ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ

Жумагуль Киркимбаева; Гульнур  Кузембекова; Арман Жылқайдар; Ляйля Бесембаева; Досжан Артыкбай

doi:10.37884/4-2025/03

Аңдатпа

Сиырлардың желінсауы – қазіргі заманғы мал шаруашылығындағы экономикалық шығынның басты факторларының бірі болып табылады. Ол іс жүзінде барлық жерде тіркеледі, субклиникалық түрін ескере отырып, жылына мал басының 30-50%-ын зақымдайды. Халықаралық сүт ұйымының бағалауы бойынша, бұл патология жоғары дамыған елдердің барлығында сүтті ірі қара шаруашылығындағы шығындардың негізгі себебі болып қала береді, ал Дүниежүзілік жануарлар денсаулығы ұйымының деректері бойынша, желінсау сиырлардың барлық ауруларын қосқандағыдан да үлкен зиян келтіреді. Шаруашылықтардың желінсау ауруларынан келетін экономикалық шығындары – сүт өнімділігінің төмендеуі, сиырларды мерзімінен бұрын жарамсыз деп тану, тауарлық сүттің сапасы мен өткізу бағасының төмендеуі, емдеу шығындарынан құралады. Жағдайды талдау көрсеткендей, желінсауды көбінесе бактериялар тудырады. Соңғы 15 жылда бүкіл әлем бойынша шикі сүт пен желіні ауырған сиырлардың сүт безі бөліндісінен жиі түрде патогенді стрептококтар мен стафилококтар бөлініп алынған. Бұл микрофлоралар адамдарда сүт тұтынғаннан кейін ас қорыту және тыныс алу ағзаларының әртүрлі бұзылыстарын тудыруы мүмкін. Сондықтан қазіргі уақытта сүт безі ауруларын емдеу және алдын алу мәселесі ветеринария дәрігерлері мен ғалымдар үшін өзекті болып қалып отыр.

сиырлар сүт безі желінсау бактерия экономикалық шығын вакцина

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1.Bagley C.V., 2007. Controlling Coliform Mastitis.Veterinarian, Vol. 1, № 2: 232 - 235.
2. Абдессемед Д., Авдеенко А.В., Родин Н.В., 2013. Этиология, диагностика и оценка молока при функциональных нарушениях молочной железы у коров. Вестник Саратовского госагроуниверситета им.Н.И. Вавилова, № 10: 27-30.
3. Париков В.А. Климов Н.Т., Романенко А.И., 2001. Мастит у коров (профилактика и терапия), Ветеринария, № 11: 30 – 31.
4.Турченко А.Н., Коба И.С., Новикова Е.Н.,2012. Перспектива решения акушерско-гинекологической патологии у коров на промышленной ферме. Труды Кубанского государственного аграрного университета: 194 – 196.
5.Карташова B.M.,1994. Биологический диагностикум для определения мастита у коров. Ветеринария, № 4:38-39.
6.Абдессемед, Д., Авдеенко А.В., 2014. Диагностика и терапия субклинического мастита у лактирующих коров. Вестник Саратовского госагроуниверситета им. Н.И. Вавилова, № 3:3-6.
7.Biggadike H., 2001. Environmental mastitis: prevention dry cow and o her therapies. Farming Press Books, Vol. 3, № 4:286 - 289.
8. Mahantesh M., Kurjogi, Basappa B. Kaliwal., 2014. Epidemiology of Bovine Mastitis in Cows of Dharwad District. International Scholarly Research Notices, Vol. 3, № 1: 96 - 98.
9. Shimasaki K., Aoyama H., 2015. Agglutindtion activities of bovine immunoglobulins from mastitis milk agains. Tokyo, Vol. 12, № 5: 222 - 225.
10. Kuzma K., 2003. Detection of genes for enterotoxins and toxic shock syndrome toxin-1 in Staphylococcus aureus isolated from bovine mastitis. Bull. Veter. Inst, in Pulawy, Vol. 47, № 2: 419 - 426.
11. Zhumanov K., Biyashev K., Biyashev B., 2014. The etiology of mastitis in cows. Infectious and parasitic diseases of animals, Vol. 1, № 2:136 - 139.
12. Национальный институт интеллектуальной собственности Министерства юстиции Республики Казахстан. Патент №34152. Метод изготовления вакцины против мастита крупного рогатого скота, 2019.
13.Европейский регламент №470/2009 по безопасности ветеринарных препаратов.
14.Журнал «Ветеринарная медицина и биотехнологии», №4, 2020. – Статьи по вакцинопрофилактике маститов у КРС.
15.Справочник по бактериологии животных / Под ред. А.С. Смирнова. – Алматы, 2017.
16.Мировой опыт вакцинации против маститов: обзор и анализ / Вестник ветеринарии, 2019, №2.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ. Izdenister natigeler. 4 (108) (Dec. 2025), 21–29. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2025/03.

(1)ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ. Izdenister natigeler 2025, No. 4 (108), 21-29. https://doi.org/10.37884/4-2025/03.

ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ. (2025). Izdenister Natigeler, 4 (108), 21-29. https://doi.org/10.37884/4-2025/03

ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (108), p. 21–29, 2025. DOI: 10.37884/4-2025/03. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1092. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 4 (108) (December): 21-29. https://doi.org/10.37884/4-2025/03.

“ ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ” (2025) Izdenister natigeler, (4 (108), pp. 21–29. doi:10.37884/4-2025/03.

[1]“ ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ”, Izdenister natigeler, no. 4 (108), pp. 21–29, Dec. 2025, doi: 10.37884/4-2025/03.

“ ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (108), Dec. 2025, pp. 21-29, https://doi.org/10.37884/4-2025/03.

“ ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ”. Izdenister natigeler, no. 4 (108) (December 30, 2025): 21–29. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1092.

1.ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (108):21-9. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1092

1.ІРІ ҚАРА МАЛДЫ ЖЕЛІНСАУҒА ҚАРСЫ ИММУНДАУ. Izdenister natigeler. 2025;(4 (108):21-29. doi:10.37884/4-2025/03

[1] 1.Bagley C.V., 2007. Controlling Coliform Mastitis.Veterinarian, Vol. 1, № 2: 232 - 235.

[2] 2. Абдессемед Д., Авдеенко А.В., Родин Н.В., 2013. Этиология, диагностика и оценка молока при функциональных нарушениях молочной железы у коров. Вестник Саратовского госагроуниверситета им.Н.И. Вавилова, № 10: 27-30.

[3] 3. Париков В.А. Климов Н.Т., Романенко А.И., 2001. Мастит у коров (профилактика и терапия), Ветеринария, № 11: 30 – 31.

[4] 4.Турченко А.Н., Коба И.С., Новикова Е.Н.,2012. Перспектива решения акушерско-гинекологической патологии у коров на промышленной ферме. Труды Кубанского государственного аграрного университета: 194 – 196.

[5] 5.Карташова B.M.,1994. Биологический диагностикум для определения мастита у коров. Ветеринария, № 4:38-39.

[6] 6.Абдессемед, Д., Авдеенко А.В., 2014. Диагностика и терапия субклинического мастита у лактирующих коров. Вестник Саратовского госагроуниверситета им. Н.И. Вавилова, № 3:3-6.

[7] 7.Biggadike H., 2001. Environmental mastitis: prevention dry cow and o her therapies. Farming Press Books, Vol. 3, № 4:286 - 289.

[8] 8. Mahantesh M., Kurjogi, Basappa B. Kaliwal., 2014. Epidemiology of Bovine Mastitis in Cows of Dharwad District. International Scholarly Research Notices, Vol. 3, № 1: 96 - 98.

[9] 9. Shimasaki K., Aoyama H., 2015. Agglutindtion activities of bovine immunoglobulins from mastitis milk agains. Tokyo, Vol. 12, № 5: 222 - 225.

[10] 10. Kuzma K., 2003. Detection of genes for enterotoxins and toxic shock syndrome toxin-1 in Staphylococcus aureus isolated from bovine mastitis. Bull. Veter. Inst, in Pulawy, Vol. 47, № 2: 419 - 426.

[11] 11. Zhumanov K., Biyashev K., Biyashev B., 2014. The etiology of mastitis in cows. Infectious and parasitic diseases of animals, Vol. 1, № 2:136 - 139.

[12] 12. Национальный институт интеллектуальной собственности Министерства юстиции Республики Казахстан. Патент №34152. Метод изготовления вакцины против мастита крупного рогатого скота, 2019.

[13] 13.Европейский регламент №470/2009 по безопасности ветеринарных препаратов.

[14] 14.Журнал «Ветеринарная медицина и биотехнологии», №4, 2020. – Статьи по вакцинопрофилактике маститов у КРС.

[15] 15.Справочник по бактериологии животных / Под ред. А.С. Смирнова. – Алматы, 2017.

[16] 16.Мировой опыт вакцинации против маститов: обзор и анализ / Вестник ветеринарии, 2019, №2.