АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ

Мадина Бекежанова; Надира  Султанова; Улан  Есимов; Жандос  Нурманов; Нургуль Райсова

doi:10.37884/2-2023/18

Аңдатпа

Мақалада зертханалық және танаптық жағдайларда зығыр тұқымының инфекциясына фунгицидтердің биологиялық және экономикалық тиімділігін анықтау бойынша зерттеу нәтижелері келтірілген. Зерттеулер жүргізу кезеңінде зертханалық жағдайда 20-дан астам түрлі қорғағыш-ынталандырғыш құрамдар әзірленіп, сыналды. Танаптық сынақтар үшін, олардың арасынан тұқымның себу сапасына оң әсер ететін, сондай-ақ зығырдағы патогендік микрофлораны басатын тұқымдарды өңдеуге арналған 7 композиция таңдалды. Танаптық тәжірибелер Алматы облысы, Талғар ауданында орналасқан "Байсерке-Агро" ЖШС-нің тәжірибелік алқаптарында жүргізілді. Зығыр тұқымдарына фитосараптама жүргізілді және оларды сауықтыру үшін қорғағыш-ынталандырушы құрамдар іріктелді. Зерттеулер нәтижесінде барлық сыналған нұсқалардың зертханалық өнгіштігі 85,0–ден 98,0%-ға дейін, тұқымның зеңденуіне қарсы биологиялық тиімділігі 40,5-100% аралығында ауытқыды. Зығыр тұқымдарының танаптық өнгіштігіне қорғағыш-ынталандырғыш құрамдардың әсері де бағаланды. Өскіндердің ең жоғары танаптық өнгіштігі ТМТД, с.с.к. (5,0 л/т) + Селест–топ, 312,5 с.к. (1,0 л/т) + Экстрасол (1,0 л/т) нұсқасында байқалып, бұл көрсеткіш 95,5% дейін жетті, ал бақылау нұсқасында – 73,1%-ды құрады. Сонымен қатар, іріктеліп алынған нұсқалар дақылдың шырша кезеңінде тамыр шірігіне қарсы жоғары биологиялық тиімділікті көрсетті – 60,7–96,4%, өнім жинар алдында – 59,1–93,8%.

зығыр, фунгицид, аурулар, патоген, биологиялық және шаруашылық тиімділік, тамыр шірігі, фузариоз, антракноз

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1 Гайнуллин Р.М. Урожайность и качество маслосемян некоторых сортов льна масличного в лестостепи Среднего Поволжья // VI международная конференция молодых ученых и специалистов, ВНИИМК. – 2011. – С.55.
2 Жумабекова А.М. Влияние фунгицидов на структуру урожая и масличность льна в условиях акмолинской области // Материалы Республиканской научно-теоретической конференции «Сейфуллинские чтения–12: Молодежь в науке-инновационный потенциал будущего». – 2016. – Т.І, ч.1. – С. 188-191.
3 Пивень В.Т., Семеренко С.А., Сердюк О.А., Медведева Н.А. Защита посевов льна масличного от болезней и вредителей в условиях южного федерального округа РФ//Масличные культуры. Науч.-тех. бюл. ВНИИМК. -2011. -Вып. 1. - С. 146–147.
4 Нехведович, С. И. Фитопатологическая ситуации в посевах льна масличного в условиях Республики Беларусь и оценка вредоносности доминирующих болезней / С. И. Нехведович, Д. В. Войтка // Земледелие и селекция в Беларуси. – 2020. – № 56
5 Пивень В. Т., Тишков Н. М., Семеренко С. А., Бушнева Н. А., Скляров С. В. Защита льна масличного от вредных организмов в условиях Кубани // Масличные культуры. 2013. №1
6 Саломатина К.С., Карпова С.Г., Задворнев В.А. Болезни льна и меры борьбы с ними. ФГБОУ ВО «Курганская государственная сельскохозяйственная академия имени Т.С. Мальцева».
7 Наумова Н.А. Анализ семян на грибную и бактериальную инфекцию. – Л.: Колос, 1970. – 207 с.
8 ГОСТ 12044-93. «Семена сельскохозяйственных культур». – Москва, 1993. – С. 145-156.
9 Джаймурзина А.А., Сагитов А.О., Есжанов Т.К., Умиралиева Ж.З. «Способ определения эффективности препаратов против грибной и бактериальной инфекции в семенах». Инновационный патент РК №28979. – 2014.
10 Джаймурзина А.А., Сагитов А.О., Есжанов Т.К., Умиралиева Ж.З., Копжасаров Б.К. «Способ обеззараживания семян защитно-стимулирующими составами». Инновационный патент РК №28978. – 2015.
11 Syltanova, N.Z., Sarsenbaeva, G.B., Jaimurzina, A.A., Bekezhanova, M.M....Ussembayeva, Z.S., Sagitov, R.K. Efficiency of treating maize seeds with fungi and bacterial microflora protective stimulating compositions. Ecology, Environment and Conservation, 2020, 26 (2), стр. 583–587.
12 Bekezhanova M.M., Sultanova N.Zh., Temreshev I.I., Zhumakhanuly O., Tusupbaev K. Эффективность защитно-стимулирующих составов при оздоровлении сортов семян сои. Международный научный журнал Наука и мир. - № 12 (88), 2020, Том 2. Импакт-фактор – 0.325.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler. 2 (98) (Jun. 2023), 182–189. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2023/18.

(1)АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler 2023, No. 2 (98), 182-189. https://doi.org/10.37884/2-2023/18.

АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. (2023). Izdenister Natigeler, 2 (98), 182-189. https://doi.org/10.37884/2-2023/18

АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (98), p. 182–189, 2023. DOI: 10.37884/2-2023/18. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/263. Acesso em: 15 sep. 2026.

“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 2 (98) (June): 182-89. https://doi.org/10.37884/2-2023/18.

“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ” (2023) Izdenister natigeler, (2 (98), pp. 182–189. doi:10.37884/2-2023/18.

[1]“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ”, Izdenister natigeler, no. 2 (98), pp. 182–189, Jun. 2023, doi: 10.37884/2-2023/18.

“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (98), June 2023, pp. 182-9, https://doi.org/10.37884/2-2023/18.

“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ”. Izdenister natigeler, no. 2 (98) (June 29, 2023): 182–189. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/263.

1.АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2 (98):182-9. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/263

1.АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЫҒЫР АУРУЛАРЫНА ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ. Izdenister natigeler. 2023;(2 (98):182-189. doi:10.37884/2-2023/18

[1] 1 Гайнуллин Р.М. Урожайность и качество маслосемян некоторых сортов льна масличного в лестостепи Среднего Поволжья // VI международная конференция молодых ученых и специалистов, ВНИИМК. – 2011. – С.55.

[2] 2 Жумабекова А.М. Влияние фунгицидов на структуру урожая и масличность льна в условиях акмолинской области // Материалы Республиканской научно-теоретической конференции «Сейфуллинские чтения–12: Молодежь в науке-инновационный потенциал будущего». – 2016. – Т.І, ч.1. – С. 188-191.

[3] 3 Пивень В.Т., Семеренко С.А., Сердюк О.А., Медведева Н.А. Защита посевов льна масличного от болезней и вредителей в условиях южного федерального округа РФ//Масличные культуры. Науч.-тех. бюл. ВНИИМК. -2011. -Вып. 1. - С. 146–147.

[4] 4 Нехведович, С. И. Фитопатологическая ситуации в посевах льна масличного в условиях Республики Беларусь и оценка вредоносности доминирующих болезней / С. И. Нехведович, Д. В. Войтка // Земледелие и селекция в Беларуси. – 2020. – № 56

[5] 5 Пивень В. Т., Тишков Н. М., Семеренко С. А., Бушнева Н. А., Скляров С. В. Защита льна масличного от вредных организмов в условиях Кубани // Масличные культуры. 2013. №1

[6] 6 Саломатина К.С., Карпова С.Г., Задворнев В.А. Болезни льна и меры борьбы с ними. ФГБОУ ВО «Курганская государственная сельскохозяйственная академия имени Т.С. Мальцева».

[7] 7 Наумова Н.А. Анализ семян на грибную и бактериальную инфекцию. – Л.: Колос, 1970. – 207 с.

[8] 8 ГОСТ 12044-93. «Семена сельскохозяйственных культур». – Москва, 1993. – С. 145-156.

[9] 9 Джаймурзина А.А., Сагитов А.О., Есжанов Т.К., Умиралиева Ж.З. «Способ определения эффективности препаратов против грибной и бактериальной инфекции в семенах». Инновационный патент РК №28979. – 2014.

[10] 10 Джаймурзина А.А., Сагитов А.О., Есжанов Т.К., Умиралиева Ж.З., Копжасаров Б.К. «Способ обеззараживания семян защитно-стимулирующими составами». Инновационный патент РК №28978. – 2015.

[11] 11 Syltanova, N.Z., Sarsenbaeva, G.B., Jaimurzina, A.A., Bekezhanova, M.M....Ussembayeva, Z.S., Sagitov, R.K. Efficiency of treating maize seeds with fungi and bacterial microflora protective stimulating compositions. Ecology, Environment and Conservation, 2020, 26 (2), стр. 583–587.

[12] 12 Bekezhanova M.M., Sultanova N.Zh., Temreshev I.I., Zhumakhanuly O., Tusupbaev K. Эффективность защитно-стимулирующих составов при оздоровлении сортов семян сои. Международный научный журнал Наука и мир. - № 12 (88), 2020, Том 2. Импакт-фактор – 0.325.