasad P.V., Foster C., Wright Y., Young S., Bradley P. Major management factors determining spring and winter canola yield in North America [Tekst]/ Crop Sci. – 2018.- Vol. 58. – P.1- 16.
  15. [15] Тулькубаева, Возделывание ярового рапса в системе сберегающего земледелия на севере Казахстана [Текст] Тулькубаева, С.А.,Васин., Абуова А.Б./ Земледелие, - 2018.-№1. – 20-23с.
  16. [16] Нуржан Мухамадиев , Айжан Чадинова, Гулназ Мендибаева , Айгерим Койгельдина. Вредоносные вредители и биологическая защита сельскохозяйственных культур (пщеница, соя, кукуруза) в условиях Алматинской области//Исследования, результаты. №2 (98) 2023, DOI: https://doi.org/10.37884/2-2023/24
  17. [17] Breitenmoser S.; Steinger T., Baux A., Hiltpold I. Intercropping Winter Oilseed Rape (Brassica napus L.) Has the Potential to Lessen the Impact of the Insect Pest Complex / Agronomy. – 2022. – Vol.12. – P.723-751.
  18. [18] Sharma A., Kumar V., Shahzad B. Worldwide pesticide usage and its im-pacts on ecosystem/ Appl. Sci. – 2019. – V.1(1446). – P.1245-1267.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ. Izdenister natigeler. 3(103) (Sep. 2024), 288–296. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2024/32.
(1)РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ. Izdenister natigeler 2024, No. 3(103), 288-296. https://doi.org/10.37884/3-2024/32.
РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ. (2024). Izdenister Natigeler, 3(103), 288-296. https://doi.org/10.37884/3-2024/32
РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3(103), p. 288–296, 2024. DOI: 10.37884/3-2024/32. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/635. Acesso em: 15 sep. 2026.
“РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 3(103) (September): 288-96. https://doi.org/10.37884/3-2024/32.
“РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ” (2024) Izdenister natigeler, (3(103), pp. 288–296. doi:10.37884/3-2024/32.
[1]“РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 3(103), pp. 288–296, Sep. 2024, doi: 10.37884/3-2024/32.
“РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 3(103), Sept. 2024, pp. 288-96, https://doi.org/10.37884/3-2024/32.
“РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 3(103) (September 30, 2024): 288–296. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/635.
1.РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3(103):288-96. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/635
1.РАПС ДАҚЫЛЫНЫҢ ЖАПЫРАҚ ЗИЯНКЕСТЕРІНЕ ҚАРСЫ КҮРЕСУ ШАРАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ. Izdenister natigeler. 2024;(3(103):288-296. doi:10.37884/3-2024/32