Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ВЕТЕРИНАРИЯ

БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ

Гульмира Джанабекова 1 , Меруерт Жылкышыбаева 1 , Амалбек Камбарбеков 1 , Сандугаш Ерназарова 1 , Акнур Бердалина 1

1 "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ

doi.org/10.37884/3-2025/63 Бет. 105-111 Қабылданды 04.08.2025 Жарияланды 30.09.2025

Аңдатпа

Бұл мақалада бәйге аттарының физиологиялық жағдайын қан сарысуындағы микроэлементтер концентрациясы арқылы бағалау мәселесі ғылыми тұрғыда қарастырылады. Жылқы спорты мен ұлттық бәйге жарыстарының қарқынды дамуына байланысты жануар организмінің функционалдық мүмкіндіктерін дәл әрі тиімді бағалау өзекті мәселеге айналуда. Осы тұрғыда, микроэлементтер және басқа да биологиялық маңызды элементтер – бұлшықет қызметін, жүйке жүйесінің тұрақтылығын, қан түзілу процесін және жалпы зат алмасуды қамтамасыз ететін негізгі көрсеткіштер ретінде алынады.

Зерттеу барысында түрлі дайындық және жарыс кезеңдеріндегі бәйге аттарының қан сарысуынан алынған сынамаларда микроэлементтік (калий, фосфор, натрий, кальций, магний, темір) құрам анықталды. Алынған деректер бойынша, микроэлементтердің ауытқуы аттардың организміне түсетін күшке төзімділігімен, зат алмасу қарқындылығымен және жалпы физиологиялық жағдайымен тығыз байланысты екендігі дәлелденді. Сонымен қатар, белгілі бір микроэлементтердің жетіспеушілігі немесе артықтығы спорттық өнімділікке және қалпына келу уақытына айтарлықтай әсер ететіні анықталды.

Мақалада алынған нәтижелерге сүйене отырып, бәйге аттарының денсаулығын кешенді бағалау мен жаттықтыру бағдарламаларын тиімді жоспарлауда микроэлементтік мониторингтің маңыздылығы негізделеді. Бұл зерттеу ветеринариялық бақылау мен спорттық жылқылардың өнімділігін арттыруда ғылыми негізделген тәсілдерді қолдануға мүмкіндік береді.

бәйге аттары физологиялық жағдай қан сарысуы микроэлементтер калий фосфор натрий кальций магний темір

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Massányi, M., Halo, M., Massányi, P., Mlyneková, E., Greń, A., Formicki, G., & Halo, M. (2022). Changes in haematological and biochemical parameters in blood serum of horses during exposition to workload stress. Heliyon, 8.
  2. 2. Giers, J., Bartel, A., Kirsch, K., Müller, S. F., Horstmann, S., & Gehlen, H. (2024). Blood-based assessment of oxidative stress, inflammation, endocrine and metabolic adaptations in eventing horses accounting for plasma volume shift after exercise. Veterinary Medicine and Science, 10, e1409. https://doi.org/10.1002/vms3.1409
  3. 3. Хафизова Г.В. КОНТРОЛЬ ПОЛНОЦЕННОСТИ КОРМЛЕНИЯ СПОРТИВНЫХ ЛОШАДЕЙ // Материалы VII Международной студенческой научной конференции «Студенческий научный форум» URL: https://scienceforum.ru/2015/article/2015017235 https://scienceforum.ru/2015/article/2015017235 .
  4. 4. Carpenè E., Andreani G., Isani G. Trace elements in unconventional animals: A 40-year experience. J. Trace Elem. Med. Biol. 2017 Sep; 43:169‒179. doi: 10.1016/j.jtemb.2017.02.003.
  5. 5. Orct T., Jurasović J., Micek V., Karaica D., Sabolić I. Macroand microelements in the rat liver, kidneys, and brain tissues; sex differences and effect of blood removal by perfusion in vivo. Journal of Trace Elements in Medicine and Biology. 2017; 40: 104‒111.
  6. 6. Cygan-Szczegielniak D. The Levels of Mineral Elements and Toxic Metals in the Longissimus lumborum Muscle, Hair and Selected Organs of Red Deer (Cervus elaphus L.) in Poland. Animals (Basel). 2021;11(5): 1231. doi: 10.3390/ani11051231.
  7. 7. Скальный А.А., Мелихова М.В., Бонитенко Е.Ю. и др. Сравнительный анализ информативности диагностических биосубстратов (сыворотка крови и шерсть) при определении элементного статуса экспериментальных животных. Микроэлементы в медицине. 2016; 17( 1): 38–44.
  8. 8. Skalny A.V., Skalny A.A., Tinkov A.A. et al. Ultratrace element contents in rat tissues: Comparative analysis of serum and hair as indicative matrices of the total body burden. Archives of Biological Sciences. 2016;. 68(3): 623–632.
  9. 9. Ушаков, А. О. Возрастная динамика уровня микроэлементов в сыворотке крови лошадей / А. О. Ушаков; науч. рук. А. А. Бахта // Студенты - науке и практике АПК: материалы 105-й Международной научно-практической конференции студентов и магистрантов, г. Витебск, 20-21 мая 2020 г., посвященной 145-летию со дня рождения первого ректора УО ВГАВМ, профессора Е.Ф. Алонова / Витебская государственная академия ветеринарной медицины. - Витебск: ВГАВМ, 2020. - С. 204-205. https://repo.vsavm.by/handle/123456789/11814
  10. 10. Калыкова, А. ., Касымбекова, Ш., Байсапаров, А. ., & Ибадуллаева A. . (2022). РЕФЕРЕНТНЫЕ ЗНАЧЕНИЯ БИОХИМИЧЕСКИХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ КРОВИ ДЛЯ КАЗАХСКОЙ ЛОШАДИ ТИПА ЖАБЕ В ЮЖНОМ РЕГИОНЕ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН. Izdenister Natigeler, (4 (96), 20–28. https://doi.org/10.37884/4-2022/03

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ. Izdenister natigeler. 3 (107) (Sep. 2025), 105–111. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2025/63.
(1)БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ. Izdenister natigeler 2025, No. 3 (107), 105-111. https://doi.org/10.37884/3-2025/63.
БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ. (2025). Izdenister Natigeler, 3 (107), 105-111. https://doi.org/10.37884/3-2025/63
БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (107), p. 105–111, 2025. DOI: 10.37884/3-2025/63. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1086. Acesso em: 15 sep. 2026.
“БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 3 (107) (September): 105-11. https://doi.org/10.37884/3-2025/63.
“БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ” (2025) Izdenister natigeler, (3 (107), pp. 105–111. doi:10.37884/3-2025/63.
[1]“БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ”, Izdenister natigeler, no. 3 (107), pp. 105–111, Sep. 2025, doi: 10.37884/3-2025/63.
“БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (107), Sept. 2025, pp. 105-11, https://doi.org/10.37884/3-2025/63.
“БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ”. Izdenister natigeler, no. 3 (107) (September 30, 2025): 105–111. Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1086.
1.БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3 (107):105-11. Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1086
1.БӘЙГЕ АТТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАН САРЫСУЫНДАҒЫ МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР КӨРСЕТКІШІ. Izdenister natigeler. 2025;(3 (107):105-111. doi:10.37884/3-2025/63