ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ  ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ

Жазира  Жұматаева; Гаухар Серікбаева; Сәкен  Тұрғаналиев; Жандос Мукалиев; Тимур Рафиков

doi:10.37884/2-2024/35

Аңдатпа

Зерттеудің өзіндік ерекшелігі – Алматы облысының кең жер ресурстарын пайдалану арқылы ұтымды ауыл шаруашылығы өндірісін қамтамасыз етудегі тиімділікті арттыру жолдарын анықтауда жатыр. Бұл жер ресурстарын пайдаланудың экономикалық және экологиялық аспектілерінің интеграцияланған түсінігін қалыптастыруға көмектеседі. Мақалада Алматы облысы жер ресурстарын пайдалану тиімділігінің экология-экономикалық жай-күйі қаралды, сондай-ақ өсімдік шаруашылығы мен мал шаруашылығы өнімдерін ұтымды ауыл шаруашылығы өндірісіне ғылыми негізделген тәсілдерді сақтау негізінде оны арттыру жолдары ұсынылды.

Бұл зерттеудің мақсаты Алматы облысының кең жер ресурстарын басқару стратегияларының тиімділігін арттыру жолдарын анықтау болып табылады. Оның басты ерекшелігі - экологиялық және экономикалық тұрғыдан тұрақты және тиімді жер пайдалану тәсілдерінің интеграциясын қалыптастыруда жатыр.

Зерттеу аясында Алматы облысындағы агроөнеркәсіп кешенінде жер ресурстарын пайдаланудың ағымдағы жай-күйі талданып, өсімдік шаруашылығы мен мал шаруашылығы өнімдерінің өндірісін арттыруға бағытталған ғылыми негізделген жаңа тәсілдер ұсынылды. Бұл ұсыныстар жер ресурстарын тиімді пайдалануға және аграрлық сектордың экономикалық және экологиялық тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.

Негізгі қорытындылары жер ресурстарын пайдаланудың тиімділігін арттырудың қажеттілігін күшейтеді және бұл бағыттағы іс-шаралар агроөнеркәсіптік кешеннің дамуына оң әсер етеді деп көрсетеді. Зерттеу, осы аймақтың тәжірибесі негізінде, Қазақстанның басқа облыстары үшін де пайдалы болуы мүмкін тиімді жер пайдалану стратегияларын әзірлеуде қолданылуы мүмкін.

жер ресурстары, түсімділік, ауыл шаруашылығы дақылдары, қарашірікті ұстау, өңір, Алматы облысы, экология, ЖҚЗ.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Сводный аналитический отчет «О состоянии и использовании земель Республики Казахстан за 2022 год», Астана.
2. План развития Алматинской области на 2021-2025 годы. Решение областного маслихата от «14» декабря 2021 года № 12-60.
3. Турганалиев С.Р., Абдыгалиева С.С., Дабылова Б.Е. Земельный оборот Республики Казахстан в современных условиях. Научный журна вестник КазНУ им.аль-Фараби, №2 (53), 2019. – С. 4-15.
4. Турганалиев С.Р., Молжигитова Д., Бакирбаева П., Методология механизма земельного оборота: институт частной собственности и аренды. Исследования и результаты, Казахский национальный аграрный университет, 2019. – С. 79-88.
5. Турганалиев С.Р., Молжигитова Д.К., Санабай Н., Абдешев Қ.Б. Жер қорларын басқарудағы қазіргі әдістерді жүзеге асырудың мүмкіндіктері. КазНАУ. Исследования и результаты.2020. – С. 12-22.
6. Турганалиев С.Р., Молжигитова Д.К., Усенова А.Н., Избасар Ж.Г., Бисенгалиева Л.В. Оценка использования земель малыми формами хозяйствования в отраслях плодоводства и овощеводства. Исследования и результаты №1 (89), Казахский национальный аграрный исследовательский университет. Исследования, результаты, Алматы. 2021.
7. S.Turganaliyev, Zhildikbayeva, D. Molzhigitova, S.Elemesov N.Ashimkhan Efficiency of land use by peasant farms in the southern region of Kazakhstan. Казахский национальный аграрный исследовательский университет. Исследования, результаты. №1 (97) 2023, стр. 110-118.
8. Турганалиев С.Р., Рахматулла А.С. Анализ экономико-математического моделирования в землеустройстве. Materials of the XX international scientific and practical Conference Modern scientific potential – 2023, Febriary 28 – March 7, 2023: Sheffield. Science and education LTD – p. 112-114.
9. Turganaliyev S., Ussipbayev N., Sultanbekov G., Yerdaninova D., Turganaliyev A. Государственное управление земельными ресурсами Республики Казахстан. Publisher.agency: Proceedings of the 2nd International Scientific Conference «Scientific Research and Experimental Development» (March 02-03, 2023). London, England, 2023. p.50 -58.
10. Национальный проект по развитию агропромышленного комплекса Официальный сайт департамента по статистике Алматинской области. Статистический сборник. [Электронный ресурс]. Режим доступа: http://stat.gov.kz/faces/almatyobl/ (дата обращения: 12.12.2023).
11. Официальный сайт АО «Национальный управляющий холдинг «КазАгро». [Электронный ресурс]. Режим доступа: http://kazagro.kz/ (дата обращения: 02.03.2024).
12. Chang, H.-S., Man, C.-Y., Su, Q., 2021. Research on the site selection of watershed public facilities as multi-use detention basin: An environmental efficiency perspective. Environ. Sci. Pollut. Res. https://doi.org/10.1007/s11356-021-13515-3.
13. Deng, C., Liu, J., Nie, X., Li, Z., Liu, Y., Xiao, H., Hu, X., Wang, L., Zhang, Y., Zhang, G., Zhu, D., Xiao, L., 2021. How trade-offs between ecological construction and urbanization expansion affect ecosystem services. Ecol. Ind. 122, 107253. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2020.107253.
14. Xie, X., Fang, B., Xu, H., He, S., Li, X., 2021a. Study on the coordinated relationship between Urban Land use efficiency and ecosystem health in China. Land Use Policy 102, 105235. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2020.105235.
15. Анарбаев , Е. ., Айтхожаева, Г., Пентаев , Т., Жилдикбаева , А. ., & Бегарип , Г. . (2023). СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ КРИТЕРИЯ ОЦЕНКИ ЭФФЕКТИВНОСТИ УСТОЙЧИВОГО ЗЕМЛЕПОЛЬЗОВАНИЯ. Izdenister Natigeler, (2 (98), 362–368. https://doi.org/10.37884/2-2023/36.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ . Izdenister natigeler. 2 (102) (Jun. 2024), 360–369. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2024/35.

(1)ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ . Izdenister natigeler 2024, No. 2 (102), 360-369. https://doi.org/10.37884/2-2024/35.

ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ . (2024). Izdenister Natigeler, 2 (102), 360-369. https://doi.org/10.37884/2-2024/35

ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ . Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (102), p. 360–369, 2024. DOI: 10.37884/2-2024/35. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/513. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 2 (102) (June): 360-69. https://doi.org/10.37884/2-2024/35.

“ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ ” (2024) Izdenister natigeler, (2 (102), pp. 360–369. doi:10.37884/2-2024/35.

[1]“ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ ”, Izdenister natigeler, no. 2 (102), pp. 360–369, Jun. 2024, doi: 10.37884/2-2024/35.

“ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (102), June 2024, pp. 360-9, https://doi.org/10.37884/2-2024/35.

“ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ ”. Izdenister natigeler, no. 2 (102) (June 29, 2024): 360–369. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/513.

1.ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ . Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2 (102):360-9. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/513

1.ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ . Izdenister natigeler. 2024;(2 (102):360-369. doi:10.37884/2-2024/35

[1] 1. Сводный аналитический отчет «О состоянии и использовании земель Республики Казахстан за 2022 год», Астана.

[2] 2. План развития Алматинской области на 2021-2025 годы. Решение областного маслихата от «14» декабря 2021 года № 12-60.

[3] 3. Турганалиев С.Р., Абдыгалиева С.С., Дабылова Б.Е. Земельный оборот Республики Казахстан в современных условиях. Научный журна вестник КазНУ им.аль-Фараби, №2 (53), 2019. – С. 4-15.

[4] 4. Турганалиев С.Р., Молжигитова Д., Бакирбаева П., Методология механизма земельного оборота: институт частной собственности и аренды. Исследования и результаты, Казахский национальный аграрный университет, 2019. – С. 79-88.

[5] 5. Турганалиев С.Р., Молжигитова Д.К., Санабай Н., Абдешев Қ.Б. Жер қорларын басқарудағы қазіргі әдістерді жүзеге асырудың мүмкіндіктері. КазНАУ. Исследования и результаты.2020. – С. 12-22.

[6] 6. Турганалиев С.Р., Молжигитова Д.К., Усенова А.Н., Избасар Ж.Г., Бисенгалиева Л.В. Оценка использования земель малыми формами хозяйствования в отраслях плодоводства и овощеводства. Исследования и результаты №1 (89), Казахский национальный аграрный исследовательский университет. Исследования, результаты, Алматы. 2021.

[7] 7. S.Turganaliyev, Zhildikbayeva, D. Molzhigitova, S.Elemesov N.Ashimkhan Efficiency of land use by peasant farms in the southern region of Kazakhstan. Казахский национальный аграрный исследовательский университет. Исследования, результаты. №1 (97) 2023, стр. 110-118.

[8] 8. Турганалиев С.Р., Рахматулла А.С. Анализ экономико-математического моделирования в землеустройстве. Materials of the XX international scientific and practical Conference Modern scientific potential – 2023, Febriary 28 – March 7, 2023: Sheffield. Science and education LTD – p. 112-114.

[9] 9. Turganaliyev S., Ussipbayev N., Sultanbekov G., Yerdaninova D., Turganaliyev A. Государственное управление земельными ресурсами Республики Казахстан. Publisher.agency: Proceedings of the 2nd International Scientific Conference «Scientific Research and Experimental Development» (March 02-03, 2023). London, England, 2023. p.50 -58.

[10] 10. Национальный проект по развитию агропромышленного комплекса Официальный сайт департамента по статистике Алматинской области. Статистический сборник. [Электронный ресурс]. Режим доступа: http://stat.gov.kz/faces/almatyobl/ (дата обращения: 12.12.2023).

[11] 11. Официальный сайт АО «Национальный управляющий холдинг «КазАгро». [Электронный ресурс]. Режим доступа: http://kazagro.kz/ (дата обращения: 02.03.2024).

[12] 12. Chang, H.-S., Man, C.-Y., Su, Q., 2021. Research on the site selection of watershed public facilities as multi-use detention basin: An environmental efficiency perspective. Environ. Sci. Pollut. Res. https://doi.org/10.1007/s11356-021-13515-3.

[13] 13. Deng, C., Liu, J., Nie, X., Li, Z., Liu, Y., Xiao, H., Hu, X., Wang, L., Zhang, Y., Zhang, G., Zhu, D., Xiao, L., 2021. How trade-offs between ecological construction and urbanization expansion affect ecosystem services. Ecol. Ind. 122, 107253. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2020.107253.

[14] 14. Xie, X., Fang, B., Xu, H., He, S., Li, X., 2021a. Study on the coordinated relationship between Urban Land use efficiency and ecosystem health in China. Land Use Policy 102, 105235. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2020.105235.

[15] 15. Анарбаев , Е. ., Айтхожаева, Г., Пентаев , Т., Жилдикбаева , А. ., & Бегарип , Г. . (2023). СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ КРИТЕРИЯ ОЦЕНКИ ЭФФЕКТИВНОСТИ УСТОЙЧИВОГО ЗЕМЛЕПОЛЬЗОВАНИЯ. Izdenister Natigeler, (2 (98), 362–368. https://doi.org/10.37884/2-2023/36.