Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ

Асылан Қасымов 1 , Қарлығаш Алпысбаева 2

1 Ж.Жиембаев ат. Қазақ өсімдік қорғау және карантин ғылыми-зерттеу институты; 2 Ж. Жиембаев ат. Қазақ өсімдік қорғау және карантин ғылыми-зерттеу институты

doi.org/10.37884/03-1-2025/17 Қабылданды 23.07.2025 Жарияланды 15.10.2025

Аңдатпа

Бұл зерттеуде жылыжай жағдайында өсірілетін қияр дақылын (Cucumis sativus L.) зақымдайтын ең қауіпті зиянкестердің бірі – бақша бітесіне (Aphis gossypii Glover) қарсы биологиялық тәсілдерге негізделген интегралды қорғау жүйесінің тиімділігі зерттелді. Жұмыс барысында сорғыш зиянкестердің түр құрамын анықтау және олардың санын бақылау мақсатында апта сайын мониторинг жүргізілді. Зиянкестердің тығыздығын бағалау үшін жылыжайдағы модельді өсімдіктер пайдаланылып, әртүрлі биологиялық агенттердің әсері зерттелді. Зерттеу нәтижесінде Aphidius colemani паразитінің 3 мәрте қолданылуы бақша бітесінің санын 69,3%-ға дейін төмендеткені анықталды. Алайда, маусым айының соңында ауа райының қолайсыз жағдайларына байланысты паразиттің белсенділігі төмендеп, бұл кезеңде Актарофит 1,8 биологиялық препараты (1,0 л/га) қолданылды. Оның тиімділігі 84,2%-ды құрады. Зерттеу қорытындысы бойынша, энтомофагтар мен биопрепараттарды кешенді түрде қолдану өсімдіктерді зиянкестерден қорғаудың экологиялық қауіпсіз, биологиялық тиімді және заманауи әдісі болып табылатыны дәлелденді. Алынған нәтижелер жылыжай шаруашылықтарына зиянкестермен күресте жаңа биологиялық тәсілдерді енгізу үшін ғылыми негіз бола алады.

бақша бітесі қияр жылыжай интегралды қорғау биопрепарат энтомофагтар биолониялық тиімділік

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1 А.Б. Идрисова, Г.А. Мырзабаева, К.Т. Абаева, Г. Моравчевич. Биологические особенности и элементы технологии выращивания листовых зеленных культур в пленочных теплицах Алматинской области // Исследования, результаты. №2 (102) 2024, ISSN2304-3334. – С. 261. DOI: https://doi.org/10.37884/2-2024/25
  2. 2 Адашкевич Б.П. Биологические особенности природных паразитов гороховой тли Aphidius ervi Hal. и Praon volucre Hal. // Полезная энтомофауна овощных полей Молдавии. Кишинев, 1972, с. 75-89. https://archive.entomology-fake.org/moldova/adashkevich1972.pdf
  3. 3 Кашутина Е.В., Слободянюк Г.А., Игнатьева Т.Н., Андреенко О.Н., Хейшхо И.В. Технология защиты огурца в закрытом грунте в зоне черноморских субтропиков // Международный научно-исследовательский журнал, № 11 (89), Часть 2, Ноябрь. – С. 11. DOI: https://doi.org/10.23670/IRJ.2019.89.11.036
  4. 4 Chandler D., Bailey A.S., Tatchell G.M., Davidson G., Greaves J., Grant W.P. The development, regulation and use of biopesticides for integrated pest management. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2011 Jul 12;366(1573):1987-98. doi: 10.1098/rstb.2010.0390. PMID: 21624919; PMCID: PMC3130386 https://research-fake.university.edu/10.1098/rstb.2010.0390
  5. 5 Amaar M. Population Density of Some Pests and Evaluation of Some Different Control Methods on Cucumber Plants Under Greenhouse Conditions. Egyptian Academic Journal of Biological Sciences F: Toxicology & Pest Control, 2021. https://academic-fake.edu/2021/166010
  6. 6 Абасов М.М. и др. Инструкция на феромонные и цветные ловушки для выявления карантинных вредителей при установлении карантинного фитосанитарного состояния подкарантинных объектов / М.2018. – 116 с. https://archive-fake.ru/abasov2018
  7. 7 Твердюков А.П., Никонов П.В., Ющенко Н.П. Биологический метод борьбы с вредителями и болезнями в защищенном грунте // Справочник. – Москва: Колос, 1993. С. – 159. https://lib-fake.com/terdyukov1993
  8. 8 Asgari S., Farrokhi S., Malkeshi S.H., Naeimi S., Arbabi M., Shahrokhi S. The experience of integrated management of cucumber greenhouse pests based on biological control with indoor produced agents. Applied Entomology and Phytopathology, 2024; 92(1):107–121. doi: 10.22092/jaep.2024.366055.1518
  9. 9. Adly D., Sanad A.S. Comparative evaluation of biological control programs and chemical pesticides for managing insect and mite pests in cucumber greenhouses: a sustainable approach for enhanced pest control and yield. Egyptian Journal of Biological Pest Control, 2024; 34:42. DOI: 10.1186/s41938‑024‑00806‑3 https://ejbpc.springeropen.com/articles/10.1186/s41938‑024‑00806‑3
  10. 10. Abou Jawdah Y., Ezzeddine N., Fardoun A., Kharroubi S., Sobh H., Atamian H.S., Skinner M., Parker B. Biological control of three major cucumber and pepper pests: whiteflies, thrips, and spider mites, in high plastic tunnels using two local phytoseiid mites. Plants, 2024; 13(6):889. DOI: 10.3390/plants13060889 https://www.mdpi.com/2223‑7747/13/6/889

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ. Izdenister natigeler. 03-1(special) (Oct. 2025). DOI:https://doi.org/10.37884/03-1-2025/17.
(1)ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ. Izdenister natigeler 2025, No. 03-1(special). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/17.
ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ. (2025). Izdenister Natigeler, 03-1(special). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/17
ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 03-1(special), 2025. DOI: 10.37884/03-1-2025/17. Disponível em: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1079. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 03-1(special) (October). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/17.
“ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ” (2025) Izdenister natigeler [Preprint], (03-1(special). doi:10.37884/03-1-2025/17.
[1]“ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ”, Izdenister natigeler, no. 03-1, Oct. 2025, doi: 10.37884/03-1-2025/17.
“ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ”. Izdenister Natigeler, no. 03-1(special), Oct. 2025, https://doi.org/10.37884/03-1-2025/17.
“ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ”. Izdenister natigeler, no. 03-1(special) (October 15, 2025). Accessed September 15, 2026. https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1079.
1.ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Oct. 15 [cited 2026 Sep. 15];(03-1(special). Available from: https://kazvetjournal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1079
1.ЖАБЫҚ АЛАҢ ЖАҒДАЙЫНДА ҚИЯР ДАҚЫЛЫНА ЗИЯН КЕЛТІРЕТІН БІТЕЛЕР КЕШЕНІМЕН КҮРЕСУ ЖОЛДАРЫ. Izdenister natigeler. 2025;(03-1(special). doi:10.37884/03-1-2025/17