Аңдатпа
Мақалада тамшылатып суару технологиясының суару режиміне байланысты жүгері дақылдарының өсуінің, дамуының және өнімділігінің негізгі көрсеткіштеріне әсері, дамудың әртүрлі фенологиялық кезеңдеріндегі топырақ ылғалдылығы деңгейінің дәндік жүгерінің өнімділігіне әсерін зерттеу, өсімдіктердің су тұтыну ерекшеліктерін ескере отырып, дәндік жүгеріні суару режимдерінің элементтерін әзірлеу мәселелері қарастырылған. Топырақтың ылғалдандыру қабатының негізгі даму фазалары мен тереңдігі дақылдардың даму фазаларымен үйлеседі.
Дүние жүзінде суармалы егіншілік ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығы мен азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізгі факторларының бірі болып табылады. Суарудың дамуы өнімнің кепілдендірілген көлемін алуға, экономикалық тәуекелдерді азайтуға ықпал етеді.
Қазақстанның оңтүстігінің топырақ-климаттық жағдайларында ауыл шаруашылығы дақылдарының кепілдендірілген тұрақты өнімін алу вегетациялық кезең ішінде өңірді атмосфералық жауын-шашынмен жеткіліксіз қамтамасыз етумен күрделене түседі.
Сондықтан суармалы судың шығынын едәуір қысқартуға және құнарлы топырақ қабатының шайылып кетуіне жол бермеуге, сондай-ақ ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыруға мүмкіндік беретін суды үнемдейтін суару технологиясын енгізу өзекті мәселе болып табылады.
Зерттеудің мақсаты дақылдың даму кезеңдерін ескере отырып, жүгері өнімділігіне топырақ ылғалдылығын сақтаудың әртүрлі деңгейлерінің астыққа әсерін анықтау болды.
Міндеттері әр түрлі ылғалдылық жылдарында тамшылатып суару кезінде дәндік жүгерінің суды тұтыну және топырақтың су режимін қалыптастыру заңдылығын белгілеу, астыққа жүгері өсіру кезінде тамшылатып суару технологиясын зерттеу болды.
Зерттеулер 75% ЕТЫС және 85% ЕТЫС тең топырақ ылғалдылығын сақтау деңгейлерін қабылдады. Жүгеріге арналған топырақ ылғалдылығының деңгейі жүгерінің даму кезеңін ескере отырып 0,2-ден 0,5 м-ге дейінгі есептік қабаттарда сақталды.
Тәжірибелер 3 рет қайталанды. Далалық тәжірибені жүргізудің жалпы қабылданған әдістемесінің талаптарын сақтай отырып, 3 жылға созылатын қысқа мерзімді тәжірибелер болып табылады.
01 Кіріспе
Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.
02 Әдебиеттер тізімі
- 1. Abdreshov, S.A., Seitassanov, I.S., Yakovlev, A.A., Zulpykharov, B.A., Zhakupova, Z.Z. 2019. Technology of water lifting from wells using an improved water jet pump installation. International Journal of Mechanical and Production Engineering Research and Development, 9(6): 1155–1166.
- 2. Balgabaev, N.N., Kalashnikov, P.A., Baizakova, A.E., Kalashnikov, A.A. 2017. The technology of cultivating lump crops with mist sprinkling in the conditions of the Zhambyl region. OnLine Journal of Biological Sciencesthis link is disabled, 17(2): 110–120.
- 3. Angold, Ye.V., Zharkov, V.A. 2014. Special features of drip-sprinkler irrigation technology. Water Science and Technology-Water Supply, 14(5): 841-849.
- 4. Abd El-Wahed, M.H., Alib, E.A. 2013. Effect of irrigation systems, amounts of irrigation water and mulching on corn yield, water use efficiency and net profit. Agricultural Water Management, vol. 120: 64-71.
- 5. Oktem, A. 2008 Effect of water shortage on yield, and protein and mineral compositions of drip-irrigated sweet corn in sustainable agricultural systems. Agricultural Water Management, vol. 95, iss. 9: 1003-1010.
- 6. Balgabaev N.N., Kalashnikov P.A., Baizakova A.E., Kalashnikov A.A. The technology of cultivating lump crops with mist sprinkling in the conditions of the Zhambyl region [Elektronnyj resurs] // OnLine Journal of Biological Sciencesthis link is disabled, 2017, 17(2), r. 110–120. – Rezhim dostupa: https://thescipub.com/pdf/ojbsci.2017.110.120.pdf
- 7. Kalashnikov A., Baizakova A., Kalashnikov P., Kudaibergenova I. The technology of drip irrigation of promising crops in the South of Kazakhstan [Tekst] // Journal of Advanced Research in Dynamical and Control Systems, 2020, 12(5 Special Issue), r. 1406–1418. - ISSN 1943-023X.
- 8. Angold, Ye.V., Zharkov, V.A. Special features of drip-sprinkler irrigation technology. Water Science and Technology-Water Supply 14(5) (2014) 841-849.
- 9. Angold, Ye.V., Zharkov, V.A., Kalashnikov, A.A., Balgabayev, N.N. Features of impulse sprinkling technology. Water Science & Technology: Water Supply 16(5) (2016) 1178–1184.
- 10. Balgabayev, N.N., Kalashnikov, A.A., Baizakova, A.E. Elaboration of subsurface irrigation technique of onions. Research Journal of Pharmaceutical, Biological and Chemical Sciences 7(2) (2016) 738-751.
- 11. Balgabayev, N.N., Kalashnikov, P.A., Baizakova, A.E., Kalashnikov, A.A. The Technology of Cultivating Lump Crops with Mist Sprinkling in the Conditions of the Zhambyl Region. OnLine Journal of Biological Sciences EEC-EM. Ecology, Environment and Conservation 17(2) (2017) 110–120.
- 12. Kalashnikov, A.A., Kurtebaev, B.M., Baizakova, A.E. Estimation of Applicability of Technical Facilities for Irrigation of Agricultural Crops in Rugged Relief Conditions of the Zhambyl Region. Journal of Pharmaceutical Sciences and Research 9(9) (2017a) 1522–1529.
- 13. Kalashnikov, A.A., Kurtebaev, B.M., Baizakova, A.E., Kalashnikov, P.A. Specific Features of the Mist Sprinkling Technology. Journal of Pharmaceutical Sciences and Research 9(9) (2017b) 1498–1504.
- 14. Dospekhov B.A. 1979. Methodology of field experience. 4-th edition, revised and supplementary. Moscow: Kolos, рр: 416 р.